ਵਿਭਕ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਪष੍ਟਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਸਾष੍ਟਮੇ ਭਵੇਤ੍ । ਪਂਚਾਤ੍ਮਕ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਪਕ੍ਵਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਜੀਵ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤੁਰਾਹਾਰਵੀਰ੍ਯੇਣ षਡ੍ਵਿਧੇਨ ਰਸੇਨ ਚ । ਨਾਭਿਸੂਤ੍ਰਨਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਸ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਭੀ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਿਂ ਲਭੇਜ੍ਜੀਵਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣੋਸ੍ਮਿਞ੍ਛਰੀਰਕੇ । ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਫਿਰ ਜੀਵ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ-ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਨੀਂਦ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮृਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਤਃ । ਨਾਨਾਯੋਨਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਯਨੇਕਧਾ
ਮੈਂ ਮਰਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਜਨਮ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਮਰਿਆ; ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਧੁਨਾ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੋਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਂਸ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ । ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭੇ ਨ ਸਂਭਵਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਂ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ਼੍ਚਿਂਤਯਤ੍ਯੇਵਮਹਂ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ । ਅਧ੍ਯੇष੍ਯਾਮਿ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰਵਿਨਿਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ: ਜਦ ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੇ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤਃ । ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਦਾਸ੍ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਗਰਭ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜੀਵ, ਕਰਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗਿਰਿਵਰਾਕ੍ਰਾਂਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਤਥਾ ਜਰਾਯੁਣਾ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਹੇਠਾਂ ਫਸ ਕੇ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਰਾਇੂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਦੁਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਤਿਤਃ ਸਾਗਰੇ ਯਦ੍ਵਦ੍ਦੁਃਖਮਾਸ੍ਤੇ ਸਮਾਕੁਲਃ । ਗਰ੍ਭੋਦਕੇਨ ਸਿਕ੍ਤਾਂਗਸ੍ਤਥਾਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਤ੍ਮਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਤੇ ਘਬਰਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਜੀਵ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਕੁਂਭੇ ਯਥਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਗ੍ਨਿਨਾ । ਗਰ੍ਭਕੁਂਭੇ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਜੀਵ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੱਕਦਾ ਹੈ।
ਸੂਚੀਭਿਰਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰੋ ਨਿਰਂਤਰਮ੍ । ਯਦ੍ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭੇष੍ਟਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਤ੍ਪਰਂ ਵਾਸਂ ਕष੍ਟਂ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਦੇਹਿਨਾਂ ਦੁਃਖਮਤੁਲਂ ਸੁਘੋਰਮਪਿ ਸਂਕਟਮ੍
ਗਰਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਠੰਢਾ ਤੇ ਕਠਿਨ ਥਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠਨ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਗਰ੍ਭਦੁਃਖਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਚਰਸ੍ਥਿਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਤ੍ਮਗਰ੍ਭਾਨੁਰੂਪਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰਭ ਦਾ ਦੁਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ — ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ — ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਾਪੀਡਾ ਯੋਨਿਯਂਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨਾਤ੍ । ਸਂਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ੍ਯ ਜਾਯੇਤ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਨਮ ਦਾ ਦੁਖ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੀੜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਉਂਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਕ੍ਸ਼ੁਵਤ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪਾਪਮੁਦ੍ਗਰਪੇषਣਾਤ੍ । ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਬਲੈਃ ਸੂਤਿਵਾਯੁਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਉਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਜਾਯਤੇ ਸੁਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਂ ਨ ਵਿਂਦਤਿ । ਯਂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਿਃਸਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯਥੇਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਗੰਨਾ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਯੋਨਿਸ੍ਥਂ ਪਾਤ੍ਯਤੇ ਯਂਤ੍ਰਪੀਡਨਾਤ੍ । ਅਸ੍ਥਿਮਦ੍ਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਂ ਸ੍ਨਾਯੁਬਂਧਨਵੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਰੀਰ ਹੇਠਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਵਸਾਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਜਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ਲੋਮਨਖਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਰੋਗਾਯਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਲਹੂ, ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੰਦ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਵਾਲ, ਰੋਮ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਵਦਨੈਕਮਹਾਦ੍ਵਾਰਂ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾष੍ਟਕਭੂषਿਤਮ੍ । ਓष੍ਠਦ੍ਵਯਕਪਾਟਂ ਤੁ ਦਂਤਜਿਹ੍ਵਾਗਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅੱਠ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਹੋਠਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਦੰਦ, ਜੀਭ ਤੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਾਹਂ ਚ ਕਫਪਿਤ੍ਤਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਕਾਲਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨਲੇਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਸਾਂ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਰਚਿਆ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸ਼੍ਵਸਨੈਸ਼੍ਚੋਪਮਰ੍ਦਿਤਮ੍ । ਭੋਗਤृष੍ਣਾਤੁਰਂ ਗੂਢਂ ਰਾਗਦ੍ਵੇष ਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍
ਇਹ ਕਾਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਭੋਗ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ, ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸਵਰ੍ਣਿਤਾਂਗਪ੍ਰਤ੍ਯਂਗਂ ਜਰਾਯੁ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸਂਕਟੇਨਾਵਿਵਿਕ੍ਤੇਨ ਯੋਨਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਤੇ ਉਪ-ਅੰਗ ਸਾਫ਼ ਦਰਸਾਏ ਹੋਏ, ਜਰਾਯੂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਤੰਗ ਰਾਹ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ।
ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਰਕ੍ਤਸਿਕ੍ਤਾਂਗਂ षਟ੍ਕੌਸ਼ਿਕਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਪਂਜਰਸਂਘਾਤਂ ਜ੍ਞੇਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲੇਵਰੇ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਗੰਦ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ, ਛੇ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣੇ, ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਗੁੱਚਾ ਸਮਝੋ।
ਸ਼ਤਤ੍ਰਯਂ ਸ਼ਤਾਧਿਕਂ ਪਂਚਪੇਸ਼ੀ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਸਾਰ੍ਧਾਭਿਸ੍ਤਿਸृਭਿਸ਼੍ਛਨ੍ਨਂ ਸਮਂਤਾਦ੍ਰੋਮਕੋਟਿਭਿਃ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੰਜ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਜੜਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਸਾੜ੍ਹੇ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਭਿਰ੍ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਾਭਿਰਂਤਤਃ । ਏਤਾਭਿਰ੍ਮਾਂਸਨਾਡੀਭਿਃ ਕੋਟਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸਰੀਰ, ਮੋਟਾ ਤੇ ਬਰੀਕ, ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖਾਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਸ੍ਵੇਦਮਸ਼ੁਚਿਂ ਤਾਭਿਰਂਤਰਸ੍ਥਂ ਚ ਤੇਨ ਹਿ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਨਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼੍ਚ ਨਖਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਸੀਨਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਤੀ ਦੰਦ ਤੇ ਵੀਹ ਨਖਾਂ ਹਨ।
ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਡਵਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਕਫਸ੍ਯਾਰ੍ਧਾਢਕਂ ਤਥਾ । ਵਸਾਯਾਸ਼੍ਚ ਪਲਾਃ ਪਂਚ ਤਦਰ੍ਧਂ ਫਲਕਸ੍ਯ ਚ
ਪਿੱਤ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਕੁਡਵਾ ਹੈ, ਕਫ ਦੀ ਅੱਧ ਆਢਕਾ, ਚਰਬੀ ਦੇ ਪੰਜ ਪਲਾ, ਤੇ ਮਜਾ ਦੀ ਅੱਧ ਮਾਤਰਾ।
ਪਂਚਾਰ੍ਬੁਦ ਪਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪਲਾਨਿ ਦਸ਼ ਮੇਦਸਃ । ਪਲਤ੍ਰਯਂ ਮਹਾਰਕ੍ਤਂ ਮਜ੍ਜਾ ਰਕ੍ਤਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ
ਪੰਜ ਅਰਬੁਦ ਪਲਾ, ਦਸ ਪਲਾ ਚਰਬੀ, ਤਿੰਨ ਪਲਾ ਵੱਡਾ ਲਹੂ, ਤੇ ਮਜਾ ਲਹੂ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਧਕੁਡਵਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਤਦਰ੍ਧਂ ਦੇਹਿਨਾਂ ਬਲਮ੍ । ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਚੈਕਂ ਪਿਂਡੇਨ ਪਲਸਾਹਸ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਅੱਧ ਕੁਡਵਾ ਸ਼ੁਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਮਾਸ ਦੀ ਇਕ ਗੰਡੀ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਪਲਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਂ ਪਲਸ਼ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਚਾਪ੍ਰਮਾਣਤਃ । ਇਤਿ ਦੇਹਗृਹੇ ਰਾਜਨ੍ਵਾਸਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਲਹੂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸੌ ਪਲਾ, ਤੇ ਗੰਦ-ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਣਗਿਣਤ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।