ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਬਂਧਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸਂਯੋਗਾਦ੍ਦੇਹਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨਾਯਮਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯਥਾ ਵੈ ਵਿष੍ਠਯਾ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਾਂਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਘਟਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਚੇਨ ਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਦੇਹੋਯਮਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਤਿਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪਂਚਗਵ੍ਯ ਹਵੀਂषਿ ਚ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦੇਹੋਯਮਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਤਃ । ਹृਦ੍ਯਾਨ੍ਯਪ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਆਦਲੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਛੁਹਿ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕੋऽਨ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਤਃ । ਹੇ ਜਨਾਃ ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਧ੍ਵਂ ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ? ਲੋਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ?
ਦੇਹਾਨੁਗੋ ਮਲਃ ਪੂਤਿਸ੍ਤਦਾਧਾਰਃ ਕਥਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਦੇਹਃ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਪਂਚਗਵ੍ਯਕੁਸ਼ਾਂਬੁਭਿਃ
ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੰਦਗੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਦਬੂ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ? ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਘृष੍ਯਮਾਣ ਇਵਾਂਗਾਰੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਯਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਵਹਂਤਿ ਗਿਰੇਰਿਵ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਲਾ ਰਗੜਣ ਨਾਲ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਫਮੂਤ੍ਰਾਦ੍ਯਮਸ਼ੁਚਿਃ ਸ ਦੇਹਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਚਿਨਿਧਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸਰੀਰ ਕਫ, ਮੂਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਫ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਰੀਰ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਚਿਰੇਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਪਿ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦृਤੇऽਪਿ ਵਾ । ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਮृਤ੍ਤੋਯੈਃ ਸ਼ੋਧ੍ਯਤੇ ਕਰਃ
ਇੱਕ ਥਾਂ ਚਿੱਟੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਤਥਾਪਿ ਸ਼ੁਚਿਭਾਙ੍ਨਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਨਰਾਃ । ਕਾਯੋਯਮਗ੍ਰ੍ਯਧੂਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਃ
ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ,
ਨ ਜਹਾਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਵਪੁਚ੍ਛਮਿਵ ਨਾਮਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਜਾਤ੍ਯੈਵ ਕृष੍ਣੋਰ੍ਣਾ ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਜਾਤੁ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲੀ ਉਨ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਚਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਤਥਾ ਭਵੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਨ ਨਿਰ੍ਮਲਾ । ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਵਦੁਰ੍ਗਂਧਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਮਲਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੀ ਬਦਬੂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੰਦਗੀ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋऽਯਂ ਪੀਡਯਨ੍ਨਪਿ ਨਾਸਿਕਾਮ੍ । ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਨੱਕ ਫੜ ਕੇ ਵੀ। ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਗਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਕਾਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਗਂਧੇਨ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤ ਨ ਯੋ ਨਰਃ
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ,
ਵਿਰਾਗਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਕਿਮਨ੍ਯਦੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤ੍ਪੂਤਂ ਦੇਹਮੇਵਾਸ਼ੁਚਿਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ? ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਯਨ੍ਮਲਾਵਯਵਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੁਚਿਰਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਗਂਧਲੇਪਾਪਨੋਦਾਯ ਸ਼ੌਚਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੁਹਣ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੇਵਲ ਬਦਬੂ ਤੇ ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਗਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ । ਗਂਗਾਤੋਯੇਨ ਸਰ੍ਵੇਣ ਮृਦ੍ਭਾਰੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰਲੇਪਨੈਃ
ਦੋਵੇਂ ਹਟਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅਸਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਗਂਧਦੇਹੋਸੌ ਭਾਵਦੁष੍ਟੋ ਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੈਸ੍ਤਪੋਭਿਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਨ ਚ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਂਤਰ੍ਭਾਵਪ੍ਰਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਤੋਪਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਆਪਣੀ ਮੂਰਤੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਜੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਗੰਦਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਵਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਾਪਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਦੇਹਨਿਰ੍ਦਹਨਂ ਪਰਮ੍ । ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਂ ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਨਾਂ ਸੁਗਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਮੁਕਤੀ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਲਿਂਗ੍ਯਤੇ ਕਾਂਤਾ ਭਾਵੇਨ ਦੁਹਿਤਾਨ੍ਯਥਾ । ਮਨਸਾ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਵृਤ੍ਤਿਰਭਿਨ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਵਸ੍ਤੁषੁ
ਇੱਕੋ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਜੋਂ, ਕਦੇ ਧੀ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਜ਼ਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਅਨ੍ਯਥੈਵ ਸਤੀ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚਿਂਤਯੇਦਨ੍ਯਥਾ ਪਤਿਮ੍ । ਯਥਾਯਥਾ ਸ੍ਵਭਾਵਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਇੱਕੋ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ।
ਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤੋਪਿ ਯਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਭਾਵਹੀਨਾਂ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਨਾਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਵਿਧਮਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਰਸ੍ਯਾਨਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਮਹਿਕਦਾਰ ਖਾਣੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਖਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਅਭਾਵੇਨ ਨਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕਾਰਣਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ੋਧਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਾਹ੍ਯਸ਼ੋਧਨੈਃ
ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਨੂੰ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਹੋਰ ਬਾਹਰੀ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਭਾਵਤਃ ਸ਼ੁਚਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ । ਜ੍ਞਾਨਾਮਲਾਂਭਸਾ ਪੁਂਸਃ ਸਵੈਰਾਗ੍ਯਮृਦਾਪੁਨਃ
ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਫ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਨਰਮਤਾ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਰਾਗਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰ ਲੇਪੋ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵਿਸ਼ੋਧਨੈਃ । ਏਵਮੇਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਹਿ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦਸ਼ੁਚਿਂ ਵਿਦੁਃ
ਅਗਿਆਨ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਮਲ-ਮੂਤਰ ਦੇ ਦਾਗ ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਦਸਾਰ ਨਿਃਸਾਰਂ ਕਦਲੀਸਾਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈਵਂ ਦੋषਵਦ੍ਦੇਹਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ਼ਿਥਿਲੀ ਭਵੇਤ੍
ਗਿਆਨ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਬਿਨਾ ਮੱਤ ਦੇ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਢੇ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੋਤਿਕ੍ਰਾਮਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਦृਢਗ੍ਰਾਹੋਵਤਿष੍ਠਤਿ । ਏਵਮੇਤਨ੍ਮਹਾਕष੍ਟਂ ਜਨ੍ਮਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਫੜ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਂਸਾਮਜ੍ਞਾਨਦੋषੇਣ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਵਸ਼ੇਨ ਚ । ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਤਿਰ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸਾ ਜਾਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ
ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਅਵਗੁਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮਨ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਯੋਨਿਯਂਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨਾਤ੍ । ਬਾਹ੍ਯੇਨ ਵਾਯੁਨਾ ਚਾਸ੍ਯ ਮੋਹਸਂਗੇਨ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਹਵਾ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਗਹਿਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।