ਯਦਿ ਤੇ ਸਤ੍ਯਮਸ੍ਤੀਹ ਧਰ੍ਮਮਸ੍ਤਿ ਨਰਾਧਿਪ । ਦੇਵਲੋਕੇषੁ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਗਨੇ ਗਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਦਾ ਚ ਤ੍ਵਂ ਨੈਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਮਿष੍ਯਸਿ । ਤਦਾ ਕੂਟਂ ਤਵ ਵਚੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਵੋਗੇ; ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਬੋਲ ਝੂਠ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪੂਰ੍ਵਂਕृਤਂ ਹਿ ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯੋ ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਰਾਜੋਵਾਚ- ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰੇ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਂ ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਮੇ
ਜੋ ਭਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਰਾਖ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਬੋਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਤ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਂਸਾਧ੍ਯਂ ਸੁਲੋਕਂ ਮੇ ਸੁਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦੇਵਿ ਯਤੋ ਨੈਮਿ ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ
ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹਨ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਆਗਂਤੁਂ ਤੁ ਨ ਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਲੋਕੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਚ ਦੇਵਤਾਃ । ਤਤੋ ਮੇ ਮਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਰਾਨਨੇ
ਦੇਵਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਜਾ ਮੈਨੂੰ ਖੋ ਦੇਵੇਗੀ।
ਮृਤ੍ਯੁਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਂਤਿ ਮਯਾ ਹੀਨਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਗਂਤੁਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ—ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਲੋਕਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜ ਆਗਮਿष੍ਯਸਿ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਪੂਰਯਸ੍ਵ ਮਮਾਦ੍ਯਤ੍ਵਂ ਜਾਤਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਮਹਾਤੁਲਾਮ੍
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਆ ਜਾਵੋਗੇ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਉਠੀ ਵੱਡੀ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਰਾਜੋਵਾਚ-। ਸਰ੍ਵਮੇਵਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਯਯਾਤਿ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਰਾਜਾ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਵੈ ਤਦਾ । ਅਂਤਰ੍ਜਲਚਰੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਸੋਪਿ ਜਾਲੇ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ; ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਮੱਛੀ ਵੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦੀ।
ਮਰੁਤ੍ਸਮਾਨਵੇਗੋਪਿ ਮृਗਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬਂਧਨਮ੍ । ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਥਮਾਮਿषਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਖਗਃ
ਹਵਾ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹਿਰਨ ਵੀ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਛੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਮਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਂਠਲਗ੍ਨਪਾਸ਼ਂ ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੈਵਮੋਹਿਤਃ । ਕਾਲਃ ਸਮਵਿषਮਕृਤ੍ਕਾਲਃ ਸਨ੍ਮਾਨਹਾਨਿਦਃ
ਪਰ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ, ਉਹ ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਫਾਹੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਸਮਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਭਾਵਕਰਃ ਕਾਲੋ ਯਤ੍ਰਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਨਰਂ ਕਰੋਤਿ ਦਾਤਾਰਂ ਯਾਚਿਤਾਰਂ ਚ ਵੈ ਪੁਨਃ
ਸਮਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਤਾ ਜਾਂ ਮੰਗਤਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਦੀਨਿ ਦਿਵਿ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਭੁਵਿ । ਸਰ੍ਵਂ ਕਲਯਤੇ ਕਾਲਃ ਕਾਲੋ ਹ੍ਯੇਕ ਇਦਂ ਜਗਤ੍
ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ—ਸਮਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਹੀ ਇਹ ਜਗਤ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਧਾਤਾ ਜਗਤਃ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍ । ਲੋਕਾਨ੍ਕਾਲਃ ਸ ਪਚਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ੇ ਫਲਮਿਵਾਹਿਤਮ੍
ਸਮਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਸਮਾਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਰਖ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਪਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਮਂਤ੍ਰਾ ਨ ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਬਾਂਧਵਾਃ । ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਂਤਿ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਨਰਂ ਕਾਲੇਨ ਪੀਡਿਤਮ੍
