ਇਯਂ ਵृਦ੍ਧਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਭਾਵਭਾਰ੍ਯਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਮਮ ਮਾਤਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਧਰ੍ਮੋਹਂ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਹ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ।
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਮਂ ਗਚ੍ਛ ਮਾਮੇਵਂ ਪਰਿਪਾਲਯ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ- ਯਦਿ ਧਰ੍ਮਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਮਤ੍ਸਮੀਪਂ ਤੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾ; ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਹੀ ਰੱਖ। ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜੇ ਧਰਮ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—
ਏਤਨ੍ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਿਂ ਤੇ ਧਰ੍ਮ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਿਮੇਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕृਤਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਕਰਾਂ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ?
ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੁਰ੍ਵਾਸੋ ਯਦਿ ਮਨ੍ਯਸੇ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ- ਯੇਨਾਹਂ ਕੁਪਿਤੋ ਦੇਵ ਤਦਿਦਂ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ
ਦੁर्वਾਸਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸ। ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਸੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ।
ਦਮਸ਼ੌਚੈਃ ਸੁਸਂਕ੍ਲੇਸ਼ੈਃ ਸ਼ੋਧਿਤਂ ਕਾਯਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵੈ ਤਪਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾ ਮਯਾ ਕृਤਾ
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਮ, ਸਫਾਈ ਤੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਲੱਖ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਮੈਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਮਾਮੇਵਂ ਦਯਾ ਤੇਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਸ੍ਮਿ ਤੇਦ੍ਯੈਵ ਸ਼ਾਪਮੇਵਂ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਉਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਦਇਆ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਮਯਿ ਨष੍ਟੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਲੋਕੋ ਨਾਸ਼ਂ ਸਮੇष੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਮੈਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੁਃਖਮੂਲਮਹਂ ਤਾਤ ਨਿਕਰ੍ਸ਼ਾਮਿ ਭृਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਸੌਖ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਹਂ ਦਦ੍ਮਿ ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਨ ਮੁਂਚਤਿ
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਆਖਰ ਮੈਂ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ।
ਪਾਪੋਯਂ ਸੁਖਮੂਲਸ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੁਃਖੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ । ਪੁਣ੍ਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਵਿਮੁਂਚਤਿ
ਪਾਪ ਸੁਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੰਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਉਂ ਪੁੰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਤ੍ਸੌਖ੍ਯਂ ਦਦਾਮ੍ਯੇਵਂ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ- ਸੁਖਂ ਯੇਨਾਪ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਖਰਤਕ ਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਖ ਲਿਆ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤੁ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਅਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਕੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਰ ਜਦ ਮਰਤਿਆ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਕੋਈ ਨਿਸਚਿਤਤਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੇਯੋ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਹਿ ਕृਤਂ ਤਵ । ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਤਤ੍ਸੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ; ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸੁਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਨ੍ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਕੋ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਚਾਨ੍ਯਾਯਂ ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਵਾ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਵੀ ਅਨਿਆਇਕ ਹੈ?
ਅਨ੍ਯੇਨ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਨ੍ਯੇਨਾਪਿ ਸੁਖਂ ਪੁਨਃ । ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਪੁਰੁषੋ ਧਰ੍ਮ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾ ਯੁਤਮ੍
ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਭਲਾਈ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਚੈਵ ਅਨੇਨਾਪਿ ਅਨੇਨ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਣ੍ਯਮਨ੍ਯੇਨ ਪਰਿਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਫਲ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੁੰਨ ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਰ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਥਾ ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਚੈਵ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਸਾਰਾ ਸੁਖ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਲਕੜ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤੇਨ ਦੁਃਖਂ ਸਹਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਪਰਤ੍ਰ ਤੇਨ ਭੁਂਜਂਤਿ ਅਨੇਨਾਪਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਕਰਤਬ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵੀ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਵਾਨ੍ਸਮਵਲੋਕਯੇਤ੍ । ਯਥਾ ਚੌਰਾ ਮਹਾਪਾਪਾਃ ਸ੍ਵਕਾਯੇਨ ਸਹਂਤਿ ਤੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੁਃਖੇਨ ਦਾਰੁਣਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਥਾ ਸੁਖਂ ਕਥਂ ਨਹਿ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਯੇਨ ਕਾਯੇਨ ਪਾਪਾਸ਼੍ਚ ਸਂਚਰਨ੍ਤਿ ਹਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ? ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਤੇਨ ਪੀਡਾਂ ਸਹਂਤ੍ਯੇਵ ਪਾਤਕਸ੍ਯ ਹਿ ਤਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦਂਡਮੇਕਂ ਪਰਂ ਦृष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਂਡਿਤੈਃ
ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨੀ ਹੈ।
ਤਂ ਧਰ੍ਮਪੂਰ੍ਵਕਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਏਤੈਰ੍ਨ੍ਯਾਯੈਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਨ੍ਯਾਯਂ ਨ ਮਨ੍ਯੇਹਂ ਤਥੈਵ ਸ਼ृਣੁ ਧਰ੍ਮਰਾਟ੍
ਉਸ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਇਹ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲਾਗੂ ਕਰ। ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਆਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ; ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਸੁਣ।
ਸ਼ਾਪਤ੍ਰਯਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋਹਂ ਤਵ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ- ਯਦਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਾਮੇਵ ਹਿ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਚ
ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰ।
ਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ਮਸਿ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਂ ਹਿ ਮਾਂ ਕੁਰੁ । ਰਾਜਾਨਂ ਤੁ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਂਡਾਲਂ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਤੂੰ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਬਣਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਨੂੰ ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਕਰ।
ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੋ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਧਰ੍ਮਂ ਚੈਵ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਹ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਇਆਲੂ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖ। ਫਿਰ ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਉਵਾਚ-। ਰਾਜਾ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਗਚ੍ਛ ਚਾਂਡਾਲਯੋਨਿਂ ਚ ਧਰ੍ਮ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਵ੍ਰਜ
ਦੁर्वਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਤੇ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਚੰਡਾਲ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਧਰਮ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ।
ਏਵਂ ਸ਼ਾਪਤ੍ਰਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋਸੌ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਅਨੇਨਾਪਿ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਦृष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪੁਰਾ ਕਿਲ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦਵਿਜ ਜਾਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਜਾਤਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਦਿ ਜਾਨਾਸਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ ਸੀ? ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰੋ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸੁਮਨੋਵਾਚ-। ਭਰਤਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ । ਵਿਦੁਰੋ ਦਾਸੀਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਯਂ ਚੈਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਮਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਤਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਧਰਮ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਬਣਿਆ; ਵਿਦੁਰ ਦਾਸੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗੀ।
ਯਦਾ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍षਿਤਃ । ਤਦਾ ਚਾਂਡਾਲਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੁਆਰਾ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਧਰਮ, ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਏਵਂ ਕਰ੍ਮਫਲਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮੇਣਾਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋ ਹਿ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵੈ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਧਰਮ ਨੇ ਵੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਿਆ; ਦੁर्वਾਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ।