ਤਤ੍ਤੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਅਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਕੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਰ ਜਦ ਮਰਤਿਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੇਯੋ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਹਿ ਕृਤਂ ਤਵ । ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੁਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਨ੍ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਕੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਚਾਨ੍ਯਾਯਂ ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਵਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਵੀ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ?
ਅਨ੍ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸੁਖਂ ਪੁਨਃ । ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਧਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਯੁਤਮ੍
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਚੈਵ ਅਨੇਨਾਪਿ ਅਨੇਨ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਣ੍ਯਮਨ੍ਯੇਨ ਪਰਿਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੁੰਨ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਥਾ ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੁਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਲਕੜ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤੇਨ ਦੁਃਖਂ ਸਹਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਪਰਤ੍ਰ ਤੇਨ ਭੁਂਜਂਤਿ ਅਨੇਨਾਪਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਵਾਨ੍ਸਮਵਲੋਕਯੇਤ੍ । ਯਥਾ ਚੌਰਾ ਮਹਾਪਾਪਾਃ ਸ੍ਵਕਾਯੇਨ ਸਹਂਤਿ ਤੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੁਃਖੇਨ ਦਾਰੁਣਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਥਾ ਸੁਖਂ ਕਥਂ ਨਹਿ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਪਾਪਾਸ਼੍ਚ ਸਂਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ? ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇਨ ਪੀਡਾਂ ਸਹਂਤ੍ਯੇਵ ਪਾਤਕਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦਂਡਮੇਕਂ ਪਰਂ ਦृष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਂਡਿਤੈਃ
ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਹੈ।
ਤਂ ਧਰ੍ਮਪੂਰ੍ਵਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਏਤੈਰ੍ਨ੍ਯਾਯੈਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਨ੍ਯਾਯਂ ਨ ਮਨ੍ਯੇਹਂ ਤਥੈਵ ਸ਼ृਣੁ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍
ਉਸ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਇਹ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰ। ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਸੁਣ।
ਸ਼ਾਪਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਹਂ ਤਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਯਦਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਾਮੇਵ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਚ
ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰ।
ਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ਮਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਂ ਹਿ ਮਾਂ ਕੁਰੁ । ਰਾਜਾਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਂਡਾਲਂ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਤੂੰ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਬਣਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਕਰ।
ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਧਰ੍ਮਂ ਚੈਵ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਹ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਇਆਲੂ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖ। ਫਿਰ ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ-। ਰਾਜਾ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਗਚ੍ਛ ਚਾਂਡਾਲਯੋਨਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਵ੍ਰਜ
ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਤੇ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਚੰਡਾਲ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਧਰਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਏਵਂ ਸ਼ਾਪਤ੍ਰਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋਸੌ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਅਨੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ ਜਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਸੀ? ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰੋ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ-। ਭਰਤਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ । ਵਿਦੁਰੋ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਯਂ ਚੈਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬਣਿਆ; ਵਿਦੁਰ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗੀ।
ਯਦਾ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍षਿਤਃ । ਤਦਾ ਚਾਂਡਾਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਧਰਮ, ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮੇਣਾਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਹਿ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵੈ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਧਰਮ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਿਆ; ਦੁर्वਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।
ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ- ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਵਦ । ਕੀਦृਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਲਕੜਣੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰੋ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯੇ ਰਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਤੁष੍ਟਿਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ऋਤੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵ੍ਰਜੇਨ੍ਨਾਰੀਂ ਸ੍ਵੀਯਾਂ ਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਰੁਚੀ ਸਦਾ ਸਚ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾ ਲਵੇ, ਜਦ ਤੂ ਆਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਸ੍ਵਕੁਲਸ੍ਯ ਸਦਾਚਾਰਂ ਕਦਾਨੈਵ ਵਿਮੁਂਚਤਿ । ਏਤਦੇਵ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਇਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਗृਹਿਣਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਕਿਲ । ਯਤੀਨਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਮੈਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਤੀਆਂ ਲਈ ਦੱਸਾਂਗੀ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਦਮਸਤ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪਾਪਾਦ੍ਭੀਤਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਭਾਰ੍ਯਾਸਂਗਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—
ਯਤੀਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਤਪ ਏਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਯਤੀਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਆਚਾਰੇਣ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤੇਤ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮੁਪਕਾਰਾਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਉਦ੍ਯਮਾਵृਤਃ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਦਾ ਯਤਨ ਕਰੇ।
ਤਪ ਏਵਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਤ੍ਯਮੇਵਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯੇष੍ਵਲੋਲੁਪ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਤਥੈਵ ਚ
ਤਪੱਸਿਆ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਚ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਦੂਜੇ ਦੀ ਧਨ ਤੇ ਦੂਜੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਾਸਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਤਿਰ੍ਨ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਸਤ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਦਾਨਮੇਵ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੇਨ ਜੀਵਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਸਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਸੌਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛੇਦ੍ਯਃ ਸ ਇਹੈਵ ਪਰਤ੍ਰ ਵਾ । ਅਨ੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਦਾਨਂ ਸੁਖਸ੍ਯੈਵ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਵਾ
ਜੋ ਆਪਣਾ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇ—