ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸ਼੍ਵਸਨੈਸ਼੍ਚੋਪਮਰ੍ਦਿਤਮ੍ । ਭੋਗਤृष੍ਣਾਤੁਰਂ ਗੂਢਂ ਰਾਗਦ੍ਵੇष ਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍
ਇਹ ਕਾਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਭੋਗ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਵਰ੍ਣਿਤਾਂਗਪ੍ਰਤ੍ਯਂਗਂ ਜਰਾਯੁ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸਂਕਟੇਨਾਵਿਵਿਕ੍ਤੇਨ ਯੋਨਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਸਾਫ਼ ਦਰਸਾਏ ਹੋਏ, ਜਰਾਯੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਤੰਗ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਰਕ੍ਤਸਿਕ੍ਤਾਂਗਂ षਟ੍ਕੌਸ਼ਿਕਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਪਂਜਰਸਂਘਾਤਂ ਜ੍ਞੇਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲੇਵਰੇ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਗੰਦ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਛੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣੇ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਸਮਝੋ।
ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ ਸ਼ਤਾਧਿਕਂ ਪਂਚਪੇਸ਼ੀ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਸਾਰ੍ਧਾਭਿਸ੍ਤਿਸृਭਿਸ਼੍ਛਨ੍ਨਂ ਸਮਂਤਾਦ੍ਰੋਮਕੋਟਿਭਿਃ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਜ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਭਿਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਾਭਿਰਂਤਤਃ । ਏਤਾਭਿਰ੍ਮਾਂਸਨਾਡੀਭਿਃ ਕੋਟਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸਰੀਰ, ਮੋਟਾ ਤੇ ਬਰੀਕ, ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਸ੍ਵੇਦਮਸ਼ੁਚਿਂ ਤਾਭਿਰਂਤਰਸ੍ਥਂ ਚ ਤੇਨ ਹਿ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਖਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਸੀਨਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਤੀ ਦੰਦ ਤੇ ਵੀਹ ਨਖਾਂ ਹਨ।
ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਕਫਸ੍ਯਾਰ੍ਧਾਢਕਂ ਤਥਾ । ਵਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਲਾਃ ਪਂਚ ਤਦਰ੍ਧਂ ਫਲਕਸ੍ਯ ਚ
ਪਿੱਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੁਡਵਾ ਹੈ, ਕਫ ਦੀ ਅੱਧ ਆਢਕਾ, ਚਰਬੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪਲਾ, ਤੇ ਮਜਾ ਦੀ ਅੱਧ ਮਾਤਰਾ।
ਪਂਚਾਰ੍ਬੁਦ ਪਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਲਾਨਿ ਦਸ਼ ਮੇਦਸਃ । ਪਲਤ੍ਰਯਂ ਮਹਾਰਕ੍ਤਂ ਮਜ੍ਜਾ ਰਕ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ
ਪੰਜ ਅਰਬੁਦ ਪਲਾ, ਦਸ ਪਲਾ ਚਰਬੀ, ਤਿੰਨ ਪਲਾ ਵੱਡਾ ਲਹੂ, ਤੇ ਮਜਾ ਲਹੂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਧਕੁਡਵਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਦੇਹਿਨਾਂ ਬਲਮ੍ । ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚੈਕਂ ਪਿਂਡੇਨ ਪਲਸਾਹਸ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਅੱਧ ਕੁਡਵਾ ਸ਼ੁਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਮਾਸ ਦੀ ਇਕ ਗੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਪਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਂ ਪਲਸ਼ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਚਾਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਇਤਿ ਦੇਹਗृਹੇ ਰਾਜਨ੍ਵਾਸਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਲਹੂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੌ ਪਲਾ, ਤੇ ਗੰਦ-ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਣਗਿਣਤ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਚ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਬਂਧਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸਂਯੋਗਾਦ੍ਦੇਹਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਦੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨਾਯਮਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਯਥਾ ਵੈ ਵਿष੍ਠਯਾ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਾਂਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਘਟਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੰਦ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਚੇਨ ਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਦੇਹੋਯਮਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਤਿਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪਂਚਗਵ੍ਯ ਹਵੀਂषਿ ਚ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦੇਹੋਯਮਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਤਃ । ਹृਦ੍ਯਾਨ੍ਯਪ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਆਦਲੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ, ਇਸ ਨਾਲ ਛੁਹਿ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਗਵਾ ਬੈਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸ਼ੁਚਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕੋऽਨ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦਸ਼ੁਚਿਸ੍ਤਤਃ । ਹੇ ਜਨਾਃ ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਧ੍ਵਂ ਯਨ੍ਨਿਰ੍ਯਾਤਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ? ਲੋਕੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ ਕਿ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕੀ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ?
