ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ । ਕੀਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਲਕੜਣੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰੋ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇ ਰਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਤੁष੍ਟਿਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ऋਤੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਨਾਰੀਂ ਸ੍ਵੀਯਾਂ ਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਦਾ ਸਚ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜਦ ਤੂ ਆਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਸ੍ਵਕੁਲਸ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਕਦਾਨੈਵ ਵਿਮੁਂਚਤਿ । ਏਤਦੇਵ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਇਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗृਹਿਣਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਕਿਲ । ਯਤੀਨਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗੀ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਦਮਸਤ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਾਪਾਦ੍ਭੀਤਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਭਾਰ੍ਯਾਸਂਗਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਪ ਏਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਯਤੀਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਆਚਾਰੇਣ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮੁਪਕਾਰਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਉਦ੍ਯਮਾਵृਤਃ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇ।
ਤਪ ਏਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਤ੍ਯਮੇਵਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯੇष੍ਵਲੋਲੁਪ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਤਥੈਵ ਚ
ਤਪੱਸਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਦੂਜੇ ਦੀ ਧਨ ਤੇ ਦੂਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਸਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਤਿਰ੍ਨ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਸਤ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਦਾਨਮੇਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਜੀਵਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛੇਦ੍ਯਃ ਸ ਇਹੈਵ ਪਰਤ੍ਰ ਵਾ । ਅਨ੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਦਾਨਂ ਸੁਖਸ੍ਯੈਵ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਵਾ
ਜੋ ਆਪਣਾ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇ—
ਗ੍ਰਾਸਮਾਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਦੇਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਤਾਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦਤ੍ਤੇ ਸਤਿ ਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਮृਤਂ ਸੋਸ਼੍ਨੁਤੇ ਸਦਾ
ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਇਕ ਗੁੱਟ ਅੰਨ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਯਥਾਵਿਭਵਸਂਭਵਮ੍ । ਤृਣਂ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਚ ਵਚਨਂ ਗृਹਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਤਲਾਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਘਾਹ, ਸੌਣ ਲਈ ਚੰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ, ਮਿੱਠੀ ਗੱਲ, ਜਾਂ ਘਰ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ।
ਭੂਮਿਮਾਪਸ੍ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਕ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਸਨਂ ਵਚਨਾਲਾਪਂ ਕੌਟਿਲ੍ਯੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੰਨ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ, ਆਸਣ, ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਗੱਲਬਾਤ—
ਆਤ੍ਮਨੋ ਜੀਵਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਨ੍ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਏਵਂ ਦਾਨਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਸਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—
ਇਹੈਵ ਮੋਦਤੇ ਸੋ ਵੈ ਪਰਤ੍ਰ ਹਿ ਤਥੈਵ ਚ । ਅਵਂਧ੍ਯਂ ਦਿਵਸਂ ਯੋ ਵੈ ਦਾਨਾਧ੍ਯਯਨਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ, ਪਾਠ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਨ ਕਦੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਾਨੁषੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਦੇਵੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਨਿਯਮਂ ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿਯਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਾਸ੍ਵਭਿਰਤੋ ਹਿ ਯਃ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਯਮਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਦਾਨਵ੍ਰਤੇषੁ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਦਾ ਨਿਯਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੈ—
ਉਪਕਾਰੇषੁ ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਨਿਯਮੋऽਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਕ੍ਸ਼ਮਾਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਭਲਾਈ ਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਖਿਮਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ, ਵਧੀਆ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਪਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਹਿ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਤਾਡਿਤੇ ਸਤਿ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਕ੍ਰੋਧਂ ਨ ਚੈਵ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁ ਤਾਡਿਤੋ ਨ ਹਿ ਤਾਡਯੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਮਾਰੇ।
ਸਹਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਹਿ ਰਾਗਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ । ਸਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਪਰਂ ਸੌਖ੍ਯਮਿਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਵਾਪਿ ਚ
ਜੋ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਸ਼ੌਚਮੇਵਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਯੋ ਵੈ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਰਾਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ—
ਸ੍ਨਾਨਾਚਮਨਕੈਰੇਵ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਸ਼ੌਚਮੇਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮਹਿਂਸਾਂ ਤੁ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਨ੍ਹਾਉਣ, ਆਚਮਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਹਿੰਸਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤृਣਮਪਿ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਞ੍ਛੇਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਅਹਿਂਸਾਨਿਰਤੋ ਭੂਯਾਦ੍ਯਥਾਤ੍ਮਨਿ ਤਥਾਪਰੇ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਾਹ ਦੀ ਟੰਡੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਛੇੜੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਤੀਰਾ ਰੱਖੇ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਂਤਿਮੇਵ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਂਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸ਼ਾਂਤਿਰੇਵ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਨ੍ਨੈਵ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਸ਼ਾਂਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਅਮਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਲੇਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤਵੈਰਂ ਵਿਸृਜ੍ਯੈਵ ਮਨ ਏਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰਯੇਤ੍ । ਏਵਂ ਸ਼ਾਂਤਿਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਅਸ੍ਤੇਯਂ ਤੁ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਚੋਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪਰਸ੍ਵਂ ਨੈਵ ਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਰਜਾਯਾ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨੋਭਿਰ੍ਵਚਨੈਃ ਕਾਯੈਰ੍ਮਨ ਏਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰਯੇਤ੍
ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਲਵੋ; ਮਨ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਵੋ।
ਦਮਮੇਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਦਮਨਾਦਿਂਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵੈ ਮਨਸੋਪਿ ਵਿਕਾਰਿਣਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਮਨ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਦਮਨ ਮਤਲਬ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਉਤਲੇਪਨ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਣਾ।
ਔਦ੍ਧਤ੍ਯਂ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤੇषਾਂ ਸ ਚੈਤਨ੍ਯੋ ਵਸ਼ੀ ਤਦਾ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਯਾਦृਸ਼ੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੇਵਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਚਾਰ੍ਯੈਰ੍ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਤਾਮੇਵਂ ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵਾਚਾ ਦੇਹੇਨ ਮਨਸਾ ਗੁਰੁਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਬੋਲ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਜਾਯਤੇऽਨੁਗ੍ਰਹੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਸਾ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਸਾਂਗੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਜਿੱਥੇ ਕਿਰਪਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸੇਵਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਧਰਮ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।