ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪਂਚਤ੍ਵਰੂਪੋऽਯਂ ਸਂਧਿਜਰ੍ਜਰਿਤਃ ਸਦਾ । ਜਰਯਾ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰ੍ਦੂषਿਤਃ ਸਦਾ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋੜਾਂ ਤੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਦੋषੈਃ ਪ੍ਰਭਗ੍ਨੋऽਸੌ ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਸ ਨੇਚ੍ਛਤਿ । ਆਕੁਲਵ੍ਯਾਕੁਲੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜੀਵਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਸਃ
ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਆਤਮਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯੇਨ ਧਰ੍ਮਪੁਣ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦਾਨੈਰ੍ਨਿਯਮਸਂਯਮੈਃ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸਂਯਮਨੈਸ੍ਤਥਾ
ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਪੁੰਨ, ਦਾਨ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ; ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਯਜਨਾਂ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਪੁਣ੍ਯੈਃ ਸੁਕृਤੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੈਰ੍ਜਰਾ ਨੈਵ ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਤੇ । ਪਾਤਕੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਾਜ ਦ੍ਰਵਤੇ ਕਾਯਮੇਵ ਸਾ
ਚੰਗੇ ਪੁੰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਬੁਢਾਪਾ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਹੀ ਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਯਾਤਿਰੁਵਾਚ- ਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਰਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਯਂ ਪ੍ਰਪੀਡਯੇਤ੍ । ਮਮ ਵਿਸ੍ਤਰਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸਤ੍ਤਮ
ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਤੂੰ, ਵਧੀਆ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ।
ਮਾਤਲਿਰੁਵਾਚ- ਹਂਤ ਤੇ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਜਰਾਯਾਃ ਪਰਿਕਾਰਣਮ੍ । ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਚੇਯਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਮਾਤਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਲੋ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਜ਼ੁਰਗੀ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ।
ਪਂਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਃ ਕਾਯੋ ਵਿषਯੈਃ ਪਂਚਭਿਃ ਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਯਦਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਯਜਤੇ ਰਾਜਨ੍ਸ ਕਾਯਃ ਪਰਿਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦ ਆਤਮਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸਰਸੋ ਜ੍ਵਲਤੇ ਨृਪ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਜਾਯਤੇ ਧੂਮੋ ਧੂਮਾਨ੍ਮੇਘਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਜਦ ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੀਲ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਧੂੰਆਂ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਬੱਦਲ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਮੇਘਾਦਾਪਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇ ਅਦ੍ਭ੍ਯਃ ਪृਥ੍ਵੀ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ । ਜਲਮਾਯਾਤਿ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸਾ ਯਥਾ ਨਾਰੀ ਰਜਸ੍ਵਲਾ
ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ ਮਹਾਵਾਰੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਗਂਧੋ ਗਂਧਾਦ੍ਰਸੋ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਰਸਾਤ੍ਪ੍ਰਭਵਤੇ ਚਾਨ੍ਨਮਨ੍ਨਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਸਵਾਦ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ। ਸਵਾਦ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਵੀਰਜ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦ੍ਧਿ ਜਾਯਤੇ ਕਾਯਃ ਕੁਰੂਪਃ ਕਾਯ ਏਵ ਚ । ਯਥਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਸृਜੇਦ੍ਗਂਧਾਨ੍ਰਸੈਸ਼੍ਚਰਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਕਾਯਸ਼੍ਚਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਸਾਧਾਰੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਗਂਧਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਂਧਾਦ੍ਰਸੋ ਭਵੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਵਾਦ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਸਵਾਦ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਜ੍ਞੇ ਮਹਾਵਹ੍ਨਿਰ੍ਦृष੍ਟਾਂਤਂ ਪਸ਼੍ਯ ਭੂਪਤੇ । ਯਥਾ ਕਾष੍ਠਾਦ੍ਭਵੇਦ੍ਵਹ੍ਨਿਃ ਪੁਨਃ ਕਾष੍ਠਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਦਾਹਰਨ ਵੇਖੋ, ਰਾਜਾ: ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਅੱਗ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਰਸਾਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਤਤ੍ਰ ਸਂਚਰਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਯਂ ਪੁष੍ਣਾਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਤੋਂ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ।
ਯਾਵਦ੍ਰਸਸ੍ਯ ਚਾਧਿਕ੍ਯਂ ਤਾਵਜ੍ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਮਾਨ੍ । ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰੂਪੇਣ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦ ਤੱਕ ਸਵਾਦ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਆਰਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਅੱਗ ਉਹ ਸਵਾਦ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਨਮਿਚ੍ਛਤ੍ਯਸੌ ਤੀਵ੍ਰਃ ਪਯਸਾ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਲਭਤੇ ਚਾਨ੍ਨਮੁਦਕਂ ਚਾਪਿ ਭੂਪਤੇ
