ਕੁਚਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਨਿਤਂਬਾਭ੍ਯਾਂ ਵਯਸਾ ਚ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਹृਨ੍ਮਾਂਸਸ੍ਯਾਧਿਕਾ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਦृष੍ਟਾ ਚਾਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀਆਂ, ਕਮਰ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਪਤਨਾਯ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਮੋਹਰੂਪਂ ਵਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਨਭਵਤ੍ਯੇਵ ਸਾ ਨਾਰੀ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪਤਨ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਮੋਹ ਰੂਪ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਔਰਤ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ।
ਲੀਲਯਾ ਕੁਰੁਤੇ ਧਾਤਾ ਵਿਨੋਦਾਯ ਸਦਾਤ੍ਮਨਃ । ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਪੁਂਸੋ ਜੀਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ ਵਿੱਚ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਮਰਦ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਕੁਚਯੋਨਿਵਿਹੀਨਾ ਯੇ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਨਰਸ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਛਾਤੀ ਤੇ ਜਣਨ ਅੰਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਰਦ ਨੂੰ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ'।
ਰਮਤੇ ਤੇਨ ਵੈ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਨ ਮੁਕ੍ਤਾ ਹਿ ਕਦਾਚਨ । ਭਵਾਨ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁਰੁषੇषੁ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਮਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਕਃ ਕਸ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਲਜ੍ਜਾਮੇਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਵ੍ਰਜ । ਵृਦ੍ਧਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਦਾਵृਦ੍ਧਾਂ ਵਰਾਨਨੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤੋਂ ਲੱਜਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਸੁਖ ਵੱਲ ਚੱਲੋ। ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਤ੍ਵਚਾ ਜਰ੍ਜਰਤਾਂ ਯਾਤਾ ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਯਂਗੇ ਵਰਾਨਨੇ । ਸ਼੍ਵੇਤੈਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਕੇਸ਼ੈਃ ਪਲਿਤੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕੁਲਾ
ਉਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਜਰਜਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ; ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਸਲੇਟੀ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਬਲਹੀਨਾਥ ਦੀਨਾਪਿ ਵ੍ਯਾਪਿਤਾ ਵਲਿਨਾ ਤਦਾ । ਨੇਯਂ ਵृਦ੍ਧਾ ਭਵੇਨ੍ਨਾਰੀ ਪਰਂ ਵृਦ੍ਧਾ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਜੁਰੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੁਵਤੀਂ ਪ੍ਰਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜੀਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ
ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਸਂਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਵृਦ੍ਧਾ ਯੁਵਤੀਤਿ ਚ । ਨਾਰੀ ਪੁਰੁषਲੋਕੇषੁ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਉਸ ਨੂੰ 'ਸੁਮਤਿ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਜਵਾਨ ਵੀ; ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਲਜ੍ਜਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਅਨ੍ਯਚ੍ਚੈਵ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਮਾਤਰਂ ਵੈ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਾ ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਜਾ ਅਪਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਂਗਦੇਸ਼ੇषੁ ਸਦੈਵ ਚੇਤਨਾ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪਰਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾ ਯਾ ਚ ਸਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਜ੍ਯਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਮਾਤਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪਾਲਨਾਯ ਸਾ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇषੁ ਪੋषਣਾਯ ਹਿਤਾਯ ਵਾ
'ਪ੍ਰਜ੍ਯਾ' ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲਈ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸੁਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾ ਮਾਤਾ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ । ਸਂਸਾਰਦ੍ਵਾਰਮਾਰ੍ਗਾਣਿ ਯਾਨਿ ਰੂਪਾਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸੁਮਤਿ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਭਵਂਤਿ ਮਾਤਰੋ ਹ੍ਯੇਤਾ ਬਹੁਦੁਃਖਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਿਕਾਃ । ਮਾਤृਰੂਪਂ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਮਨ੍ਯਤ੍ਕਿਂ ਤੇ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਭਵਾਨ੍ਕੋ ਹਿ ਸਮਾਯਾਤੋ ਮਮ ਸਂਤਾਪਨਾਸ਼ਕਃ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਸਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਸ੍ਵਰੂਪਮਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਆਏ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ? ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਮਾਨਿ ਵਰ੍ਤਂਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ । ਯਂ ਦੁष੍ਟਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਉਮੀਦ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ।
