ਤਪ੍ਯਮਾਨੇਨ ਤੇਨਾਪਿ ਸੁਸ਼ਂਖੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਦਤ੍ਤਃ ਸ਼ਾਪਃ ਕਥਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨ ਯਥਾਵਚ੍ਚ ਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਸ਼ੰਖ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?
ਵੇਨਸ੍ਯ ਪਾਤਕਾਚਾਰਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਛਾਸਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ
ਮੈਂ ਵੇਨਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਪੁਰੁषਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਯਾਤਸ਼੍ਛਦ੍ਮ ਲਿਂਗਧਰਸ੍ਤਦਾ । ਨਗ੍ਨਰੂਪੋ ਮਹਾਕਾਯਃ ਸ਼ਿਰੋਮੁਂਡੋ ਮਹਾਪ੍ਰਭਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਇਆ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਵੈਸ਼-ਭੂਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਨੰਗਾ, ਵੱਡਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ।
ਮਾਰ੍ਜਨੀਂ ਸ਼ਿਖਿਪਤ੍ਰਾਣਾਂ ਕਕ੍ਸ਼ਾਯਾਂ ਸ ਹਿ ਧਾਰਯਨ੍ । ਗृਹੀਤਂ ਪਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਨਾਲਿਕੇਰਮਯਂ ਕਰੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਹੇਠਾਂ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਝਾੜੂ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਾਰੀਅਲ ਦੀ ਬਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਪਿਆਲੀ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪਠਮਾਨੋ ਹ੍ਯਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵੇਦਧਰ੍ਮਵਿਦੂषਕਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਵੇਨੋ ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਤਤ੍ਰਾਯਾਤਸ੍ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਝੂਠਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਿਗਾੜਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਵੇਨਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸਭਾਯਾਂ ਤਸ੍ਯ ਵੇਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਪਾਪਵਾਨ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵੇਨਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਤਦਾਕਰੋਤ੍
ਉਹ ਪਾਪੀ ਵੇਨਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਵੇਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਭਵਾਨ੍ਕੋ ਹਿ ਸਮਾਯਾਤ ਈਦृਗ੍ਰੂਪਧਰੋ ਮਮ । ਸਭਾਯਾਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਸ੍ਯ ਪੁਰਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਾਗਤਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਮੇਰੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਇਆ?
ਕੋ ਵੇषਃ ਕਿਂ ਨੁ ਤੇ ਨਾਮ ਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕਰ੍ਮ ਤੇ ਵਦ । ਕੋ ਵੇਦਸ੍ਤੇ ਕ ਆਚਾਰਃ ਕਿਂ ਤਪਃ ਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵਨਾ
ਤੇਰਾ ਵੈਸ਼ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੱਸ। ਤੇਰਾ ਵੇਦ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਰੀਤ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਤਪ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਕਿਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਃ ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤੇ ਕਿਂ ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਮਾਗ੍ਰੇ ਸਤ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਤੇਰਾ ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰਾ ਤੱਤ ਤੇ ਸੱਚ ਦੱਸ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੇਨਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪਾਪੋ ਵਾਕ੍ਯਮੁਦਾਹਰਤ੍ । ਪਾਤਕ ਉਵਾਚ- ਕਰੋष੍ਯੇਵਂ ਵृਥਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹਾਮੂਢੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਵੇਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਪੀ ਆਦਮੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਪਾਪੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਰਾਜ ਬੇਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਅਹਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਹਂ ਪੂਜ੍ਯਤਮੋਸੁਰੈਃ । ਅਹਂ ਜ੍ਞਾਨਮਹਂ ਸਤ੍ਯਮਹਂ ਧਾਤਾ ਸਨਾਤਨਃ
ਮੈਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਧਰ੍ਮਂ ਅਹਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਹਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸਤ੍ਯਸਂਧੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ, ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਜਿਨਰੂਪਂ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਕਲੇਵਰਮ੍ । ਮਾਮੇਵ ਹਿ ਪ੍ਰਧਾਵਂਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਜ੍ਞਾਨਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਜਿਨ ਦਾ ਰੂਪ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਸਮਝੋ; ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਜੋਗੀ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਨ ਉਵਾਚ- ਤਵੈਵ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਕਿਂ ਤੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮੇਵ ਚ । ਕਿਮਾਚਾਰੋ ਵਦਸ੍ਵੈਹਿ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤੇਨ ਭੂਭੁਜਾ
ਵੇਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਤੇਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ? ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ।
ਪਾਤਕ ਉਵਾਚ- ਅਰ੍ਹਂਤੋ ਦੇਵਤਾ ਯਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਗ੍ਰਂਥੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਗੁਰੁਃ । ਦਯਾ ਚੈਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਿੱਥੇ ਅਰਹੰਤ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨੰਗਾ ਗੁਰੂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਇਆ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨ ਸਂਦੇਹ ਆਚਾਰਾਨ੍ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਯਜਨਂ ਯਾਜਨਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਮੇਵ ਚ
ਇਸ ਮਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਹਵਨ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਾਉਣਾ, ਨਾ ਹੀ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨਾ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਧ੍ਯਾ ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਦਿਕਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨੈਵ ਯਜ੍ਞਾਦਿਕਾ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਇੱਥੇ ਨਾ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਦਾਨ; ਪਿਤਰਾਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਯਜਨ ਆਦਿ ਕਰਮ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਤਿਥਿਰ੍ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਿਕਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਪਣਸ੍ਯ ਵਰਾ ਪੂਜਾ ਅਰ੍ਹਤੋ ਧ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੂਜਾ ਕਸ਼ਪਣ (ਸੰਨਿਆਸੀ) ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਰਹੰਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।
ਅਯਂ ਧਰ੍ਮਸਮਾਚਾਰੋ ਜੈਨਮਾਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਨਿਜਧਰ੍ਮਸ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਇਹ ਜੈਨ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਦਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਵੇਨ ਉਵਾਚ- ਵੇਦਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮੋ ਯਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਂ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਵੇਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਆਦਿ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ, ਸ੍ਰਾਧ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ।
ਨ ਦਾਨਂ ਤਪ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਕ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਵਦ ਸਤ੍ਯਂ ਮਮਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਦਯਾਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕੀਦृਸ਼ਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਨਾ ਤਪ; ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
ਪਾਤਕ ਉਵਾਚ- ਪਂਚਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਵृਦ੍ਧੋਯਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਕਾਯ ਏਵ ਚ । ਆਤ੍ਮਾ ਵਾਯੁਸ੍ਵਰੂਪੋਯਂ ਤੇषਾਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸਂਗਤਾ
ਪਾਤਕ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਹਵਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ।
ਯਥਾ ਜਲੇषੁ ਭੂਤਾਨਾਮਪਿਸਂਗਮਵੇਹਿ ਤਤ੍ । ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਬੁਦਾਕਾਰਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੂਤਸਮਾਗਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬੁੱਬਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵੀਭਾਵੋ ਰਜਃਸ੍ਥਸ੍ਤੁ ਚਾਪਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸੁਵਾਯੁਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਤ੍ਰਿषੁ
ਪ੍ਰਥਵੀ ਦਾ ਤੱਤ ਧੂੜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਉਥੇ ਹੀ ਚਾਨਣ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਮਾਵृਣੋਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬੁਦ੍ਬੁਦਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਅਪ੍ਸੁਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਭਾਤ੍ਯੇਵ ਸੁਤੇਜੋ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਵਰਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਪਿੱਛੋਂ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਬਲੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕਦਾਰ, ਗੋਲ ਚਾਨਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਨੈਵ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੂਤਸਮਾਯੋਗਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਰਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਂਤਕਾਲੇ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪਂਚ ਪਂਚਸੁ ਯਾਂਤਿ ਤੇ । ਮੋਹਮੁਗ੍ਧਾਸ੍ਤਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਆਤਮਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਤੱਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਸ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਮੋਹੇਨ ਕ੍ਸ਼ਯਾਹੇ ਪਿਤृਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਕ੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਮृਤਃ ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਕੀਦृਸ਼ੋऽਸੌ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਧ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ?
ਕਿਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਕਾਯਂ ਕੇਨ ਦृष੍ਟਂ ਵਦਸ੍ਵ ਨਃ । ਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਭੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤृਪ੍ਤਾ ਯਾਂਤਿ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ
ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ, ਕਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦੀਯੇਤ ਸਾ ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਨਿਰਰ੍ਥਿਕਾ । ਅਨ੍ਯਦੇਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵੇਦਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮ ਦਾਰੁਣਮ੍
ਸ੍ਰਾਧ ਕਿਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਠੋਰ ਹਨ।