ਪਸ਼ੁਯੋਨਿਗਤਾ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਭਾषਸੇ ਮਾਨੁषਂ ਵਚਃ । ਸੌष੍ਠਵਂ ਜ੍ਞਾਨਸਂਪਨ੍ਨਂ ਵਦ ਮੇ ਪੂਰ੍ਵਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ?
ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਹਾਰਾਜ ਭਟਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕੋਯਂ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਗਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੈਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ! ਤੇਰੇ ਮਾਲਕ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬੀਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਸੀ?
ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਪੂਰ੍ਵਾਨੁਗਂ ਵਦ । ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਰਰਾਮ ਨृਪਪ੍ਰਿਯਾ
ਆਪਣੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਹਾਲਾਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਗੀ ਰਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੂਕਰ੍ਯੁਵਾਚ- ਯਦਿ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਾਂ ਭਦ੍ਰੇ ਮਮਾਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਰਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਸੂਕਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡਾ ਪੂਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜੀਵਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਅਯਮੇष ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਗਂਧਰ੍ਵੋ ਗੀਤਪਂਡਿਤਃ । ਰਂਗਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਗੰਧਰਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੰਗਵਿਦਿਆਧਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੁਂ ਗਿਰਿਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਚਾਰੁਕਂਦਰਨਿਰ੍ਝਰਮ੍ । ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਝਰਨੇ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਪੁਲਸਤਿਆ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਲੀਕੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤਃ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਸ ਮਹਾਪ੍ਰਭੋ
ਉਹ ਤੇਜੀਲਾ ਮੁਨੀ ਨਿਰਲੇਪ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ।
ਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਗੀਤਮਭ੍ਯਸਤੇ ਤਦਾ । ਸ੍ਵਰਤਾਲਸਮੋਪੇਤਂ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨਿ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਗੀਤ ਦੀ ਰਿਆਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸੁਰ ਤੇ ਤਾਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ।
ਗੀਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਾਚ੍ਚਲਿਤਮਾਨਸਃ । ਗਾਯਂਤਂ ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਗੀਤਵਿਦ੍ਯਾਧਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਭਵਦ੍ਗੀਤੇਨ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਦੇਵਾ ਮੁਹ੍ਯਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਸੁਸ੍ਵਰੇਣ ਸੁਪੁਣ੍ਯੇਨ ਤਾਲਮਾਨੇਨ ਪਂਡਿਤ
ਤੇਰੇ ਇਸ ਅਸਲ ਗੀਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਦੀ ਮਿੱਠਾਸ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪੂਰਾ ਤਾਲ ਬੜਾ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭਾਵੇਨ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾ ਸਹਿਤੇਨ ਚ । ਮੇ ਮਨਸ਼੍ਚਲਿਤਂ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਗੀਤੇਨਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਸੁਰ, ਭਾਵ ਤੇ ਠੀਕ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੇ ਗੀਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਅਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਵ ਤਤ੍ । ਗੀਤਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਉਵਾਚ- ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਮਂ ਗੀਤਮਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਕਿਮ੍
ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾ। ਗੀਤ ਦੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਦ ਗੀਤ ਆਪੇ ਗਿਆਨ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?
ਦੁਃਖਂ ਦਦੇ ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਖਦੋ ਨृषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਗੀਤੇਨਾਨੇਨ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁष੍ਯਂਤਿ ਦੇਵਤਾਃ
ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਦਾ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਅਸਲ ਗੀਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਂਭੁਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਾਨੀਤੋ ਗੀਤਧ੍ਵਨਿਰਤੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਗੀਤਂ ਸਰ੍ਵਰਸਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗੀਤਮਾਨਂਦਦਾਯਕਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਰਸ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਂਗਾਰਾਦ੍ਯਾਰਸਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗੀਤੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਃ । ਸ਼ੋਭਾਮਾਯਾਂਤਿ ਗੀਤੇਨ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਉਤ੍ਤਮਾਃ
ਪਿਆਰ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਰਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਗੀਤ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਵੱਡੇ ਵੇਦ ਵੀ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਗੀਤੇਨ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤੋषਮਾਯਾਂਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਤਦੇਵਂ ਨਿਨ੍ਦਸੇ ਗੀਤਂ ਮਾਮੇਵਂ ਪਰਿਚਾਲਯੇਃ
ਗੀਤ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਗੀਤ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਵਤੀਰਦਾ ਹੈਂ?
