ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਧਰੋ ਰੇਜੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਤਤੋऽਭਿਨਂਦਯਾਮਾਸ ਸਤਾਂ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀਮ੍
ਦੇਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਿਆ; ਫਿਰ, ਉਹ ਨੇ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਦੀ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿਚ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਭਦ੍ਰੇ ਵੇਤ੍ਤੀਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਯਃ ਫਲਪ੍ਰਦਃ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਯੋਪਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਿष੍ਕृਤਿਃ
ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਇਦਾਨੀਮਪਿ ਕਾਰੁਣ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸੀਦਾਨੁਗ੍ਰਹਂ ਕੁਰੁ । ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਿਧੇਹਿ ਮੇ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਨੀਤਿਮਯੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਹੁਣ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮਿਹਰ ਕਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ; ਮੈਨੂੰ, ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਿਖਾ।
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਕਰੀਂ ਨੂਨਂ ਨ ਕੁਰ੍ਵੇ ਪਾਤਕਂ ਯਥਾ । ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਦਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਯਾਮਿ ਸੁਰਾਲਯਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ।
ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ। ਏਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਧਰ੍ਮਮਯਂ ਵਚਃ । ਅਤਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਰਾਜਨ੍ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ
ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਂ ਭਜਸ੍ਵ ਸਤਤਂ ਤ੍ਯਜ ਭੂਤਹਿਂਸਾਂ ਸੇਵਸ੍ਵ ਸਾਧੁਪੁਰੁषਾਨ੍ਜਹਿ ਕਾਮਸ਼ਤ੍ਰੁਮ੍ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੋषਗੁਣਕੀਰ੍ਤਨਮਾਸ਼ੁ ਹਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਰ੍ਚਯ ਹਰਿਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇਵਲੋਕਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣਾ ਛੱਡੋ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਕਾਮ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੋ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਵਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰਨਾ ਛੱਡੋ, ਸੱਚ ਬੋਲੋ, ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਦੇਵਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਓ।
ਦੇਹੇऽਸ੍ਥਿਮਾਂਸਰੁਧਿਰੇ ਸ੍ਵਮਤਿਂ ਤ੍ਯਜ ਤ੍ਵਂ ਜਾਯਾਸੁਤਾਦਿषੁ ਸਦਾ ਮਮਤਾਂ ਵਿਮੁਂਚ । ਪਸ਼੍ਯਾਨਿਸ਼ਂ ਜਗਦਿਦਂ ਕ੍ਸ਼ਣਭਂਗੁਰਂ ਹਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਭਾਵਰਸਿਕੋ ਭਵ ਯੋਗਨਿष੍ਠਃ
ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨਾਲ ਮਮਤਾ ਛੱਡੋ; ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਗਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲਓ, ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਨਿਗਦਿਤਂ ਤਵ ਧਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਨਿਧੇਹਿ ਸਕਲਂ ਭਵਸ਼ੀਲਯੁਕ੍ਤਃ । ਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤਨੁਂ ਧृਤਦੇਵਦੇਹੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਮਯੋ ਵ੍ਰਜ ਯਥਾਸੁਖਮਾਸ਼ੁ ਨਾਕਮ੍
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਲਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲ; ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੀ ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਧਰ੍ਮਂ ਤਤੋ ਹृष੍ਟਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਭਵਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼ਿਵਮਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।"
ਆਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਂ ਰਮਸ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਕੈਲਾਸੇ ਸ਼ਿਵਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਉਮਯਾऽਖਂਡਿਤਂ ਪ੍ਰੇਮ ਤਵਾਸ੍ਤੁ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਵੀ ਹਨ, ਤੂੰ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਉਮਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਟੁੱਟੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ।
ਧਰ੍ਮਨਿष੍ਠਾ ਤਪੋਨਿष੍ਠਾ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਮਾਸ੍ਤੁ ਲੋਭਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੇ ਆਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿ ਸਦਾ ਹਰ
ਹੇ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਆਵੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸੀਬਤੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਥ ਸਤਾਂ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀਮ੍ । ਜਗਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਂਧਰ੍ਵੈਰ੍ਬਹੁਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਗਤ੍ਯ ਵਵਰ੍षੁਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਭਿਃ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਹਰ੍षਸਮਾਕੁਲਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਕਨਿਆਂ ਆ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤਾਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਕਨ੍ਯਕਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਂ ਵਚਃ । ਕृਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਤ੍ਵਯਾ ਚਿਤ੍ਰਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।"
ਦੁष੍ਟਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭਯਾਤ੍ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਕਾਨਨੇ । ਅਧੁਨਾ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਚਰਾਮੋ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
