ਰਣੇ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਗੋਵਿਂਦਂ ਤਮਿਮਂ ਪਾਪਚੇਤਸਮ੍ । ਵ੍ਯਾਪਾਦ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਦਮੈਂਦ੍ਰਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਿੰਘਾਸਨ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ।
ਬਲਿਰੁਵਾਚ- ਏਵਂ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਦਿਤਿਜੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਹ ਯਦ੍ਵੈਰਂ ਤਦ੍ਵੈਰਂ ਨਾਸ਼ਕਾਰਣਮ੍
ਬਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦਿੱਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਸਾਡੀ ਨਸ਼ਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।"
ਦਾਨਧਰ੍ਮੈਸ੍ਤਥਾ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ਤਪੋਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞਯਾਜਨੈਃ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਸੁਖਂ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਦਾਨ-ਧਰਮ, ਤਪ ਤੇ ਯਜਨ-ਯਾਗਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰੁਵਾਚ- ਅਹਮੇਵਂ ਨ ਕਰਿष੍ਯੇ ਹਰੇਰਾਰਾਧਨਂ ਕਦਾ । ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੇਵਾ ਪ੍ਰਚਰ੍ਯਤੇ
ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ; ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੈਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ।"
ਮਰਣਾਦਧਿਕਂ ਤਂ ਤੁ ਮਾਨਯਂਤਿ ਹਿ ਪਂਡਿਤਾਃ । ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੇਵਾ ਨ ਵੈ ਕਾਰ੍ਯਾ ਮਯਾ ਚਾਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵੈਃ
ਜੋ ਮੌਤ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ, ਪੰਡਿਤ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਦਾਨਵ।
ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬਲਿਃ ਪਿਤਾਮਹਂ ਪੁਨਃ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਂ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵੇਦਿਭਿਃ
ਬਲੀ ਨੇ ਮੁੜ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਤੱਤ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ—"
ਰਾਜਨੀਤਿਯੁਤਂ ਮਂਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੋਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਧਾਨਤਃ । ਹੀਨਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਜ੍ਞਾਯ ਰਿਪੁਂ ਤਂ ਬਲਿਨਂ ਤਥਾ
"ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮੰਤ੍ਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਰਗਤ੍ਵੈਵ ਜਯਕਾਲਂ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਦੀਪਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਮੋ ਵਸਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
"ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਦੀਵੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਨੇਰਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।"
ਸ੍ਨੇਹਂ ਦਸ਼ਾਗਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੀਪਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਵੇਗੇਨ ਤਮਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਪੁਨਃ
"ਦੀਵੇ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਦੀਵਾ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਨੇਰਾ ਮੁੜ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"
ਤਥਾ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਚ੍ਛਨ੍ਨਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸ੍ਨੇਹਂ ਕृਤ੍ਵਾਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਧਰ੍ਮਭਾਵੈਃ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਃ
"ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੁਕਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਮਿੱਠਤਾ ਦੱਸ ਕੇ; ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ।"
ਪੂਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਸੁਮਂਤ੍ਰਂ ਤੁ ਮੁਨਿਨਾ ਕਸ਼੍ਯਪੇਨ ਹਿ । ਤੇਨ ਮਂਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
"ਮੁਨਿ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਿਆ, ਉਸੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰੋ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ।"
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਪੌਤ੍ਰ ਨੈਵਂ ਕਰਿष੍ਯੇਹਂ ਮਾਨਭਂਗਂ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੋਤੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਆਉਂਗਾ।"
ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਬਾਂਧਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਮੂਚੁਰ੍ਨਯਪਂਡਿਤਮ੍ । ਬਲਿਨੋਕ੍ਤਂ ਚ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਮ੍
ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀ, ਜੋ ਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਬਲੀ ਨੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ—"
ਸ਼ਕ੍ਰਮਾਨਕਰਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਭਯਂਕਰਮ੍ । ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤਪ ਏਵਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
"ਇਹ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਭ ਉੱਤਮ ਤਪ ਕਰਾਂਗੇ।"
ਤਪਸਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਦੇਵਾਨ੍ਹਰਿष੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵਕਂ ਪਦਮ੍ । ਏਵਮਾਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਾਕृਤ੍ਯ ਬਲਿਂ ਤਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਮਹਾਵੈਰਂ ਹृਦਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸੁਰਾਃ । ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਿਰਿਦੁਰ੍ਗੇषੁ ਸਾਨੁषੁ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਵੈਰਤਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਅਸੁਰ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਏਵਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਰਾਗਾਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ । ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਵਿਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਜਿਤਕ੍ਲਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਆਪਣੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ- ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇਨ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਸਂਗਰਮ੍ । ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਃ ਸੁਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਵ੍ਰਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕਸ੍ਯ ਗੋਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਕਿਂ ਤਪਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਮਾਰਾਧਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਇਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਿਹੜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ? ਕਿਹੜੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ? ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਕਥਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਸੁਵ੍ਰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁਧੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਚਰਿਤਂ ਪਾਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ਼੍ਰੇਯਆਵਹਮ੍ । ਭਵਤਾਮਗ੍ਰਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਯ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਜੋ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨੇ । ਰੇਵਾਤੀਰੇ ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਚ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾਮਨਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਵਾਮਨ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਇਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ।
ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਸ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਬਹੁਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦਾਰਿਦ੍ਰੇਣ ਸ ਦੁਃਖੇਨ ਸਰ੍ਵਦੈਵਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰੋਪਾਯਂ ਧਨਸ੍ਯਾਪਿ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਚਿਂਤਯੇਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਏ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤਸ੍ਯ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਸੁਵ੍ਰਤਾ । ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਚਿਂਤਯੋਪੇਤਮਧੋਮੁਖਮਲਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਇਕ ਦਿਨ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ, ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਮੂੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ।
ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਤਦਾ ਕਾਂਤਂ ਤਮੁਵਾਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਦੁਃਖਜਾਲੈਰਸਂਖ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਧਰ੍षਿਤਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰਾ ਮਨ ਅਣਗਿਣਤ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਮੋਹੇਨ ਪ੍ਰਮੂਢੋਸਿ ਤ੍ਯਜ ਚਿਂਤਾਂ ਮਹਾਮਤੇ । ਮਮ ਦੁਃਖਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਸੁਖਂ ਵ੍ਰਜ
ਤੂੰ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਮੂੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸ, ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਂਤਾਸਮਂ ਦੁਃਖਂ ਕਾਯਸ਼ੋषਣਮੇਵ ਹਿ । ਯਸ਼੍ਚਿਂਤਾਂ ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਰ੍ਤੇਤ ਸ ਸੁਖੇਨ ਪ੍ਰਮੋਦਤੇ
ਚਿੰਤਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਂਤਾਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਵਿਪ੍ਰ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ। ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੋਮਸ਼ਰ੍ਮੋਵਾਚ-। ਇਚ੍ਛਯਾ ਚਿਂਤਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਚਿਂਤਾ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਵਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਸੋਮਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਦਰੇ; ਚਿੰਤਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ ਕੇ ਸਮਝ ਲੈ।