ਸਸ੍ਯਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯਤਿਥਿਰ੍ਭੂਪ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਦੇਯਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਦਿਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥਵਰ੍ਣਨੇ ਯਯਾਤਿਚਰਿਤ੍ਰੇऽष੍ਟषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਲਾ ਅਠਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਮਾਤਲਿਰੁਵਾਚ- ਅਥ ਧਰ੍ਮਾਃ ਸ਼ਿਵੇਨੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਾਗਮੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਜ੍ਞੇਯਾ ਬਹੁਵਿਧਾਸ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮਯੋਗਪ੍ਰਭੇਦਤਃ
ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਉਹ ਧਰਮ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਨੁਸਾਰ।
ਹਿਂਸਾਦਿਦੋषਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਯਾਸਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਯਾਸਾ ਮਹਤ੍ਫਲਾਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਾਜੁਕ, ਵੱਡਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਨ।
ਅਨਂਤਸ਼ਾਖਾਕਲਿਤਾਃ ਸ਼ਿਵਮੂਲੈਕਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਸੁਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ
ਇਹ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਹਨ।
ਧਾਰਯਂਤਿ ਸ਼ਿਵਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਵਭਾषਿਤੈਃ । ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਾਃ
ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਥਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਕਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾऽਹਿ ਸਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਤ੍ਯਂ ਹ੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯਮਃ । ਦਾਨਮਿਜ੍ਯਾਤਪੋਦਾਨਂ ਦਸ਼ਕਂ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੈਰਜ, ਸਚਾਈ, ਲਜਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕ, ਦਾਨ, ਪੂਜਾ, ਤਪ, ਅਤੇ ਦਾਨ — ਇਹ ਦਸ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ।
ਅਥ ਵ੍ਯਸ੍ਤੈਃ ਸਮਸ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮੈਰਨੁष੍ਠਿਤੈਃ । ਸ਼ਿਵੈਕਰਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੈਰ੍ਗਤਿਰੇਕੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤਾ
ਚਾਹੇ ਇਹ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਭੂਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਤਥਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਸ਼ਿਵਪੁਰਂਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਥਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸਭ ਲਈ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥੇਹ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਭੋਗਾਃ ਸਾਤਿਸ਼ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਨਾਨਾਪੁਣ੍ਯਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਭੋਗਾਃ ਸ਼ਿਵਪੁਰੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਸਭ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਫਲਂ ਚਾਪਿ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਭਿਃ । ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚੈਕਸ੍ਯ ਫਲਂ ਤਤ੍ਰੋਪਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਫਲ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭੋਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਥੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਸ਼ਿਵਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਯਾਦृਗ੍ਭਵੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਪਾਤ੍ਰਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਭੋਗਾਃ ਸ਼ਿਵਪੁਰੇ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸਾਤਿਸ਼ਯਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੁਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪਰਂ ਤੁਲ੍ਯਾ ਭੋਗਾਃ ਸ਼ਾਂਤਿਮਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਹਤ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਭੋਗਜਿਗੀषਯਾ
ਉਸ ਥਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਭ ਲਈ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੇ ਸੁਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤਿਸ਼ਯਮੇਵੈਕਂ ਭਾਵਿਤਂ ਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮੈਃ । ਆਤ੍ਮਭੋਗਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਃ ਸਰ੍ਵਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਚੀਜ਼, ਜੋ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਸ਼ਿਵ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਕੇਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਮੁਚ੍ਯਂਤੇ ਜ੍ਞਾਨਯੋਗਰਤਾ ਨਰਾਃ । ਆਵਰ੍ਤਂਤੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਸਂਸਾਰੇ ਭੋਗਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਗਿਆਨਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ, ਜੋ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਂਸ੍ਤੁ ਭੋਗਾਸਕ੍ਤਿਂ ਚ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਸ਼ਾਂਤਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵਜ੍ਞਾਨਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ; ਵਿਅਸਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਚਾਪੀਸ਼ਾਨ੍ਯਹृਦਯਾ ਯਜਂਤੀਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸਂਗਤਃ । ਤੇषਾਮਪਿ ਦਦਾਤੀਸ਼ਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਭਾਵਾਨੁਰੂਪਤਃ
