ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਨਾਰੀ ਸੁਕਲਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੌਭਾਗ੍ਯੇਨ ਤੁ ਸਤ੍ਯੇਨ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਰ੍ਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਇਸ ਸੁਕਲਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਨਿਸ਼ਛਲ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਚੰਗੇ ਨਸੀਬ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਪੌਤਿਆਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੰਞਦੀ ਨਹੀਂ।
ਮੋਦਤੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯੇਨ ਸਹਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਭਵੇਤ੍ਸਾ ਚ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਪਤਿਵਰਤਾ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੱਖਰੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਵਿਦ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਿਜਯੀ ਭਵੇਤ੍ । ਧਨਧਾਨ੍ਯਂ ਭਵੇਚ੍ਚੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯਗੇਹੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਤਰੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਜਾਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਸਦਾਚਾਰਃ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ । ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸੁਃਖਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ
ਰਾਜਾ ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪੁਲਾ ਜਾਯਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਧਨਧਾਨ੍ਯੈਰਲਂਕृਤਾ
ਵੱਡੀ ਲੱਖਮੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਦ੍ਮਪੁਰਾਣੇ ਭੂਮਿਖਂਡੇ ਵੇਨੋਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਸੁਕਲਾਚਰਿਤ੍ਰੇ षष੍ਟਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿ ਖੰਡ, ਵੇਨ ਉਪਾਖਿਆਨ, ਸੁਕਲਾ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਸਾਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੇਨ ਉਵਾਚ- ਭਾਰ੍ਯਾਤੀਰ੍ਥਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਾਰਣਂ ਪਰਮ੍
ਵੇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਰੀਆਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਦਾ ਦੱਸ, ਜੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਧਾਰ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ- ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕੁਂਡਲੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ । ਸੁਕਰ੍ਮਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੁਂਡਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੁਰੁਖੇਤਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੁੰਡਲ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕਰਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੁੰਡਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਵृਦ੍ਧੌ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦੌ । ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਜਰਯਾ ਪਰਿਪੀਡਿਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ।
ਤਯੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਪਰਯਾ ਤਤਃ । ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਭਾਵਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮਨਾਰਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ; ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਭਾਵ ਭਰਿਆ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੇਦਾਨਧੀਤੇ ਸ ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਸਰ੍ਵਾਚਾਰਪਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਾਨਵਤ੍ਸਲਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹੇ। ਉਹ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਹੁਨਰਮੰਦ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਂਗਸਂਵਾਹਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਗੁਰ੍ਵੋਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਸਃ । ਪਾਦਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਂ ਚੈਵ ਸ੍ਨਾਨਭੋਜਨਕੀਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਮਲਿਸ਼ ਵੀ ਆਪ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਣੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਆਪ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੈਵ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਤਦ੍ਧ੍ਯਾਨੇ ਤਨ੍ਮਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਉਪਚਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਯੇਤ੍
ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਉਸ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਉਂ ਦੀ ਭੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਤਦ੍ਵਰ੍ਤਮਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਬਭੂਵ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਪਿਪ੍ਪਲੋ ਨਾਮ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿੱਪਲ ਸੀ।
ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਜਿਤਮਤ੍ਸਰਃ । ਦਯਾਦਾਨਦਮੋਪੇਤਃ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਸਃ
ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਇਆ, ਦਾਨ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ।
ਦਸ਼ਾਰਣ੍ਯਗਤੋ ਧੀਮਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਂਤਿਪਰਾਯਣਃ । ਸਰ੍ਵੇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਦਸਾਰਣਯ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਪਃਪ੍ਰਭਾਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਂਤਵੋ ਗਤਵਿਗ੍ਰਹਾਃ । ਵਸਂਤਿ ਸੁਯੁਗੇ ਤਤ੍ਰ ਏਕੋਦਰਗਤਾ ਇਵ
ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕ ਹੀ ਪੇਟ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮਿਲ ਜੁਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਤਤ੍ਤਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਯਯੁਃ । ਨੇਦृਸ਼ਂ ਕੇਨਚਿਤ੍ਤਪ੍ਤਂ ਯਥਾਸੌ ਤਪ੍ਯਤੇ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਤਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ; ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੁਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਇਂਦ੍ਰਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਯਯੁਃ । ਅਹੋ ਅਸ੍ਯ ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸ਼ਮਸ਼੍ਚੇਂਦ੍ਰਿਯਸਂਯਮਃ
ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ: 'ਵਾਹ! ਇਸ ਦਾ ਤਪ ਕਿੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ!'
ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਵੇਗਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਸਹੋ ਧਰਾਧਰ ਇਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਆਏ, ਬਿਨਾ ਘਬਰਾਏ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਧੁੱਪ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ।
ਵਿषਯੇ ਵਿਮੁਖੋ ਧੀਰੋ ਮਨਸੋਤੀਤਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ । ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਥਾ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਦਿਲੋਂ ਡਿੱਠਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ ਸੀ।
ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਏਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਧ੍ਯਾਨਮਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਾਨਂਦਮੁਖਪਂਕਜਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਅਸ਼੍ਮਕਾष੍ਠਮਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚੇष੍ਟੋ ਗਿਰਿਵਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ੍ਥਾਣੁਵਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਚਾਸੌ ਸੁਸ੍ਥਿਰੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ
ਪੱਥਰ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਹਿਲੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿਚ ਸਥਾਨੁ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਪਃਕ੍ਲਿष੍ਟਸ਼ਰੀਰੋਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨਨਸੂਯਕਃ । ਏਵਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੈਕਂ ਸਂਜਾਤਂ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਤਪ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੈਰ ਦੇ ਰਿਹਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਤਾ ਲਏ।
ਪਿਪੀਲਿਕਾਭਿਰ੍ਬਹ੍ਵੀਭਿਃ ਕृਤਂ ਮृਦ੍ਭਾਰਸਂਚਯਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਮਹਾਕਾਯਂ ਵਲ੍ਮੀਕਂ ਨਿਜਮਂਦਿਰਮ੍
ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿਟੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਢੇਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵਲਮੀਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਲ੍ਮੀਕੋਦਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਜਡੀਭੂਤ ਇਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ ਏਵਂ ਪਿਪ੍ਪਲੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤਪਤੇ ਸੁਮਹਤ੍ਤਪਃ
ਉਹ ਵਲਮੀਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਿੱਪਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੰਝ ਹੀ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪੈਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਤਮੁਗ੍ਰਤੇਜਸਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦਸ਼ਂਤਿ ਵਿषੋਲ੍ਬਣਾਃ
ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਡੰਘਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਮਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿषਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਭੇਦਯੇਤ੍ । ਤੇਜਸਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਗਾਃ ਸ਼ਾਂਤਿਮਥਾਗਮਨ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਨਸਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੱਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਕਾਯਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਅਰ੍ਚਿषੋ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਃ । ਨਾਨਾਰੂਪਾਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਦृਸ਼੍ਯਂਤੇ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਲੌਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ, ਹਰ ਇਕ ਲੌ ਵੱਖਰੀ ਸੀ।
ਯਥਾ ਵਹ੍ਨੇਃ ਖਰਤਰਾਸ੍ਤਥਾਵਿਧਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਯਥਾਮੇਘੋਦਰੇ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਭਾਤਿ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੌਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵੀ ਸੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ; ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।