ਇਹ ਤੀਬਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਧ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ। ਇਹ ਖਾਣਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ।
ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚਰਤੇ ਵਹ੍ਨਿਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਰੋਗੋ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਕਾਯਪ੍ਰਣਾਸ਼ਕਃ
ਅੱਗ ਲਹੂ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੀਰਜ ਵਿਚ ਵੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਯਕਸਮਾਰ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਰਸਾਧਿਕ੍ਯਂ ਭਵੇਦ੍ਰਾਜਨ੍ਨਥ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਰਸੇਨ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਜ੍ਵਰਰੂਪੋਭਿਜਾਯਤੇ
ਜਦ ਸਵਾਦ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਅੱਗ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਬੁਖਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗ੍ਰੀਵਾ ਪृष੍ਠਂ ਕਟਿਂ ਪਾਯੁਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵੇਵ ਤੁ ਸਂਧਿषੁ । ਆਰੁਧ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤੇ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕਾਯੇ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਅੱਗ ਗਰਦਨ, ਪਿੱਠ, ਕਮਰ, ਮਲਦਵਾਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾऽਧਿਕ੍ਯਂ ਚਰੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਯਂ ਪੁष੍ਣਾਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ । ਰਸਸ੍ਤੁ ਬਂਧਮਾਯਾਤਿ ਬਲਰੂਪੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਦੀ ਵੱਧਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਲਦੀ ਹੈ। ਸਵਾਦ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਤਾਕਤ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ਬਲੇਨੈਵ ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ਮਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਲਯੇਤ੍ । ਤੇਨੈਵ ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਃ ਸ਼ਲ੍ਯਰੂਪੋ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ
ਜਦ ਤਾਕਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੰਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਾਮਾਗ੍ਨਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਬਲਨਾਸ਼ਕਰੋ ਨृਪ । ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਵਿਨਾਸ਼ਤ੍ਵਂ ਕਲੇਵਰੇ
ਕਾਮ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤਾਕਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰੀਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣੀ ਪੀਡਿਤਃ ਕਾਮਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਮੈਥੁਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ਕਾਮਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ; ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਕਾਮ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਮੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਜੋਹੀਨੋ ਭਵੇਤ੍ਕਾਯੋ ਬਲਹਾਨਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਬਲਹੀਨੋ ਯਦਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਦੁਰ੍ਬਲੋ ਵਹ੍ਨਿਨੇਰਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵਹ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਚਰੇਤ੍ਕਾਯੇ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮੇਵ ਚ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਯੋਰ੍ਨਾਸ਼ਾਚ੍ਛੂਨ੍ਯਦੇਹੋਭਿਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਲਹੂ ਤੇ ਬੀਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੀਵ ਜਾਯਤੇ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਚਂਡੋ ਦਾਰੁਣਾਕृਤਿਃ । ਵਿਵਰ੍ਣੋ ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹਵਾ ਉਠਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰੰਗਹੀਣ ਤੇ ਸੁੰਨ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤੁ ਯਾ ਨਾਰੀ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸਦਾ । ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਨ ਜਾਯਤੇ ਕਾਯੇ ਲੋਲੁਪੇ ਚਿਤ੍ਤਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਜੋ ਵੀ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਲਾਲਚ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਵਿਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਬਲਹੀਨੋ ਯਦਾ ਕਾਮੀ ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਕਦੇ ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਕਦੇ ਬਦਸੂਰਤੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਘਟ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਲਿਤਂ ਜਾਯਤੇ ਕਾਯੇ ਨਾਸ਼ਿਤੇ ਕਾਮਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਕਾਮੀ ਵृਦ੍ਧੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਲ ਚਿੱਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧੇਰੇ ਵਧੇਰੇ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਤੇ ਚਿਂਤਤੇ ਨਾਰੀਂ ਯਥਾ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੁषਿਕੋ ਨਰਃ । ਤਥਾਤਥਾ ਭਵੇਦ੍ਧਾਨਿਸ੍ਤੇਜਸੋऽਸ੍ਯ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਔਰਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢਾ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।