ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਣਾਮਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਪਰੀਣਾਮਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦ੍ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਂਭਵਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਨ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਬਦਲਾਅ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਰ ਉਸ ਦਾ ਆਖਰੀ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਕਾਲੇ ਯਦਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨਿਰ੍ਦੋषਂ ਯੋਨਿਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਤਦਾ ਤਦ੍ਵਾਯੁਸਂਸृष੍ਟਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਕ੍ਤੇਨੈਕਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਰੁਤੂ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਕਰ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਕੇ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਵਾਯੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਖੂਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਜੀਵਃ ਕਾਰਣਸਂਯੁਤਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤੇ ਯੋਨਿਂ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ
ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਸਮੇਂ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਾਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸਹ ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਏਕਾਹਾਤ੍ਕਲਲਂ ਭਵੇਤ੍ । ਪਂਚਰਾਤ੍ਰੇਣ ਕਲਲੇ ਬੁਦ੍ਬੁਦਤ੍ਵਂ ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਕਲਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਲਲਾ ਬੁੱਬੁਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਂਸਤ੍ਵਂ ਮਾਸਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਂਚਧਾ ਜਾਯਤੇ ਪੁਨਃ । ਗ੍ਰੀਵਾ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਸ੍ਕਂਧਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਠਵਂਸ਼ਸ੍ਤਥੋਦਰਮ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ: ਗਲ, ਸਿਰ, ਮੋਢੇ, ਪਿੱਠ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇ ਪੇਟ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣੀਪਾਦੌ ਤਥਾ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੌ ਕਟਿਰ੍ਗਾਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਾਸਦ੍ਵਯੇਨ ਪਰ੍ਵਾਣਿ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਸਂਭਵਂਤਿ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੱਥ ਪੈਰ, ਪਾਸੇ, ਕਮਰ ਤੇ ਸਰੀਰ; ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਮਾਸੈਃ ਪ੍ਰਜਾਯਂਤੇ ਸ਼ਤਸ਼ੋਂਕੁਰਸਂਧਯਃ । ਮਾਸੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਜਾਯਂਤੇ ਅਂਗੁਲ੍ਯਾਦਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਜੋੜ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਖਂ ਨਾਸਾ ਚ ਕਰ੍ਣੌ ਚ ਮਾਸੈਰ੍ਜਾਯਂਤਿ ਪਂਚਭਿਃ । ਦਂਤਪਂਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਾਯਤੇ ਤੁ ਨਖਾਃ ਪੁਨਃ
ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ, ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ, ਜੀਭ ਤੇ ਫਿਰ ਨਖ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਯੋਸ਼੍ਚ ਭਵੇਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ षਣ੍ਮਾਸਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਪੁਨਃ । ਪਾਯੁਰ੍ਮੇਢ੍ਰਮੁਪਸ੍ਥਂ ਚ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਜਾਯਤੇ
ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਛੇਦ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਪਿਛਲੇ ਮੂਤਰਾ, ਲਿੰਗ ਤੇ ਉਪਸਥ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਧਯੋ ਯੇ ਚ ਗਾਤ੍ਰੇषੁ ਮਾਸੈਰ੍ਜਾਯਂਤਿ ਸਪ੍ਤਭਿਃ । ਅਂਗਪ੍ਰਤ੍ਯਂਗਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿਰਃ ਕੇਸ਼ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਪੈਰ ਆਦਿ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰ ਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਭਕ੍ਤਾਵਯਵਸ੍ਪष੍ਟਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਸਾष੍ਟਮੇ ਭਵੇਤ੍ । ਪਂਚਾਤ੍ਮਕ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਰਿਪਕ੍ਵਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਜੀਵ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤੁਰਾਹਾਰਵੀਰ੍ਯੇਣ षਡ੍ਵਿਧੇਨ ਰਸੇਨ ਚ । ਨਾਭਿਸੂਤ੍ਰਨਿਬਦ੍ਧੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਸ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਛੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ, ਨਾਭੀ ਦੀ ਡੋਰੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਿਂ ਲਭੇਜ੍ਜੀਵਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣੋਸ੍ਮਿਞ੍ਛਰੀਰਕੇ । ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਫਿਰ ਜੀਵ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ-ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਨੀਂਦ, ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮृਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਜਾਤੋ ਜਾਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪੁਨਰ੍ਮृਤਃ । ਨਾਨਾਯੋਨਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਯਨੇਕਧਾ
ਮੈਂ ਮਰਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਜਨਮ ਲਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਮਰਿਆ; ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਧੁਨਾ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੋਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਂਸ੍ਕਾਰ ਏਵ ਚ । ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭੇ ਨ ਸਂਭਵਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਾ ਆਵਾਂ।