ਦੇਹਾਨੁਗੋ ਮਲਃ ਪੂਤਿਸ੍ਤਦਾਧਾਰਃ ਕਥਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਦੇਹਃ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਪਂਚਗਵ੍ਯਕੁਸ਼ਾਂਬੁਭਿਃ
ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗੰਦਗੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਦਬੂ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ? ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਘृष੍ਯਮਾਣ ਇਵਾਂਗਾਰੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤ੍ਵਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਯਸ੍ਯ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਵਹਂਤਿ ਗਿਰੇਰਿਵ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਲਾ ਰਗੜਣ ਨਾਲ ਵੀ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਲੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਫਮੂਤ੍ਰਾਦ੍ਯਮਸ਼ੁਚਿਃ ਸ ਦੇਹਃ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਚਿਨਿਧਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਸਰੀਰ ਕਫ, ਮੂਤਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਾਫ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਰੀਰ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਚਿਰੇਕਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋਪਿ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਨ ਸ੍ਯਾਦृਤੇऽਪਿ ਵਾ । ਦਿਵਾ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਮृਤ੍ਤੋਯੈਃ ਸ਼ੋਧ੍ਯਤੇ ਕਰਃ
ਇੱਕ ਥਾਂ ਚਿੱਟੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਤਥਾਪਿ ਸ਼ੁਚਿਭਾਙ੍ਨਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਨਰਾਃ । ਕਾਯੋਯਮਗ੍ਰ੍ਯਧੂਪਾਦ੍ਯੈਰ੍ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤਃ
ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ,
ਨ ਜਹਾਤਿ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਵਪੁਚ੍ਛਮਿਵ ਨਾਮਿਤਮ੍ । ਤਥਾ ਜਾਤ੍ਯੈਵ ਕृष੍ਣੋਰ੍ਣਾ ਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਜਾਤੁ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਪੂੰਛ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲੀ ਉਨ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਕਰਕੇ ਕਦੇ ਚਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।
ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਮਾਨਾਪਿ ਤਥਾ ਭਵੇਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਨ ਨਿਰ੍ਮਲਾ । ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਨਪਿ ਸ੍ਵਦੁਰ੍ਗਂਧਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਮਲਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਆਪਣੀ ਬਦਬੂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੰਦਗੀ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋऽਯਂ ਪੀਡਯਨ੍ਨਪਿ ਨਾਸਿਕਾਮ੍ । ਅਹੋ ਮੋਹਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਮੋਹਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਨੱਕ ਫੜ ਕੇ ਵੀ। ਹੇਰਾਨੀ ਹੈ, ਮੋਹ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਗਤ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਿਘ੍ਰਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸ੍ਵਕਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਕਾਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਰਜ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਗਂਧੇਨ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤ ਨ ਯੋ ਨਰਃ
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਸੁੰਘਣ ਜਾਂ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟਦੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਤੋਂ ਵੀ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ,
ਵਿਰਾਗਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਕਿਮਨ੍ਯਦੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਜਗਤ੍ਪੂਤਂ ਦੇਹਮੇਵਾਸ਼ੁਚਿਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਹੋਰ ਕੀ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ? ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਯਨ੍ਮਲਾਵਯਵਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਚ੍ਛੁਚਿਰਪ੍ਯਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਗਂਧਲੇਪਾਪਨੋਦਾਯ ਸ਼ੌਚਂ ਦੇਹਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸਰੀਰ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਛੁਹਣ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੇਵਲ ਬਦਬੂ ਤੇ ਦਾਗ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਗਮਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤਿ । ਗਂਗਾਤੋਯੇਨ ਸਰ੍ਵੇਣ ਮृਦ੍ਭਾਰੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰਲੇਪਨੈਃ
ਦੋਵੇਂ ਹਟਣ 'ਤੇ ਹੀ ਅਸਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੇਪ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਦੁਰ੍ਗਂਧਦੇਹੋਸੌ ਭਾਵਦੁष੍ਟੋ ਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ । ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨੈਸ੍ਤਪੋਭਿਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਨ ਚ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬਦਬੂਦਾਰ ਤੇ ਮਨ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਜਾਂ ਤਪ ਕਰਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਨ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਂਤਰ੍ਭਾਵਪ੍ਰਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ਤੋਪਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਆਪਣੀ ਮੂਰਤੀ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਧੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਜੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਗੰਦਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹਵਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ,
ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਾਪਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਦੇਹਨਿਰ੍ਦਹਨਂ ਪਰਮ੍ । ਭਾਵਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਪਰਂ ਸ਼ੌਚਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਨਾਲ ਨਾਂ ਸੁਗਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਮੁਕਤੀ। ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।