ਅਨ੍ਯਾਯੋऽਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਤਵੈਵ ਇਹ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ- ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯੈਵ ਗੀਤਾਰ੍ਥਂ ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਇਹ ਤੇਰਾ ਵਤੀਰਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤੂੰ ਅੱਜ ਗੀਤ ਦੇ ਪੁੰਨ ਬਾਰੇ ਜੋ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਕਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਨਂ ਤ੍ਯਜ ਮਹਾਮਤੇ । ਨਾਹਂ ਗੀਤਂ ਪ੍ਰਕੁਤ੍ਸਾਮਿ ਗੀਤਂ ਵਂਦਾਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ। ਮੈਂ ਗੀਤ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੀਤ ਦੀ ਸਦਾ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਵੈਤਾ ਏਕੀਭਾਵੇਨ ਭਾਵਦਾਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਯਾਂਤਿ ਮਨਸਾ ਨਿਸ਼੍ਚਲੇਨ ਚ
ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਜਦੋਂ ਇਕਠੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਪਸ਼੍ਚ ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਂਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸੁਸਿਦ੍ਧ੍ਯਂਤ੍ਯੇਕਚਿਂਤਯਾ । ਹृषੀਕਾਣਾਂ ਮਹਾਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚਪਲੋ ਮਮ ਸਂਮਤਃ
ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਟੋਲਾ ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹੈ।
ਵਿषਯੇष੍ਵੇਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮੁਚ੍ਚਕੈਃ । ਚਾਲਯਿਤ੍ਵਾ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਾਦੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਨ ਜਦੋਂ ਉਤੇਜਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਨ ਰੂਪਂ ਚ ਯੁਵਤੀ ਨੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਤਪਃਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਹਿ
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਨਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਜੁਆਨ ਔਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਨੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਯਂ ਗੀਤਃ ਪਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਬਹੁਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਦਾਯਕਃ । ਨ ਪਸ਼੍ਯੇਮ ਵਯਂ ਵੀਰ ਤਿष੍ਠਾਮੋ ਵਨਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਹ ਗੀਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੀਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨੋਵਾ ਵਯਂ ਵ੍ਰਜਾਮਹੇ । ਗੀਤਵਿਧਾਧਰ ਉਵਾਚ- ਇਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਬਲਂ ਵਰ੍ਗਂ ਜਿਤਂ ਯੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲਾ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਥੋਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। (ਗੀਤ ਵਾਲਾ ਗੰਧਰਵ ਬੋਲੇ:) ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜਥੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਸ ਜਯੀ ਕਥ੍ਯਤੇ ਯੋਗੀ ਸ ਚ ਵੀਰਃ ਸਸਾਧਕਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਮੇਵਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਉਹੀ ਜਿੱਤੂ, ਜੋਗੀ, ਵੀਰ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ।
ਚਲਤੇ ਨੈਵ ਯੋ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਸ ਧੀਰਸ੍ਤਪਸਾਧਕਃ । ਭਵਾਂਸ੍ਤੁ ਤੇਜਸਾ ਹੀਨ ਇਂਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵਿਜਿਤੋ ਯਤਃ
ਜੋ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ, ਉਹੀ ਧੀਰ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤੇਜ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇਪਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਮਮ ਗੀਤਸ੍ਯ ਧਰ੍षਣੇ । ਵਰ੍ਜਯਂਤਿ ਵਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਹੀਨਵੀਰ੍ਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੀਤ ਸਹਿਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਯਂ ਸਾਧਾਰਣੋ ਵਿਪ੍ਰ ਵਨਦੇਸ਼ੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਜੀਵਾਨਾਂ ਯਥਾ ਮਮ ਤਥਾ ਤਵ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਾਂਝਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨਮੇਵਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯੂਯਂ ਗਚ੍ਛਂਤੁ ਤਿष੍ਠਂਤੁ ਯਦ੍ਭਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਤੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਮੈਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਜਾਓ ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਉਹ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ।
ਏਵਮਾਭਾष੍ਯ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਗੀਤਵਿਦ੍ਯਾਧਰਸ੍ਤਦਾ । ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਤਸ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਗੀਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।