ਯਤ੍ਸਮੀਪਂ ਹਿ ਨਾਯਾਤਿ ਆਸ਼ਾ ਚੈਵ ਕਦਾਚਨ । ਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭਸ੍ਤਥਾ ਮੋਹੋ ਯਦ੍ਭਯਾਤ੍ਪ੍ਰਲਯਂ ਗਤਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਉਥੇ ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਭੁਲੇਖਾ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੀਤਰਾਗੋਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਿਵੇਕੋ ਮਮ ਬਾਂਧਵਃ । ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਕੀਦृਸ਼ੋऽਸੌ ਤਵ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਿਵੇਕੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ
ਮੈਂ ਵੀਤਰਾਗ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਵਿਵੇਕ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਤ੍ਮਨ ਏਵ ਚ । ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਤਸ੍ਯੈਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਰੂਪਂ ਨ ਵਦਾਮਿ ਤਵਾਗ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਲਕੜਨ ਦੇ ਲਕੜਨ ਦੱਸ। ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਲਕੜਨ ਜਾਂ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ।
ਭ੍ਰਾਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਆਹ੍ਵਾਨਂ ਚ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਭੋਭੋ ਵਿਵੇਕ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਰਾਵਯੋਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਚਃ ਸ਼ृਣੁ
ਉਸ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਵੇਕ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ, ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਏਹ੍ਯੇਹਿ ਸੁਮਹਾਭਾਗ ਮਮ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਮਹਾਮਤੇ । ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ- ਸ਼ਾਂਤਿਕ੍ਸ਼ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮਾਗਤਃ
ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ। ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਇਆ।
ਸਰ੍ਵਦृਕ੍ਸਰ੍ਵਗੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਰ੍ਵਤਤ੍ਤ੍ਵਪਰਾਯਣਃ । ਸਂਦੇਹਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਯੋ ਰਿਪੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤ੍ਸਲਃ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਧਾਰਣਾ ਧੀਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯੌ ਤਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਃ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਗੁਰੁਃ
ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਬੁਧੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ; ਯੋਗ ਉਸਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਲੋ ਨਿਰਹਂਕਾਰੋ ਨਿਰਾਸ਼ੋ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਸਰ੍ਵਵੇਲਾਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਗਤਦ੍ਵਂਦ੍ਵੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ, ਦੁੰਦ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ।
ਸ ਵਿਵੇਕਃ ਸਮਾਯਾਤੋ ਗੁਣਰਤ੍ਨੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਃ । ਯਸ੍ਯਾਮਾਤ੍ਯੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਧਰ੍ਮਸਤ੍ਯੌ ਮਹਾਮਤੀ
ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ; ਜਿਸਦੇ ਮੰਤਰੀ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ਾਂਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਵਿਵੇਕਃ ਸਮਾਗਤਃ । ਵੀਤਰਾਗਮੁਵਾਚੇਦਮਾਹੂਤੋਹਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਧੀਰਜ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਆ ਗਿਆ। ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਤਦ੍ਭ੍ਰਾਤਃ ਕਾਰਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਹਿ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯੈਵ ਕृਤਮਾਹ੍ਵਾਨਮੇਵ ਮੇ
ਭਰਾ, ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ।
ਵੀਤਰਾਗ ਉਵਾਚ- ਪੁਮਾਨ੍ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਃ ਪੁਰਤੋ ਮਹਾਪਾਸ਼ੈਰ੍ਨਿਯਂਤ੍ਰਿਤਃ । ਮੋਹਸ੍ਯ ਬਾਣੈਃ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਚ ਬਂਧਨੈਃ
ਵੀਤਰਾਗ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਮੋਹ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ—
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਪਕਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਅਯਮਾਤ੍ਮਾ ਮਮੈਵ ਚ । ਪਂਚਤਤ੍ਤ੍ਵੈਃ ਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ।