ਲਜ੍ਜਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਅਨ੍ਯਚ੍ਚੈਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਮਾਤਰਂ ਵੈ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਜਾ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਂਗਦੇਸ਼ੇषੁ ਸਦੈਵ ਚੇਤਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪਰਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾ ਯਾ ਚ ਸਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਜ੍ਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਮਾਤਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪਾਲਨਾਯ ਸਾ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਪੋषਣਾਯ ਹਿਤਾਯ ਵਾ
'ਪ੍ਰਜ੍ਯਾ' ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸੁਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਮਾਤਾ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ । ਸਂਸਾਰਦ੍ਵਾਰਮਾਰ੍ਗਾਣਿ ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸੁਮਤਿ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਭਵਂਤਿ ਮਾਤਰੋ ਹ੍ਯੇਤਾ ਬਹੁਦੁਃਖਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਕਾਃ । ਮਾਤृਰੂਪਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮਨ੍ਯਤ੍ਕਿਂ ਤੇ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਭਵਾਨ੍ਕੋ ਹਿ ਸਮਾਯਾਤੋ ਮਮ ਸਂਤਾਪਨਾਸ਼ਕਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸ੍ਵਰੂਪਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਆਏ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ? ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਮਾਨਿ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ । ਯਂ ਦੁष੍ਟਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਉਮੀਦ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ।
ਯਤ੍ਸਮੀਪਂ ਹਿ ਨਾਯਾਤਿ ਆਸ਼ਾ ਚੈਵ ਕਦਾਚਨ । ਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਮੋਹੋ ਯਦ੍ਭਯਾਤ੍ਪ੍ਰਲਯਂ ਗਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਥੇ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਭੁਲੇਖਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੀਤਰਾਗੋਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਿਵੇਕੋ ਮਮ ਬਾਂਧਵਃ । ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਕੀਦृਸ਼ੋऽਸੌ ਤਵ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਮੈਂ ਵੀਤਰਾਗ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਵਿਵੇਕ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਤ੍ਮਨ ਏਵ ਚ । ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਤਸ੍ਯੈਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰੂਪਂ ਨ ਵਦਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਲਕੜਨ ਦੇ ਲਕੜਨ ਦੱਸ। ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਲਕੜਨ ਜਾਂ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਆਹ੍ਵਾਨਂ ਚ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਭੋਭੋ ਵਿਵੇਕ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਰਾਵਯੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚਃ ਸ਼ृਣੁ
ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਵੇਕ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਸੁਮਹਾਭਾਗ ਮਮ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਮਹਾਮਤੇ । ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਂਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਗਤਃ
ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ।
ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਸਰ੍ਵਗੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਪਰਾਯਣਃ । ਸਂਦੇਹਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਯੋ ਰਿਪੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤ੍ਸਲਃ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਧਾਰਣਾ ਧੀਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਤਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਃ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਰੁਃ
ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਬੁਧੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਯੋਗ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਲੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰੋ ਨਿਰਾਸ਼ੋ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਸਰ੍ਵਵੇਲਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਗਤਦ੍ਵਂਦ੍ਵੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ।
ਸ ਵਿਵੇਕਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਗੁਣਰਤ੍ਨੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਃ । ਯਸ੍ਯਾਮਾਤ੍ਯੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਧਰ੍ਮਸਤ੍ਯੌ ਮਹਾਮਤੀ
ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਿਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ਾਂਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਵੇਕਃ ਸਮਾਗਤਃ । ਵੀਤਰਾਗਮੁਵਾਚੇਦਮਾਹੂਤੋਹਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਧੀਰਜ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਆ ਗਿਆ। ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਃ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਹਿ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯੈਵ ਕृਤਮਾਹ੍ਵਾਨਮੇਵ ਮੇ
ਭਰਾ, ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।
ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਪੁਮਾਨ੍ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਃ ਪੁਰਤੋ ਮਹਾਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ । ਮੋਹਸ੍ਯ ਬਾਣੈਃ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਚ ਬਂਧਨੈਃ
ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਕਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਅਯਮਾਤ੍ਮਾ ਮਮੈਵ ਚ । ਪਂਚਤਤ੍ਤ੍ਵੈਃ ਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ।
ਪृਚ੍ਛਤਾਮੇਨਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇषੁ ਪਂਡਿਤਃ । ਵੀਤਰਾਗਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਵੇਕੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਤੂੰ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛ। ਵੀਤਰਾਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਵਿਵੇਕ ਉਵਾਚ- ਸੁਖੇਨ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਦੇਵ ਭਵਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਨਾਯਕ । ਆਗਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸਂਸਾਰੇ ਕਿਂ ਕਿਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਤੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਭੋਗਿਆ?
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਗਰ੍ਭਵਾਸੋ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਮਸਹ੍ਯਂ ਦਾਰੁਣਂ ਮਯਾ । ਭੁਕ੍ਤਮੇਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਜ੍ਞਾਨਹੀਨੇਨ ਵੈ ਸਦਾ
ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਝੱਲਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਡਰਾਉਣਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦੇਹੇਪਿ ਜ੍ਞਾਨਵਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸੋਹਂ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਨੇਕਧਾ । ਬਾਲ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਂ ਗਤੇਨਾਥ ਕृਤ੍ਯਾਕृਤ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ
ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਬਚਪਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਰਣ ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣ ਯੋਗ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਤਾਰੁਣ੍ਯੇਨ ਕृਤਾ ਕ੍ਰੀਡਾ ਭੁਕ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਵਾਰ੍ਧਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਤਪ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸੁਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਗਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਭਾਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਵਿਯੋਗੈਸ੍ਤੁ ਦਗ੍ਧੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ । ਦੁਃਖੈਰਨੇਕਸਂਵਰ੍ਣੈਃ ਸਂਤਪ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਪਤਨੀ ਤੇ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅੰਦਰੋਂ ਸੜਦਾ ਹਾਂ; ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੌ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨ ਵਿਂਦਾਮਿ ਸੁਖਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਏਵਂ ਦੁਃਖੈ ਸੁਸਂਤਪ੍ਤਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ?
ਤਮੁਪਾਯਂ ਵਦਸ੍ਵੈਵ ਸੁਖਂ ਵਿਂਦਾਮਿ ਯੇਨ ਵੈ । ਅਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਜਾਲੌਘਾਨ੍ਮੋਚਯਾਦ੍ਯ ਸੁਬਂਧਨਾਤ੍
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਢੰਗ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਸਲ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਾਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।
ਵਿਵੇਕ ਉਵਾਚ- ਭਵਾਞ੍ਛੁਦ੍ਧੋਸਿ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਹ੍ਯਪਾਪੋਸਿ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਏਨਂ ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵੀਤਰਾਗਂ ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍
ਵਿਵੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ, ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਜਾਓ ਜੋ ਰਾਗ ਰਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਨਗ੍ਨਮਾਚਾਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸੁਖਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕੋ ਹ੍ਯੇष ਸਰ੍ਵਸਂਤਾਪਨਾਸ਼ਕਃ
ਬਿਨਾ ਸ਼ੱਕ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਨੰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਆਚਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਖ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।