ਜੋ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪ੍ਰਭੂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਚਯਂਤਿ ਯੇ ਰੁਦ੍ਰਂ ਸਕृਦੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਲ੍ਮषਾਃ । ਤੇषਾਂ ਪਿਸ਼ਾਚਲੋਕੇषੁ ਭੋਗਾਨੀਸ਼ਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਉਥੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਸ਼ਾਚ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਤਪ੍ਤਾ ਦੁਃਖਭਾਰੇਣ ਮ੍ਰਿਯਂਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਃ । ਅਨ੍ਨਦਃ ਪੁਣ੍ਯਦਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਣਦਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਦਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠਾਂ ਪਿਸ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਨਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਯਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਭੋਗਸ੍ਤ੍ਰੀਵਾਹਨਾਨਿ ਚ
ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨ, ਸੁਖ-ਸਾਧਨ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਸਵਾਰੀ—all ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਦਾਨਪ੍ਰਦਃ ਸਰ੍ਵਮਿਹਾਮੁਤ੍ਰ ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਪੁष੍ਟਾਂਗਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪੁਣ੍ਯਸਂਚਯਮ੍
ਰੋਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੋਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਰੋਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਪ੍ਰਦਾਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਕਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਦੇਹਃ ਪਰਮਸਾਧਨਮ੍
ਰੋਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੱਧਾ ਫਲ ਉਸਦਾ ਤੇ ਅੱਧਾ ਉਸ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਪਾਨਾਭ੍ਯਾਮਤਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਸਾਧਨਮ੍ । ਅਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਨ੍ਨਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੀ ਟਿਕਾਉ ਰੋਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੈ। ਰੋਟੀ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਨਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਲੋਕਾਨਾਮੁਦਕਂ ਜੀਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਰੋਟੀ ਵਰਗਾ ਦਾਨ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਵਿਤ੍ਰਮੁਦਕਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਰਸਾਯਨਮ੍ । ਅਨ੍ਨਪਾਨਾਸ਼੍ਵ ਗੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਸੂਤ੍ਰਾਸਨਾਨਿ ਚ
ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਯ, ਸੁੱਧ ਤੇ ਸਭ ਰਸਾਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਰੋਟੀ, ਪਾਣੀ, ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਕੱਪੜੇ, ਸੌਣ ਲਈ ਸਥਾਨ, ਧਾਗੇ ਤੇ ਆਸਣ—
ਪ੍ਰੇਤਲੋਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨ੍ਯष੍ਟੌ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਏਵਂ ਦਾਨਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਧਰ੍ਮਰਾਜਪੁਰਂ ਨਰਃ
ਇਹ ਅੱਠ ਦਾਨ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਗਾ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਤਿ ਸੁਖੇਨੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਯੇ ਪੁਨਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਣਃ ਪਾਪਾਦਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚੰਗਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ—
ਭੁਂਜਤੇ ਦਾਰੁਣਂ ਦੁਃਖਂ ਨਰਕੇ ਨृਪਨਂਦਨ । ਤਥਾ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਭੁਂਜਂਤਿ ਦਾਨਕਰ੍ਤਾਰ ਏਵ ਤੁ
ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ! ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਦਾਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਤੁ ਸਂਭਵੇਤ੍ਸੌਖ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗਰਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਅਪ੍ਰਮੇਯਗੁਣੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ਵਿਮਾਨੈਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਕੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰਮ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਣਗਿਣਤ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਤੇ ਦਿਵਯ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਂਖ੍ਯੈਸ੍ਤਤ੍ਪੁਰਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮੁਪਕਾਰਕੈਃ । ਸਹਸ੍ਰਸੋਮਦਿਵ੍ਯਂ ਵਾ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਃ ਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੰਦਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।