ਤਦ੍ਰਸਃ ਸ਼ੋषਮਾਯਾਤਿ ਜਰਾਗ੍ਨਿਤਾਪਸ਼ੋषਿਤਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਮੋ ਜਾਯਤੇ ਦੂਤਿ ਕੇਨ ਰੂਪਤ੍ਵਮਿष੍ਯਤੇ
ਉਹ ਰਸ ਵੀ ਜਰ੍ਹਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਤਿ—ਫਿਰ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯਥਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਗृਹਂ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯਮੇਵਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਥਾ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮਾਯਾਤਿ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਤੁ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੰਝ ਹੀ ਬੁੱਢੇਪੇ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਮਰੂਪਂ ਸਮਾਯਾਤਂ ਵਰ੍ਣਸ੍ਯੇਵਂ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਕੇਨਾਹਂ ਰੂਪਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਕੇਨ ਰੂਪਤ੍ਵਮਿष੍ਯਤੇ
ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੰਗ ਵਾਂਗ ਘਟਦਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਸੋਹਣੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾ ਜੀਰ੍ਣਂ ਗृਹਂ ਯਾਤਿ ਕੇਨਾਸੌ ਪੁਰੁषੋ ਬਲੀ । ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਮਾਗਤਾ ਦੂਤਿ ਭਵਤੀ ਕੇਨ ਸ਼ਂਸਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਸ ਲਈ ਤੂੰ ਆਈਂ, ਦੂਤਿ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਕਿਮੁ ਚੈਵ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਮਮਾਂਗੇ ਵਦ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਂਗਾਦਿਹ ਹੀਨਂ ਚ ਦੂਤਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਧਿਕਂ ਤਥਾ
ਹੁਣ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਵੇਖਿਆ? ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਦੂਤਿ—ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾਸੌਵੈ ਤਥਾਹਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਰੂਪਵਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੂਤਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਇੰਝ ਉਹ ਵੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਕਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਨਹੀਂ।
ਉਚ੍ਛ੍ਰਾਯਾਃ ਪਤਨਾਂਤਾਸ਼੍ਚ ਨਗਾਸ੍ਤੁ ਗਿਰਯਃ ਸ਼ੁਭੇ । ਕਾਲੇਨ ਪੀਡਿਤਾ ਯਾਂਤਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉੱਚੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵੀ—ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ।
ਅਰੂਪੋ ਰੂਪਵਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯ ਆਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਸ੍ਥਾਵਰੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਂਗਮੇषੁ ਚ ਦੂਤਿਕੇ
ਦਿਵਿਆ ਆਤਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੈ ਪਰ ਸੋਹਣੀ ਵੀ ਹੈ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੂਤਿ।
ਏਕੋ ਨਿਵਸਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਘਟੇष੍ਵੇਕਂ ਯਥੋਦਕਮ੍ । ਘਟਨਾਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯੇਕਮੇਕਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀ। ਜਦ ਘੜਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਮੁੜ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ।
ਪਿਂਡਨਾਸ਼ਾਦਯਂ ਚਾਤ੍ਮਾ ਏਕਰੂਪੋ ਵਿਜਾਯਤੇ । ਏਕਂ ਰੂਪਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਸਂਸਾਰੇ ਵਸਤਾ ਸਦਾ
ਜਦ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਵੱਸਦਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਦ ਸ੍ਵਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਮਿਹ ਚਾਗਤਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਸ੍ਵ ਅਪੂਰ੍ਵਂ ਮੇ ਯਦਿ ਭੋਕ੍ਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ
ਤੂੰ ਆਪ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਇਆ, ਸੋ ਦੱਸ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸੁਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਨਵਾਂ ਚੀਜ਼ ਵਿਖਾ।
ਵ੍ਯਾਧਿਨਾ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕਫੇਨਾਪਿ ਵृਤਸ੍ਯ ਚ । ਅਂਗਾਦ੍ਵਿਚਲਤੇ ਸ਼ੋਣਃ ਸ੍ਥਾਨਭ੍ਰष੍ਟੋਭਿਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਫ਼ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਂਗਸਂਧਿषੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪਲਤ੍ਵਂ ਚਾਂਤਰਂ ਗਤਃ । ਏਕਤੋ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਸ੍ਵਂ ਹਿ ਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਠਾਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕृਮਿਭਿਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ । ਤਦ੍ਵਦ੍ਦੁਃਖਕਰਂ ਵਾਪਿ ਨਿਜਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਜਾਯਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕृਮਿਦੁਰ੍ਗਂਧਸਂਕੁਲਮ੍ । ਜਾਯਂਤੇ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਯੂਕਾਃ ਕृਮਯੋ ਵਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੁਣ, ਫਿਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀ ਬੂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਜੂੰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਕृਮਿਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਫੋਟਂ ਕਂਡੂਂ ਚ ਪਰਿਦਾਰੁਣਾਮ੍ । ਵ੍ਯਥਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯੇਦ੍ਯੂਕਾ ਸਰ੍ਵਾਂਗਂ ਪਰਿਚਾਲਯੇਤ੍
ਕੀੜਾ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਛਾਲਾਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖੁਜਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੂੰ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਬੇਚੈਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਖਾਗ੍ਰੈਰ੍ਘृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਕਂਡੂਃ ਸ਼ਾਂਤਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਵ ਸੁਰਤਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਖੁਜਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਸੁਣ, ਭੋਗ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਭੁਂਜਤ੍ਯੇਵ ਰਸਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਪਿਬਤੇ ਪੁਨਃ । ਵਾਯੁਨਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਪਾਕਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਣੀਯਤੇ
ਮਨੁੱਖ ਸੁਆਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪਾਣੀਆਂ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਵਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਇਹ ਸਭ ਪਚਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ਭਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਰ੍ਦੂਤਿ ਪਾਕਸ੍ਥਾਨਂ ਗਤਂ ਪੁਨਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਪਿਹਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਯੁਰ੍ਵੈ ਪਾਤਯੇਨ੍ਮਲਮ੍
ਜੋ ਭੋਜਨ ਜੀਵ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਚਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਉੱਥੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਮਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਰਭੂਤੋ ਰਸਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਨਿਰ੍ਮਲਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵੀਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ
ਉੱਥੇ, ਭੋਜਨ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਰਸ ਤੋਂ ਲਹੂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਕृष੍ਟਃ ਸ ਸਮਾਨੇਨ ਨੀਤਸ੍ਤੇਨਾਪਿ ਵਾਯੁਨਾ । ਸ੍ਥਾਨਂ ਨ ਲਭਤੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਚਂਚਲਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਰਸ ਸਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਓਹ ਅਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦਾ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਹਿ ਕਪਾਲੇषੁ ਕृਮਯਃ ਸਂਤਿ ਪਂਚ ਵੈ । ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ ਤੁ ਨੇਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨੇ ਤਤਃ ਪੁਨਃ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਕੀੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲੇ ਤੇ, ਤੇ ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ।
ਕਨਿष੍ਠਾਂਗੁਲਿਮਾਨੇਨ ਰਕ੍ਤਪੁਚ੍ਛਾਸ਼੍ਚ ਦੂਤਿਕੇ । ਨਵਨੀਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣੇਨ ਕृष੍ਣਪੁਚ੍ਛਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਕੀੜੇ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਦੇ ਵੱਧਰੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਪੂੰਝ ਲਾਲ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੀ ਪੂੰਝ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਪਿ ਭਦ੍ਰੇ ਤ੍ਵਂ ਮਤ੍ਤੋ ਨਿਗਦਿਤਂ ਸ਼ृਣੁ । ਪਿਂਗਲੀ ਸ਼ृਂਖਲੀ ਨਾਮ ਦ੍ਵੌ ਕृਮੀ ਕਰ੍ਣਮੂਲਯੋਃ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਸੁਣ। ਪਿੰਗਲੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਖਲੀ ਦੋ ਕੀੜੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮੂਲੇ ਹਨ।
ਚਪਲਃ ਪਿਪ੍ਪਲਸ਼੍ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰਯੋਃ । ਸ਼ृਂਗਲੀ ਜਂਗਲੀ ਚਾਨ੍ਯੌ ਨੇਤ੍ਰਯੋਰਂਤਰਸ੍ਥਿਤੌ
ਚਪਲਾ ਤੇ ਪਿੱਪਲਾ ਦੋ ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਿੰਗਲੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਦੋ ਹੋਰ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ।
ਕृਮੀਣਾਂ ਸ਼ਤਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਤਾਦृਗ੍ਭੂਤਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਭਾਲਾਂਤੇਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜਿਕਾਯਾਃ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੀੜੇ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ।
ਕਪਾਲਰੋਗਿਣਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕੇਸ਼ਦ੍ਵਯਂ ਮੁਖੇ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਦੂਤਿਕੇ
ਜਿਹੜੇ ਸਿਰ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੁਣ ਦੂਤਿ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਹਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਮੁਖੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਰਸਰੂਪੇਣ ਪਤਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮੁਖੇਨ ਪਿਬਤੇ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤੇਨ ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰਸ ਵਾਂਗ ਢਲਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਰਸ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਲੁਮਧ੍ਯਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਚ ਚਂਚਲਤ੍ਵੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਇਡਾ ਚ ਪਿਂਗਲਾ ਨਾਡੀ ਸੁषੁਮ੍ਣਾਖ੍ਯਾ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਤਾਲੂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੰਚਲ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੜਾ ਤੇ ਪਿੰਗਲਾ ਨਾਡੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਕ ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਾਡੀ ਹੈ।