"ਇਸ ਮਾੜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।"
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਰਾਜਂਸ੍ਤਾਸਾਂ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀ । ਹृष੍ਟਾ ਤੇਨੈਵ ਦਾਨੇਨ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਤਦਾ ਸਤੀ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਕਾਂਚਨਮਾਲਿਨੀਵਰਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਨ੍ਯਾ ਪਰਿਮੋਚ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਕ੍ਰੀਡਂਤ੍ਯਮੂਭਿਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਹਰਾਲਯਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਸਪੂਰ੍ਣਾ ਚ ਪਰੋਪਕਾਰਯਾ
ਜਦੋਂ ਗੰਧਰਵ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਹਰਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਂਵਾਦਮੇਨਂ ਵਰਕਨ੍ਯਕੇਰਿਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੁਯਾਚ੍ਚ ਮਾਨਵਃ । ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਜਾਤੁ ਸਦਾ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭृਸ਼ਂ ਹਿ ਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਵਧੀਆ ਕੁੜੀ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯੁਵਾਚ। ਦ੍ਵੀਪੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਨਿ ਮੇ ਵਦ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਦ੍ਵੀਪਰਾਜੋऽਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭੁਵਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਮੋਪਰਿ
ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੁਚਰਿਤਾ। ਇਹ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸ।"
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ। ਸਰ੍ਵਗਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਭੁਵਿ । ਸਪ੍ਤਲੋਕੇषੁ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਦ੍ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਹ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।"
ਤਤ੍ਵਂ ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਦੇਵਿ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ । ਅਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਹਾਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਨਃ । ਤੀਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਵਰ੍ਤੇਤ ਦ੍ਵੀਪੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਉਹ ਤੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਥੇ ਇਸ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ।
ਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਪੁष੍ਕਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਾਰਾਣਸੀ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤृਤੀਯਂ ਨੈਮਿषਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮृषੀਣਾਂ ਪਾਵਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਤੀਜਾ ਨੈਮਿਸ਼ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਪਂਚਮਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗਂਧਮਾਦਨੇ । ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਂ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਾਮਨਃ
ਪੰਜਵਾਂ ਕਾਰਮੁਕ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਕਨਿਆਕੁਬਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਯਂ ਤੁ ਅਵਰੇ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਅष੍ਟਮਂ ਗੌਤਮਾਖ੍ਯਂ ਚ ਮਂਦਰੇ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਸੱਤਵਾਂ ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਲੇ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਅੱਠਵਾਂ ਗੌਤਮ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਮਦੋਤ੍ਕਟਂ ਤੁ ਨਵਮਂ ਦਸ਼ਮਂ ਰਥਚੈਤ੍ਰਕਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਂ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਾਮਨਃ
ਨੌਵਾਂ ਮਦੋਤਕਟ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਦਸਵਾਂ ਰਥਚੈਤ੍ਰਕ ਹੈ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਕਨਿਆਕੁਬਜ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਮਨ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਮਲਯਂ ਚੈਵ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰਕਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਂ ਕੇਦਾਰਂ ਗਤਿਦਾਯਕਮ੍
ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੁਬਜਾਮਰਕ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ, ਗਿਰਿਕਰਨ ਅਤੇ ਕੇਦਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯਂ ਹਿਮਵਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਗੋਕਰ੍ਣੇ ਗੋਪਕਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਥਾਨੇਸ਼੍ਵਰਂ ਹਿਮਾਦ੍ਰੌ ਚ ਬਿਲ੍ਵਕੇ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਿਕਮ੍
ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਬਾਹ੍ਯ, ਗੋਕਰਨ ਅਤੇ ਗੋਪਕ ਹਨ। ਹਿਮਾਲੇ 'ਚ ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਬਿਲਵਕ ਅਤੇ ਬਿਲਵਪੱਤਰੀਕ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲੇ ਮਾਧਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰੇ ਤਥਾ । ਵਾਰਾਹੇ ਵਿਜਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਵੈष੍ਣਵੇ ਗਿਰੌ
ਸ਼੍ਰੀਸ਼ੈਲ, ਮਾਧਵ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ 'ਚ ਭਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਰਾਹ 'ਚ ਵਿਜਯਾ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਤੀਰਥ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰਂ ਤੁ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੇ ਤੁ ਪੈਤ੍ਰ੍ਯਂ ਕਾਲਿਜਰੇ ਗਿਰੌ । ਕਂਪਿਲੇ ਕਾਪਿਲਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮੁਕੁਟੇ ਕਰ੍ਕੋਟਕਂ ਤਥਾ
ਰੌਦ੍ਰ ਤੀਰਥ ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ 'ਚ, ਪਿਤਰੀ ਤੀਰਥ ਕਾਲਿਜਰ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਕੰਪਿਲਾ 'ਚ ਕਪਿਲ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਮੁਕੁਟ 'ਚ ਕਾਰਕੋਟਕ ਵੀ ਹਨ।