ਨ ਜਹਾਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਵਪੁਚ੍ਛਮਿਵ ਨਾਮਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਜਾਤ੍ਯੈਵ ਕृष੍ਣੋਰ੍ਣਾ ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਜਾਤੁ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲੀ ਉਨ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਚਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਤਥਾ ਭਵੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਨ ਨਿਰ੍ਮਲਾ । ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਵਦੁਰ੍ਗਂਧਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਮਲਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੀ ਬਦਬੂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੰਦਗੀ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋऽਯਂ ਪੀਡਯਨ੍ਨਪਿ ਨਾਸਿਕਾਮ੍ । ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਨੱਕ ਫੜ ਕੇ ਵੀ। ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਗਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਕਾਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਗਂਧੇਨ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤ ਨ ਯੋ ਨਰਃ
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ,
ਵਿਰਾਗਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਕਿਮਨ੍ਯਦੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤ੍ਪੂਤਂ ਦੇਹਮੇਵਾਸ਼ੁਚਿਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ? ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਯਨ੍ਮਲਾਵਯਵਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੁਚਿਰਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਗਂਧਲੇਪਾਪਨੋਦਾਯ ਸ਼ੌਚਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੁਹਣ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੇਵਲ ਬਦਬੂ ਤੇ ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਗਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ । ਗਂਗਾਤੋਯੇਨ ਸਰ੍ਵੇਣ ਮृਦ੍ਭਾਰੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰਲੇਪਨੈਃ
ਦੋਵੇਂ ਹਟਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅਸਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਗਂਧਦੇਹੋਸੌ ਭਾਵਦੁष੍ਟੋ ਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੈਸ੍ਤਪੋਭਿਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਨ ਚ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਂਤਰ੍ਭਾਵਪ੍ਰਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਤੋਪਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਆਪਣੀ ਮੂਰਤੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਜੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਗੰਦਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਵਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਾਪਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਦੇਹਨਿਰ੍ਦਹਨਂ ਪਰਮ੍ । ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਂ ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਨਾਂ ਸੁਗਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਮੁਕਤੀ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਲਿਂਗ੍ਯਤੇ ਕਾਂਤਾ ਭਾਵੇਨ ਦੁਹਿਤਾਨ੍ਯਥਾ । ਮਨਸਾ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਵृਤ੍ਤਿਰਭਿਨ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਵਸ੍ਤੁषੁ
ਇੱਕੋ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਜੋਂ, ਕਦੇ ਧੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਅਨ੍ਯਥੈਵ ਸਤੀ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਿਂਤਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਮ੍ । ਯਥਾਯਥਾ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਇੱਕੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ।
ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋਪਿ ਯਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਾਵਹੀਨਾਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਨਾਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਵਿਧਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਰਸ੍ਯਾਨਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਮਹਿਕਦਾਰ ਖਾਣੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਅਭਾਵੇਨ ਨਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ੋਧਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਾਹ੍ਯਸ਼ੋਧਨੈਃ
ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਭਾਵਤਃ ਸ਼ੁਚਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ । ਜ੍ਞਾਨਾਮਲਾਂਭਸਾ ਪੁਂਸਃ ਸਵੈਰਾਗ੍ਯਮृਦਾਪੁਨਃ
ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਰਾਗਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰ ਲੇਪੋ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੈਃ । ਏਵਮੇਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਹਿ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦਸ਼ੁਚਿਂ ਵਿਦੁਃ
ਅਗਿਆਨ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਦੇ ਦਾਗ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਦਸਾਰ ਨਿਃਸਾਰਂ ਕਦਲੀਸਾਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈਵਂ ਦੋषਵਦ੍ਦੇਹਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਿਥਿਲੀ ਭਵੇਤ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਮੱਤ ਦੇ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਢੇ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋਤਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਦृਢਗ੍ਰਾਹੋਵਤਿष੍ਠਤਿ । ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਹਾਕष੍ਟਂ ਜਨ੍ਮਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੜ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਂਸਾਮਜ੍ਞਾਨਦੋषੇਣ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ । ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸਾ ਜਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅਵਗੁਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮਨ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਯੋਨਿਯਂਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨਾਤ੍ । ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਚਾਸ੍ਯ ਮੋਹਸਂਗੇਨ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਗਹਿਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਪृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਘੋਰੇਣ ਜ੍ਵਰਃ ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਤੇਨ ਜ੍ਵਰੇਣ ਮਹਤਾ ਮਹਾਮੋਹਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਬੁਖਾਰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵੱਡੇ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਮੂਢਸ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਂਜਾਯਤੇ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਮृਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ
ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਫ਼ੌਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਯਾਦ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ,
ਰਤਿਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਜਂਤੋਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਰਕ੍ਤੋ ਮੂਢਸ਼੍ਚ ਲੋਕੋਯਮਕਾਰ੍ਯੇ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਸ ਜੀਵ ਵਿਚ ਉਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਮੋਹ ਤੇ ਲਗਾਵਟ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨ ਪਰਂ ਨ ਚ ਦੈਵਤਮ੍ । ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਪਰਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਸਚਕ੍ਸ਼ੁਰਪਿ ਨੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ; ਉਹ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਸਮੇ ਪਥਿ ਸ਼ਨੈਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਸ੍ਖਲਤੀਵ ਪਦੇਪਦੇ । ਸਤ੍ਯਾਂ ਬੁਦ੍ਧੌ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਬੋਧ੍ਯਮਾਨੋ ਬੁਧੈਰਪਿ
ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦਾ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਥੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੁਧੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਗਿਆਨਵਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਮਝਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।
ਸਂਸਾਰੇ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਨਰੋ ਲੋਭਵਸ਼ਾਨੁਗਃ । ਗਰ੍ਭਸ੍ਮृਤੇਰਭਾਵੇ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ਿਵੇਨ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਗਰਭ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਦੁਃਖਕਥਨਾਰ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਸਾਧਕਮ੍ । ਯੇਨ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਿਵੇ ਜ੍ਞਾਤੇ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨੇ
ਉਸ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਰਣਨ ਲਈ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਤਦਤ੍ਰ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇਂਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਦ੍ਬਾਲ੍ਯੇਦੁਃਖਂ ਮਹਤ੍ਪੁਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲੇ ਲਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਹ ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਅਜੋਬਾ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਬੁਧੀ ਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਚਪਨ ਮੁੜ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸਤ੍ਕृਤੀ । ਦਂਤਜਨ੍ਮਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਲੌਲ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਤਥਾ
ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਦੰਦ ਆਉਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰਦ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਵੀ ਝਲਦਾ ਹੈ।
ਬਾਲਰੋਗੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੀਡਾਬਾਲਗ੍ਰਹੈਰਪਿ । ਤृਡ੍ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਪਰੀਤਾਂਗਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਬਚਪਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਗਾਂ ਤੇ ਬੁਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਿਆਸ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਬੈਠਦਾ, ਕਦੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।