ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਲ੍ਲਭਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵੈ ਵਿਮਲੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ 6.135.
ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯੁਦਕੇ ਦੇਵਿ ਆਯਾਂਤਿ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ । ਵਟੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਮਾਧਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਟੇਸ਼ਵਰ ਭਗਵਾਨ ਮਾਧਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਕਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨ੍ਨਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯਾਂ ਵਸਂਤਿ ਹਿ
ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਉਹ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਨਦਾਥ ਲਲਿਤਾਦੇਵੀ ਤੀਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਸਪ੍ਤਧਾਰਕਮ੍ । ਤਥਾ ਮਿਤ੍ਰਪਦਂ ਨਾਮ ਕੇਦਾਰਂ ਸ਼ਂਕਰਾਲਯਮ੍
ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿਤ੍ਰਪਦ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਕੇਦਾਰ, ਜੋ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦਾ ਆਸਥਾਨ ਹੈ।
ਗਂਗਾਸਾਗਰਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਮਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰਸ੍ਤਦ੍ਵਚ੍ਛਤਦ੍ਰੁ ਸਲਿਲੇ ਹ੍ਰਦੇ
ਉਸਨੂੰ ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਸਰੋਵਰ ਤੇ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹ੍ਰਦ ਵੀ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁ ਨੈਮਿषਂ ਨਾਮ ਆਜ੍ਞਯਾ ਮਮ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯੁਦਕੇ ਦੇਵਿ ਨਿਵਸਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਨੈਮਿਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਹੈ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਉਹ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵਲ੍ਕਲਿਨੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਤਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯੀ । ਹਸ੍ਤਿਮਤ੍ਯਥਵਾਰ੍ਤ੍ਤਘ੍ਨੀ ਨਦੀ ਸਾਗਰਗਾਮਿਨੀ
ਸ਼ਵੇਤਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਸ਼ਵੇਤਾ, ਹਸਤਿਮਤੀ ਤੇ ਵਾਰਤਘਨੀ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਲ੍ਲਭਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕੋਟਿਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪਿਤृਹਿਤਾਯ ਵੈ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਸ੍ਰਾਧਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪਾਟਲਂ ਵਾਡਵਾਖ੍ਯਂ ਚ ਨਗਰਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਂਦਰਿ । ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯਾਂ ਸਦਾ ਏਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨਦ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਪਾਟਲ ਤੇ ਵਾਢਵਾ ਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਯੇ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨਰਾ ਭੁਵਿ । ਇਹਲੋਕੇ ਸੁਖਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਂਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਉਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਅਖੀਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ । ਤਤ੍ਰਾਰ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਆਰਯ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨੀਲਕਂਠਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨਂਦਹ੍ਰਦਸ੍ਤਥਾ । ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਹ੍ਰਦਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰ ਮਹਾਲਯਮ੍
ਨੀਲਕੰਠ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਨੰਦ ਹ੍ਰਦ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਹ੍ਰਦ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਂਦਾਕਿਨੀ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾ ਤਥਾਚ੍ਛੋਦਾ ਮਹਾਨਦੀ । ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯਾਂ ਵਹਂਤ੍ਯੇਤੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਕृਤੇ
ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਦਾ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਣ।
ਧੂਮ੍ਰਾ ਮਿਤ੍ਰਪਦਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵੈਜਨਾਥਂ ਦृषਦ੍ਵਰਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਨਦੀ ਮਹਾਕਾਲਂ ਤਥਾ ਕਾਲਿਂਜਰੋ ਗਿਰਿਃ
ਧੂਮਰਾ, ਜੋ ਮਿਤਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ; ਵੈਜਨਾਥ, ਚੰਗਾ ਪੱਥਰ; ਕਿਪਰਾ ਦਰਿਆ; ਮਹਾਕਾਲ, ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਜਰ ਪਹਾੜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।
ਗਂਗੋਦ੍ਭੂਤਂ ਹਰੋਦ੍ਭੇਦਂ ਨਰ੍ਮਦਾਕਾਰਮੇਵ ਚ । ਗਂਗਾਪਿਂਡਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸਮਾਨ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਗੰਗਾ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ, ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਰੂਪ—ਇਹ ਸਭ ਗੰਗਾ-ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਏਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰੇ ਤਟੇ । ਗੁਪ੍ਤੀਕृਤਾਨਿ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਦੇਵੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੋਗਮੈਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਬਰਮਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਸ੍ਮਰਣਾਦਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪਾਪਘ੍ਨਾਨਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਾਤॄਣਾਂ ਮਾਨਵਾਨਾਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਹੇ ਮਹਾਂਇਸ਼ਵਰੀ, ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ।
ੴਕਾਰਂ ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਕਾਵੇਰੀ ਕਪਿਲੋਦਕਮ੍ । ਸਂਭੇਦਸ਼੍ਚਂਡਵੇਗਾਯਾਸ੍ਤਥੈਵਾਮਰਕਂਟਕਮ੍
ਓਂਕਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਚੰਡਵੇਗਾ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਅਤੇ ਅਮਰਕੰਟਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਚ੍ਛਤਗੁਣਮਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਭਵੇਤ੍ । ਵਾਰ੍ਤਘ੍ਨੀਸਂਗਮੇ ਦੇਵਿ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇੱਥੇ ਵਾਰਤਘਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਣੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਭ੍ਰਮਤ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾ ਨੀਤਂ ਗਣੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਕਦਂਕਬਮ੍ । ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਂਗਮੋ ਮਯਾ
ਪਹਿਲਾਂ ਗਣਾਂ ਨੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛ ਨੂੰ ਸਾਬਰਮਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਵਾਗੀਸ਼ਾਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤਤ੍ਵਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਸਤ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦਯਾਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਮਿਂਦ੍ਰਿਯਵਿਗ੍ਰਹਃ
ਵਾਕ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਦਇਆ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਹੀ ਸੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਸਂਗਵਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ
ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਵੇਰੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾ ਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾਯਕਮ੍ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਪਰਾਹ੍ਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਪਰਾਹਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਜਨਨਂ ਸ੍ਨਾਨਪਿਂਡਾਦਿ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਸਾਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਜਲ ਦੀ ਭੇਟ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਨਾਮ ਸਾ ਵੇਲਾ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । ਅਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਦਸ਼ਪਂਚ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਮੰਦਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾष੍ਟਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਕਾਲਃ ਕੁਤੁਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਂਦੀ ਭਵਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਥੇ ਅੱਠਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਕੁਤੁਪ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨਂਤਫਲਦਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਿਂਡਦਾਨਤਃ । ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਃ ਖਙ੍ਗਪਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤਥਾ ਨੇਪਾਲਕਂਬਲਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਣੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖੜਗ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਬਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹਨ।
ਰੂਪ੍ਯਂ ਦਰ੍ਭਾਸ੍ਤਥਾ ਗਾਵੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰਂ ਕੁਤਪਾਸ੍ਤਿਲਾਃ । ਪਾਪਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਾਹੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਂਤਾਪਕਾਰਕਾਃ
ਚਾਂਦੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ, ਗਾਂਵਾਂ, ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਕੁਤੁਪ ਤੇ ਤਿਲ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਵੇਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਤਪਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ਕੁਤੁਪਾਤ੍ਯਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਇਹ ਅੱਠ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਤੁਪ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਤੁਪ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹੂਰ੍ਤਪਂਚਕਂ ਚੈਤਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਸਮਿष੍ਯਤੇ । ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦੇਹਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕृष੍ਣਤਿਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।