ਗਰ੍ਭਸ੍ਥਸ਼੍ਚਿਂਤਯਤ੍ਯੇਵਮਹਂ ਗਰ੍ਭਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ । ਅਧ੍ਯੇष੍ਯਾਮਿ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਂਸਾਰਵਿਨਿਵਰ੍ਤਕਮ੍
ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ: ਜਦ ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰੇ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਗਰ੍ਭਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤਃ । ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਦਾਸ੍ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਂ ਵਿਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਗਰਭ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਜੀਵ, ਕਰਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਗਿਰਿਵਰਾਕ੍ਰਾਂਤਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦੁਃਖੇਨ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਤਥਾ ਜਰਾਯੁਣਾ ਦੇਹੀ ਦੁਃਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਹਾੜ ਹੇਠਾਂ ਫਸ ਕੇ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਰਾਇੂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਦੁਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਤਿਤਃ ਸਾਗਰੇ ਯਦ੍ਵਦ੍ਦੁਃਖਮਾਸ੍ਤੇ ਸਮਾਕੁਲਃ । ਗਰ੍ਭੋਦਕੇਨ ਸਿਕ੍ਤਾਂਗਸ੍ਤਥਾਸ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਤ੍ਮਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਦੁਖੀ ਤੇ ਘਬਰਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਜੀਵ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲੋਹਕੁਂਭੇ ਯਥਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਦਗ੍ਨਿਨਾ । ਗਰ੍ਭਕੁਂਭੇ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਚ੍ਯਤੇ ਜਠਰਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਜੀਵ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੱਕਦਾ ਹੈ।
ਸੂਚੀਭਿਰਗ੍ਨਿਵਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰੋ ਨਿਰਂਤਰਮ੍ । ਯਦ੍ਦੁਃਖਂ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਗਰ੍ਭੇष੍ਟਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗਰਭ ਦੇ ਦੁਖ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਾਤ੍ਪਰਂ ਵਾਸਂ ਕष੍ਟਂ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਦੇਹਿਨਾਂ ਦੁਃਖਮਤੁਲਂ ਸੁਘੋਰਮਪਿ ਸਂਕਟਮ੍
ਗਰਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਠੰਢਾ ਤੇ ਕਠਿਨ ਥਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਕਠਨ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ਗਰ੍ਭਦੁਃਖਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਚਰਸ੍ਥਿਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਾਤ੍ਮਗਰ੍ਭਾਨੁਰੂਪਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਰਭ ਦਾ ਦੁਖ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ — ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ — ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਾਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਾਪੀਡਾ ਯੋਨਿਯਂਤ੍ਰਨਿਪੀਡਨਾਤ੍ । ਸਂਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਸ੍ਯ ਜਾਯੇਤ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਨਮ ਦਾ ਦੁਖ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੀੜਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਉਂਦੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਕ੍ਸ਼ੁਵਤ੍ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪਾਪਮੁਦ੍ਗਰਪੇषਣਾਤ੍ । ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਮਾਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਬਲੈਃ ਸੂਤਿਵਾਯੁਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਗੰਨੇ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਉਲਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਦੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ,
ਜਾਯਤੇ ਸੁਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਂ ਨ ਵਿਂਦਤਿ । ਯਂਤ੍ਰੇਣ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਿਃਸਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯਥੇਕ੍ਸ਼ਵਃ
ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਗੰਨਾ ਯੰਤਰ ਨਾਲ ਕੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਯੋਨਿਸ੍ਥਂ ਪਾਤ੍ਯਤੇ ਯਂਤ੍ਰਪੀਡਨਾਤ੍ । ਅਸ੍ਥਿਮਦ੍ਵਰ੍ਤੁਲਾਕਾਰਂ ਸ੍ਨਾਯੁਬਂਧਨਵੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਮ ਦੇ ਯੰਤਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨਾਲ, ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਰੀਰ ਹੇਠਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਵਸਾਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਦ੍ਰਵ੍ਯਭਾਜਨਮ੍ । ਕੇਸ਼ਲੋਮਨਖਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਰੋਗਾਯਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਲਹੂ, ਮਾਸ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਗੰਦ ਤੇ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਵਾਲ, ਰੋਮ ਤੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।
ਵਦਨੈਕਮਹਾਦ੍ਵਾਰਂ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾष੍ਟਕਭੂषਿਤਮ੍ । ਓष੍ਠਦ੍ਵਯਕਪਾਟਂ ਤੁ ਦਂਤਜਿਹ੍ਵਾਗਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅੱਠ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਹੋਠਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਦੰਦ, ਜੀਭ ਤੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਡੀਸ੍ਵੇਦਪ੍ਰਵਾਹਂ ਚ ਕਫਪਿਤ੍ਤਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍ । ਜਰਾਸ਼ੋਕਸਮਾਵਿष੍ਟਂ ਕਾਲਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨਲੇਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਸਾਂ ਤੇ ਪਸੀਨੇ ਦੇ ਰਾਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਫ ਤੇ ਪਿੱਤ ਨਾਲ ਰਚਿਆ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।