ਦੇਵਾਨ੍ਮੁਨਿਗਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਗਂਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰਾਨ੍ । ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਰੂਪਤੇਜੋਪਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿੰਨਰ—all ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਸਂਸਾਰੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੈਵਾਨ੍ਯਾ ਨਾਰੀਦृਸ਼ੀ ਚਰਾਚਰੇ । ਪੁਰਾ ਨਟੋ ਜਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਨृਪਤੇਃ ਕਾਯਮੇਵ ਹਿ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਔਰਤ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੁੱਢਾ ਨਟ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸਂਚਾਰਿਤੋ ਮਹਾਕਾਮਸ੍ਤਦਾਸੌ ਪ੍ਰਕਟੋਭਵਤ੍ । ਘृਤਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾ ਵਹ੍ਨੀ ਰਸ਼੍ਮਿਵਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਦਰ ਹਿਲਚਲ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਘੀ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਲੋਹ ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਕਾਮਸ੍ਤਤ੍ਕਾਯਾਤ੍ਪ੍ਰਕਟੋऽਭਵਤ੍ । ਮਨ੍ਮਥਾਵਿष੍ਟਚਿਤ੍ਤੋਸੌ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖੀਆਂ।
ਈਦृਗ੍ਰੂਪਾ ਨ ਦृष੍ਟਾ ਮੇ ਯੁਵਤੀ ਵਿਸ਼੍ਵਮੋਹਿਨੀ । ਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰਾਜਾ ਕਾਮਸਂਸਕ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਵਿਰਹੇਣਾਪਿ ਲੁਬ੍ਧੋਭੂਨ੍ਨृਪਤਿਸ੍ਤਦਾ । ਕਾਮਾਗ੍ਨਿਨਾ ਦਹ੍ਯਮਾਨਃ ਕਾਮਜ੍ਵਰੇਣਪੀਡਿਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਮ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਚੈਵੇਯਂ ਕਥਂ ਭਾਵੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਯਦਾ ਮਾਂ ਗੂਹਤੇ ਬਾਲਾ ਪਦ੍ਮਾਸ੍ਯਾ ਪਦ੍ਮਲੋਚਨਾ
ਇਹ ਕੁੜੀ ਮੇਰੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਮਲ-ਮੁਖੀ, ਕਮਲ-ਅੱਖੀ ਕੁੜੀ ਮੈਨੂੰ ਗਲੇ ਲਵੇਗੀ?
ਯਦੀਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਤਰ੍ਹਿ ਸਫਲਂ ਜੀਵਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । ਏਵਂ ਵਿਚਿਂਤ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਯਾਤਿਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਜੇ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ—
ਤਾਮੁਵਾਚ ਵਰਾਰੋਹਾਂ ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਵਾ ਸ਼ੁਭੇ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਪੁਨਰੇਵ ਚ
ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਸੁਭਾਗੇ? ਜੋ ਔਰਤ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਖੀ ਸੀ, ਉਹੀ ਹੁਣ ਫਿਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ ਹੈ।'
ਤਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਾ ਚੇਯਂ ਤਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਅਹਂ ਹਿ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੌਣ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਸੋਮਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤੋਹਂ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਾਧਿਪਃ ਸ਼ੁਭੇ । ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਾਮ ਮੇ ਦੇਵਿ ਖ੍ਯਾਤੋਹਂ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
'ਮੈਂ ਸੋਮ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਸੱਤਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਸੁਭਾਗੇ। ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਯਯਾਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਖਿਆਤਿ ਹੈ, ਦੇਵੀ।'
ਤਵ ਸਂਗਮਨੇ ਚੇਤੋ ਭਾਵਮੇਵਂ ਪ੍ਰਵਾਂਛਤੇ । ਦੇਹਿ ਮੇ ਸਂਗਮਂ ਭਦ੍ਰੇ ਕੁਰੁ ਸੁਪ੍ਰਿਯਮੇਵ ਹਿ
'ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ।'
ਯਂ ਯਂ ਹਿ ਵਾਂਛਸੇ ਭਦ੍ਰੇ ਤਦ੍ਦਦਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦੁਰ੍ਜਯੇਨਾਪਿ ਕਾਮੇਨ ਹਤੋਹਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
'ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਗੇਂ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਕਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਸੋਹਣੀਏ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਾਹਿ ਸੁਦੀਨਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਸ਼ਰਣਂ ਤਵ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸਕਲਾਮੁਰ੍ਵੀਂ ਸ਼ਰੀਰਮਪਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
'ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਰਾਜ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ—'
ਸਂਗਮੇ ਤਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਿਦਮੇਵ ਤੇ । ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪਦ੍ਮਨਿਭਾਨਨਾ
'ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।' ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕਮਲ-ਮੁਖੀ ਔਰਤ—
ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਸ੍ਵਸਖੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਬ੍ਰੂਹਿ ਰਾਜਾਨਮਾਗਤਮ੍ । ਨਾਮ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਾਨਂ ਚ ਪਿਤਰਂ ਮਾਤਰਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸ, ਜੋ ਆਇਆ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਨਾਂ, ਜਨਮਸਥਾਨ, ਪਿਓ ਤੇ ਮਾਂ, ਸੁਭਾਗੇ।'
ਮਮਾਪਿ ਭਾਵਮੇਕਾਗ੍ਰਮਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਚ ਨਿਵੇਦਯ । ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਾਂਛਿਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਭੂਪਤਿਂ ਤਦਾ
'ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਨਿਭੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਉਸ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—'
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਾਲਾਪੈਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਨृਪਨਂਦਨ । ਵਿਸ਼ਾਲੋਵਾਚ- ਕਾਮ ਏष ਪੁਰਾ ਦਗ੍ਧੋ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਸ਼ਂਭੁਨਾ
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਮਣੀਏ।' ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਕਾਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—'
ਰੁਰੋਦ ਸਾ ਰਤਿਰ੍ਦੁਃਖਾਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਹੀਨਾਪਿ ਸੁਸ੍ਵਰਮ੍ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰਸਿ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸਾ ਰਤਿਰ੍ਨ੍ਯਵਸਤ੍ਤਦਾ
ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੀ ਹੋਈ ਰਤੀ ਨੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਜਨ। ਉਹ ਰਤੀ ਉਸੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਲਾਪਮੇਵਂ ਸਾ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਕਰੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਕृਪਯਾ ਪਰਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਸ ਦੀ ਦੁਖ ਭਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੀਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਸਂਜਾਤਾ ਰਾਜਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਸ਼ਂਕਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਜੀਵਯਸ੍ਵ ਮਹਾਦੇਵ ਪੁਨਰੇਵ ਮਨੋਭਵਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ, ਮਨੋਭਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦੇਵੋ।'
ਵਰਾਕੀਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾ ਹਿ ਕੀਦृਸ਼ੀ । ਕਾਮੇਨਾਪਿ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਮਸ੍ਮਤ੍ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਹਿ
'ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਕਿੰਨੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ! ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਕਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਵਚਃ ਪ੍ਰਾਹ ਜੀਵਯਾਮਿ ਮਨੋਭਵਮ੍ । ਕਾਯੇਨਾਪਿ ਵਿਹੀਨੋਯਂ ਪਂਚਬਾਣੋ ਮਨੋਭਵਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਮਨੋਭਵ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੋਭਵ, ਭਾਵੇਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੀਊਂਦਾ ਰਹੇਗਾ।'
ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਮਾਧਵਸ੍ਯ ਸਖਾ ਪੁਨਃ । ਦਿਵ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਵਰ੍ਤਯਿष੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਮੁੜ ਮਾਧਵ ਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣੇਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸੇਗਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਮੀਨਕੇਤੁਃ ਸ ਜੀਵਿਤਃ । ਆਸ਼ੀਰ੍ਭਿਰਭਿਨਂਦ੍ਯੈਵਂ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਕਾਮਂ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੀਨਕੇਤੂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।
ਗਚ੍ਛ ਕਾਮ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਪ੍ਰਿਯਯਾ ਸਹ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਏਵਮਾਹ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ੍ਥਿਤਿਸਂਹਾਰਕਾਰਕਃ
'ਕਾਮ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ,' ਮਹਾਂਤੇਜੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਪੁਨਃ ਕਾਮਃ ਸਰਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾ ਰਤਿਃ । ਇਦਂ ਕਾਮਸਰੋ ਰਾਜਨ੍ਰਤਿਰਤ੍ਰ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਕਾਮ ਫਿਰ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਖੀ ਰਤੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਰਾਜਨ, ਇਹ ਕਾਮ ਦੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਇਥੇ ਰਤੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਗ੍ਧੇ ਸਤਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਮਨ੍ਮਥੇ ਦੁਃਖਧਰ੍षਿਤਾ । ਰਤ੍ਯਾਃ ਕੋਪਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਪਾਵਕੋ ਦਾਰੁਣਾਕृਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਤੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਅਤੀਵਦਗ੍ਧਾ ਤੇਨਾਪਿ ਸਾ ਰਤਿਰ੍ਮੋਹਮੂਰ੍ਛਿਤਾ । ਅਸ਼੍ਰੁਪਾਤਂ ਮੁਮੋਚਾਥ ਭਰ੍ਤृਹੀਨਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਅੱਗ ਰਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾੜ ਗਈ, ਤੇ ਰਤੀ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਾ ਬੈਠੀ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਹਿ ਜਲੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਤਾ ਅਸ਼੍ਰੁਬਿਂਦਵਃ । ਤੇਭ੍ਯੋ ਜਾਤੋ ਮਹਾਸ਼ੋਕਃ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਣਾਸ਼ਕਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।