ਅਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ਬਲੇਨੈਵ ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਲਯੇਤ੍ । ਤੇਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਃ ਸ਼ਲ੍ਯਰੂਪੋ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ
ਜਦ ਤਾਕਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੰਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਾਮਾਗ੍ਨਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਬਲਨਾਸ਼ਕਰੋ ਨृਪ । ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਵਿਨਾਸ਼ਤ੍ਵਂ ਕਲੇਵਰੇ
ਕਾਮ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰੀਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣੀ ਪੀਡਿਤਃ ਕਾਮਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ਕਾਮਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਕਾਮ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਹੀਨੋ ਭਵੇਤ੍ਕਾਯੋ ਬਲਹਾਨਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਬਲਹੀਨੋ ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਦੁਰ੍ਬਲੋ ਵਹ੍ਨਿਨੇਰਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਚਰੇਤ੍ਕਾਯੇ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਯੋਰ੍ਨਾਸ਼ਾਚ੍ਛੂਨ੍ਯਦੇਹੋਭਿਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਲਹੂ ਤੇ ਬੀਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੀਵ ਜਾਯਤੇ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਚਂਡੋ ਦਾਰੁਣਾਕृਤਿਃ । ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਵਾ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੰਗਹੀਣ ਤੇ ਸੁੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸਦਾ । ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਕਾਯੇ ਲੋਲੁਪੇ ਚਿਤ੍ਤਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਵੀ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਵਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਬਲਹੀਨੋ ਯਦਾ ਕਾਮੀ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਕਦੇ ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਕਦੇ ਬਦਸੂਰਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਘਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਲਿਤਂ ਜਾਯਤੇ ਕਾਯੇ ਨਾਸ਼ਿਤੇ ਕਾਮਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਕਾਮੀ ਵृਦ੍ਧੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਤੇ ਚਿਂਤਤੇ ਨਾਰੀਂ ਯਥਾ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੁषਿਕੋ ਨਰਃ । ਤਥਾਤਥਾ ਭਵੇਦ੍ਧਾਨਿਸ੍ਤੇਜਸੋऽਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਕਾਯੋ ਨਾਸ਼ਰੂਪਂ ਸਮृਚ੍ਛਤਿ । ਅਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਭੂਯੋ ਜਰਾਰੂਪੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਰੀਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਅੱਗ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਰੂਪੇਣ ਜ੍ਵਰੋ ਭਵਤਿ ਦਾਰੁਣਃ । ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਜਂਗਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜ੍ਵਰੇਣ ਪਰਿਪੀਡਿਤਾਃ
ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਬੁਖਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ, ਇਸ ਬੁਖਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਂਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਬਹੁਪੀਡਾ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਃ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਮਨ੍ਯਤ੍ਕਿਂ ਤੇ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਾਤਲਿਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਮਾਤਲੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਯਯਾਤਿਰੁਵਾਚ- ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਕਃ ਕਾਯੋ ਮਾਤਲੇ ਚਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹ । ਨਾਕਮੇष ਨ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਵਦ
ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਰੀਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਤਲੀ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ; ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਮਾਤਲਿਰੁਵਾਚ- ਪਂਚਾਨਾਮਪਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਸਂਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਪਤੇ । ਆਤ੍ਮਨਾ ਸਹ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸਂਗਤ੍ਯਾ ਨੈਵ ਪਂਚ ਤੇ
ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਘਾਤਃ ਕਾਯਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਜਰਯਾ ਪੀਡਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇਃ ਸ੍ਵਂਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਤੇ
ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਇਕ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਰਸਾਧਿਕਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਮਹਾਰਾਜ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਿਤਾ । ਰਸੈਃ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਾ ਤਤਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਮृਦੁਤ੍ਵਂ ਯਾਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰਸ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਪਿਪੀਲਿਕਾਭਿਰ੍ਮੂषਿਕਾਭਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਛਿਦ੍ਰਾਣ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਜਾਯਂਤੇ ਵਲ੍ਮੀਕਾਸ਼੍ਚ ਮਹੋਦਰਾਃ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਚੀਟੀ ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਛੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਤ੍ਕਾਯੇ ਪ੍ਰਜਾਯਂਤੇ ਗਂਡਮਾਲਾ ਵਿਚਾਰ੍ਚਿਕਾਃ । ਕृਮਿਭਿਰ੍ਭਿਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਕਾਯ ਏष ਨਰੋਤ੍ਤਮ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਗਠਾਂ ਤੇ ਫੋੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਲ੍ਮਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਯਂਤੇ ਸਦ੍ਯਃ ਪੀਡਾਕਰਾਸ੍ਤਦਾ । ਏਭਿਰ੍ਦੋषੈਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਕਾਯੋਯਂ ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜ । ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਣਸਮਾਯੋਗਾਦ੍ਦਿਵਂ ਯਾਤਿ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਉਥੇ ਗਠੜੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦਰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਜਦ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਨ੍ਹਾ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਾਯੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵਭਾਗੋऽਯਂ ਸਮਾਨਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਨ ਕਾਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਯਾਤਿ ਯਥਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਤਥਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦੋषੌਘੈਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਯ ਯਃ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ—ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਖਾਮੀਆਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਮਾਤਾਪਿਤृਤੀਰ੍ਥ-। ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪਂਚषष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮੀ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਪੰਜਵਾਂ-ਸਠ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯਯਾਤਿਰੁਵਾਚ- ਪਾਪਾਤ੍ਪਤਤਿ ਕਾਯੋਯਂ ਧਰ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸ਼ृਣੁ ਮਾਤਲੇ । ਵਿਸ਼ੇषਂ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਾਤਲੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਵੀ; ਸੁਣੋ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭੀ ਮੈਂ ਪੂਣ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਕਾਯੋ ਯਥਾ ਹਿ ਪਤਨਂ ਪੁਰਾ । ਕਥਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਦੇਹਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ
ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਮਾਤਲਿਰੁਵਾਚ- ਅਥ ਨਾਰਕਿਣਾਂ ਪੁਂਸਾਮਧਰ੍ਮਾਦੇਵ ਕੇਵਲਾਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ਰੀਰਮੁਪਜਾਯਤੇ
ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅਧਰਮ ਕਰਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦ੍ਧਰ੍ਮੇਣ ਚੈਕੇਨ ਦੇਵਾਨਾਮੌਪਪਾਦਿਕਮ੍ । ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਭੂਤਸਾਰਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਧਰਮ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਵ੍ਯਤਿਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਯਚ੍ਛਰੀਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਤਦ੍ਰੂਪਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਹਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍
ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸਮਝੋ।
ਉਦ੍ਭਿਜ੍ਜਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤृਣਗੁਲ੍ਮਾਦਿ ਰੂਪਿਣਃ । ਕृਮਿਕੀਟਪਤਂਗਾਦ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵੇਦਜਾਨਾਮਦੇਹਿਨਃ
ਜੋ ਉੱਗ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਡੋਲ ਜੀਵ ਹਨ—ਘਾਹ, ਬੂਟੇ ਆਦਿ; ਤੇ ਜੋ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀੜੇ, ਜੰਗੂ, ਤੇ ਪਤੰਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।