ਨਾ ਮੰਤਰ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਤ੍ਰਯਃ ਕਾਲਕृਤਾਃ ਪਾਸ਼ਾਃ ਸ਼ਕ੍ਯਂਤੇ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ । ਵਿਵਾਹੋ ਜਨ੍ਮਮਰਣਂ ਯਦਾ ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਯੇਨ ਚ
ਤਿੰਨ ਬੰਧਨ ਸਮੇਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ: ਵਿਆਹ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ — ਇਹ ਕਦੋਂ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯਥਾ ਜਲਧਰਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਂਤੇ ਮਾਤਰਿਸ਼੍ਵਨਾ । ਤਥੇਦਂ ਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤੇਨ ਕਾਲੇਨ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਸੁਕਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਕਾਲੋऽਯਂ ਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯੋ ਨਰੈਃ ਸਮੁਪਾਸਿਤਃ । ਕਾਲਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰੇਰਯੇਤ੍ਕਰ੍ਮ ਨ ਤਂ ਕਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਸਃ
ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਮਾਂ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਮਾਂ ਕਰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਉਪਦ੍ਰਵਾ ਘਾਤਦੋषਾਃ ਸਰ੍ਪਾਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਧਯਸ੍ਤਤਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਨਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚਰਂਤਿ ਚ ਮਾਨੁषੇ
ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ, ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦੋਸ਼, ਸੱਪ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ — ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਖਸ੍ਯ ਹੇਤਵੋ ਯੇ ਚ ਉਪਾਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਉਪਾਏ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਕਰ੍ਮਦਾ ਯਦਿ ਵਾ ਲੋਕੇ ਕਰ੍ਮਸਂਬਧਿ ਬਾਂਧਵਾਃ । ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚੋਦਯਂਤੀਹ ਪੁਰੁषਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਚਾਹੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵੱਲ ਧੱਕਦੇ ਹਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਵਾਪਿ ਯਥਾ ਰੂਪਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ ਜਂਤੁਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਿ ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਦੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਬੰਧਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਂਚੈਤਾਨੀਹ ਸृਜ੍ਯਂਤੇ ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯੈਵ ਦੇਹਿਨਃ । ਆਯੁਃ ਕਰ੍ਮ ਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਨਿਧਨਮੇਵ ਚ
ਇਹ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਲਈ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ: ਆਯੁ, ਕਰਮ, ਧਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਮੌਤ।
ਯਥਾ ਮृਤ੍ਪਿਂਡਤਃ ਕਰ੍ਤਾ ਕੁਰੁਤੇ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ । ਤਥਾ ਪੂਰ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਮੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗੋਲੇ ਤੋਂ ਜੋ ਚਾਹੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਤ੍ਵਮਥ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਤਥਾ । ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਨੀਚ ਜੀਵ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵ — ਇਹ ਸਭ ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ ਏਵ ਤਤ੍ਤਥਾ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਹਿਤਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਆਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਦੁਃਖਂ ਚਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿਹਿਤਂ ਸੁਖਮ੍
ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ; ਆਪਣਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸੁਖ, ਜੋ ਆਪ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ।
ਗਰ੍ਭਸ਼ਯ੍ਯਾਮੁਪਾਦਾਯ ਭੁਂਜਤੇ ਪੂਰ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ । ਸਂਤ੍ਯਜਂਤਿ ਸ੍ਵਕਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਪੁਰੁषਾ ਭੁਵਿ
ਗਰਭ ਦੀ ਸੈਜ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕਦੇ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਬਲੇਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵਾਪਿ ਸਮਰ੍ਥਾਃ ਕਰ੍ਤੁਮਨ੍ਯਥਾ । ਸੁਕृਤਾਨ੍ਯੁਪਭੁਂਜਂਤਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਚ ਸੁਖਾਨਿ ਚ
ਚਾਹੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਹੇਤੁਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਬਂਧੈਸ੍ਤੁ ਬਧ੍ਯਤੇ । ਯਥਾ ਧੇਨੁਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਵਤ੍ਸੋ ਵਿਂਦਤਿ ਮਾਤਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਕਾਰਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਉਪਭੋਗਾਦृਤੇ ਯਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ ਏਵ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮੰਦਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।