ਪਿਪ੍ਪਲ ਉਵਾਚ- ਤ੍ਵਯਿ ਵਸ਼੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ ਭੂਤਲੇ । ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕੌਤੁਕਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਪਿੱਪਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਮੈਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵਿਖਾ।'
ਪਸ਼੍ਯ ਕੌਤੁਕਮੇਵਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਸ਼੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਕਾਰਣਮ੍ । ਤਮੁਵਾਚ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੁਕਰ੍ਮਾ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਪ੍ਰਤਿ
'ਅੱਜ ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ, ਜੋ ਵੱਸ ਤੇ ਅਵੱਸ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।' ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਪਿੱਪਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਅਥ ਸਸ੍ਮਾਰ ਵੈ ਦੇਵਾਨ੍ਸੁਕਰ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਯ ਵੈ । ਇਂਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਫਿਰ ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਸਮਾਗਤਾਃ ਸਮਾਹੂਤਾ ਨਾਨਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਕਰ੍ਮਾਣਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਜਦ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੁਕਰਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਤਤੋਰ੍ਥਕਾਰਣਂ ਵਦ । ਸੁਕਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਅਯਮੇष ਸੁਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਹਿ ਪਿਪ੍ਪਲਃ
ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।" ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਪਿੱਪਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।"
ਮਾਮੇਵਂ ਭਾषਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਵਸ਼੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਤ੍ਵਕਾਰਣਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਹੂਤਾ ਅਸ੍ਯੈਵ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
"ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਲਈ ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਹਨ।"
ਸ੍ਵਂਸ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਧ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸੁਰਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਤਮੂਚੁਸ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸੁਕਰ੍ਮਾਣਂ ਮਹਾਮਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਸੁਕਰਮ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਵ੍ਰਿਪ੍ਰ ਨ ਮੋਘਂ ਜਾਯਤੇ ਵਰਮ੍ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਧਿਰੋਚਤੇ
"ਸਾਡਾ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।"
ਤਤ੍ਤੇ ਦਦ੍ਮੋ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ਤ੍ਵੇਵਮੂਚੁਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਤਾਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਯਯਾਚੇ ਸ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
"ਅਸੀਂ ਇਹ ਵਰ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ," ਐਸਾ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਸੁਕਰਮ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ।
ਅਚਲਾਂ ਦਤ੍ਤ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰਾ ਸੁਃਭਕ੍ਤਿਂ ਭਾਵਸਂਯੁਤਾਮ੍ । ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਮੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵੈ ਵਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
"ਹੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਟੱਲ ਭਾਵ ਭਰੀ ਭਗਤੀ ਦਿਓ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲੇ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰ ਹੈ।"
ਪਿਤਾ ਮੇ ਵੈष੍ਣਵਂ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਵੇਤਦ੍ਵਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਾਤਾ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ਾ ਵਰਮਨ੍ਯਂ ਨ ਯਾਚਯੇ
"ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਹੈ। ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀਓ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਮਿਲੇ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।"
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ- ਪਿਤृਭਕ੍ਤੋਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਵ ਵਯਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਸੁਕਰ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਦੈਵ ਤੇ
ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਪਿਉ-ਭਗਤ ਹੈਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸੁਕਰਮ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਹੇ ਸਾਡੇ ਬਚਨ ਸੁਣ।"
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਂ ਨृਪਨਂਦਨ । ਸਰ੍ਵਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੇਤੇਨ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਪਰਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ। ਉਸ ਅੱਗੇ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਵਿਖਾਈ ਗਈ।
ਦृष੍ਟਂ ਤੁ ਪਿਪ੍ਪਲੇਨਾਪਿ ਕੌਤੁਕਂ ਚ ਮਹਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਤਮੁਵਾਚ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਿਪ੍ਪਲਂ ਕੁਂਡਲਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪਿੱਪਲ ਨੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕੁੰਡਲ ਦੇ ਪੁੱਤ ਪਿੱਪਲ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਅਰ੍ਵਾਚੀਨਂ ਤ੍ਵਿਦਂ ਰੂਪਂ ਪਰਾਚੀਨਂ ਚ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍ । ਪ੍ਰਭਾਵਮੁਭਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਵਦਸ੍ਵ ਵਦਤਾਂ ਵਰ
"ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਹੈ? ਦੱਸ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ।"
ਸੁਕਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਪਰਾਚੀਨਸ੍ਯ ਰੂਪਸ੍ਯ ਲਿਂਗਮੇਵ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਯੇਨਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਮੋਦਂਤੇ ਇਂਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਸਚਰਾਚਰਾਃ
ਸੁਕਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਸ ਲੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।"
ਅਯਮੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥਃ ਸਰ੍ਵਗੋ ਵ੍ਯਾਪਕਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਅਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਕੇਨਾਪ੍ਯੇਵ ਹਿ ਯੋਗਿਨਾ
"ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਥਾਈਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਯੋਗੀ ਵੀ ਨਹੀਂ।"
ਸ਼੍ਰੁਤਿਰੇਵ ਵਦਤ੍ਯੇਵਂ ਤਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸ਼ਂਕਿਤੇਵ ਸਾ । ਅਪਾਣਿਪਾਦਨਾਸਸ਼੍ਚ ਅਕਰ੍ਣੋ ਮੁਖਵਰ੍ਜਿਤਃ
"ਵੇਦ ਵੀ ਇਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਕੰਨ, ਨਾ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹੈ।"
ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ਤੇषਾਮੁਕ੍ਤਮਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸੁਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਦਃ
"ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ।"
ਗਤਿਹੀਨੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਸੋਪਿ ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਪਾਣਿਹੀਨੋਪਿ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਾਦਹੀਨਃ ਪ੍ਰਧਾਵਤਿ
"ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦਾ ਹੈ।"
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪਕਃ ਪਾਦਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਯਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਦੇਵੇਂਦ੍ਰਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਸ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ । ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਵਿਮਲਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਿਦਂ ਸਰ੍ਵਨਾਯਕਮ੍
ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਨਿਰਮਲ, ਪੂਰਨ, ਪੂਰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਯਂ ਜਾਨਾਤਿ ਮਹਾਯੋਗੀ ਵ੍ਯਾਸੋ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ । ਤੇਜੋਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ ਚਾਕਾਸ਼ਮੇਕਵਰ੍ਣਮਨਂਤਕਮ੍
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਜੋਗੀ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਕਾਸ਼ ਰੂਪ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ, ਇਕੋ ਰੰਗ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤਦੇਤਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਰੂਪਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਾਖ੍ਯਾਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚੈਵ ਹਿ ਜਾਨਾਤਿ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪਦਮ੍
ਇਹ ਨਿਰਮਲ ਰੂਪ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਵਲੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜਿਸਨੇ ਉਹ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਅਰ੍ਵਾਚੀਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ । ਯਦਾ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਯਮੇਕਃ ਪ੍ਰਗਚ੍ਛਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਵਾਂ ਵਾਕਿਆ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਤਮਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਆਪ ਹੀ ਇਕੱਲਾ ਤੁਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਸੁ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੇषਭੋਗਾਸਨਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕੋ ਬਹੁਕਾਲਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਲਾ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਾਂਧਕਾਰਸਂਤਪ੍ਤੋ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸ੍ਥਾਨਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣੋ ਭ੍ਰਮਣੇਨ ਸਃ
ਜਲ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਸੜ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਮুনি ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਥਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਭ੍ਰਮਮਾਣਃ ਸ ਦਦृਸ਼ੇ ਸ਼ੇषਪਰ੍ਯਂਕਸ਼ਾਯਿਨਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਭੂषਿਤਮ੍
ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲੇਟਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਕਰੋੜ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਧਰਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਗਤਂ ਕਾਂਤਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍
ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸੁੰਦਰ, ਜੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਦਿੱਸਿਆ।
ਏਕਾ ਨਾਰੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕृष੍ਣਾਂਜਨਚਯੋਪਮਾ । ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਦਨਾ ਭੀਮਰੂਪਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਅੰਜਨ ਵਰਗੀ ਕਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।