ਗੁਹ ਉਵਾਚ। ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਕਲੁषਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਮਤਾ । ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾ ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਾਰਾ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਗੁਹਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਕਿਉਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਉਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਲਣ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਉਂ ਯਮ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸ੍ਕਂਦਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਕੰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਜ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਮਹੇਸ਼ ਉਵਾਚ। ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਰਵਧੇ ਵृਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪੁਰਂਦਰੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਪਨੋਦਾਰ੍ਥਮਸ਼੍ਵਮੇਧਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਃ
ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਵਧ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਕ੍ਰੋਧਾਦਿਂਦ੍ਰੇਣ ਵਜ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਨਿषੂਦਿਤਾ । षਡ੍ਵਿਧਾ ਸਾ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਤੋਯਮਹੀਤਲੇ
ਕ੍ਰੋਧੀ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਉਹ ਪਾਪ ਛੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ—ਵਿਰਖਾਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ।
ਨਾਰ੍ਯਾਂ ਭ੍ਰੂਣਹਣਿਵਹ੍ਨੌ ਸਂਵਿਭਜ੍ਯ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਤਤ੍ਪਾਪਸ਼੍ਰਵਣਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾ ਦਿਨੇਨ ਚ
ਇਹ ਪਾਪ ਔਰਤਾਂ, ਵਿਰਖਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਭ੍ਰੂਣ-ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਪਾਪ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ।
ਨਾਰੀਵृਕ੍ਸ਼ਨਦੀਭੂਮਿਵਹ੍ਨਿਭ੍ਰੂਣਹਨਸ੍ਤਥਾ । ਕਲੁषੀਭਵਨਂ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਤੋਰ੍ਥਂ ਕਲੁषਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ, ਵਿਰਖਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਭ੍ਰੂਣ-ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਧੁਕੈਟਭਯੋ ਰਕ੍ਤੇ ਪੁਰਾ ਮਗ੍ਨਾਨੁ ਮੇਦਿਨੀ । ਅष੍ਟਾਂਗੁਲਾ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਸਾ ਨਾਰੀਣਾਂ ਤੁ ਰਜੋਮਲਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਠ ਅੰਗੁਠਿਆਂ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ; ਪਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਜੋ-ਧਾਰ ਹੈ।
ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਵृਣ੍ਮਲਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵਹ੍ਨਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮषੀਮਲਃ । ਨਿਰ੍ਯਾਸਮਲਿਨਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਂਗਾਦ੍ਭ੍ਰੂਣਹਨੋ ਮਲਾਃ
ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ ਪਾਵਣੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ ਮੈਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਵਿਰਖਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਭ੍ਰੂਣ-ਹਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੁषਾਨਿ ਚਰਂਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਤੇਨੈषਾ ਕਲੁषਾ ਮਤਾ । ਦੇਵਰ੍षਿਪਿਤृਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਂਦਕਾ ਨਾਸ੍ਤਿਕਾਃ ਸ਼ਠਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤਾ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਨਾਸਤਿਕ ਤੇ ਚਲਾਕ ਲੋਕ—
ਤੇषਾਂ ਸਾ ਵਾਙ੍ਮਲਾਤ੍ਪੂਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਲਾ । ਅਨਧ੍ਯਾਯੇषੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪਾਠਯਂਤਿ ਪਠਂਤਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਬੋਲ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਮਨ੍ਹਾ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਂਖ੍ਯਕਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕਿਕਾਃ ਸ਼੍ਰੌਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਪਸ਼ਬ੍ਦਜਾਤ੍ । ਮਲਾਤ੍ਪੂਤਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਤਤੋਰ੍ਥੇ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਚ ਸਾ
ਸਾਂਖਿਆ, ਤਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਨਾ ਵਤ੍ਸ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਪਾਵਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । ਨਭਸ੍ਯੇਤੇ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਸਾ ਤਿਥਿਰ੍ਬੁਧੈਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ, ਪਿਆਰੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ; ਨਭਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦਿਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਥਿ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦ ਆਜ੍ਯਪਾਃ ਸੋਮਪਾਸ੍ਤਥਾ । ਪਿਤॄਨ੍ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਾਰਾਤ੍ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਰਾ
ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਆਜ੍ਯਪਾ ਤੇ ਸੋਮਪਾ—ਪਿਤਰ ਤੇ ਪਿਤਾਮਹ—ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਚਲਣ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਪ੍ਰੇਤ-ਸੰਚਾਰ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੇਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਂਚਰਃ । ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੇਸ੍ਤੁਦੌਹਿਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਵਧਾਮਂਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਪੂਜਿਤਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਉਸ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਤੇ ਦੋਹਤੇ ਸਵਧਾ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਾਨਮਖੈਸ੍ਤृਪ੍ਤਾ ਯਾਂਤ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਰਾ । ਮਹਾਲਯੇ ਤੁ ਪ੍ਰੇਤਾਨਾਂ ਸਂਚਾਰੋ ਭੁਵਿ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਸ਼ਰਾਧ, ਦਾਨ ਤੇ ਯੱਗਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ 'ਪ੍ਰੇਤ-ਸੰਚਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨੈषਾ ਪ੍ਰੇਤਸਂਚਾਰਾ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨ । ਯਮਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪੂਜਾ ਯਤੋऽਸ੍ਯਾ ਪਾਵਕੇ ਨਰੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੰਸ-ਧਜ ਵਾਲੇ, ਇਹ 'ਪ੍ਰੇਤ-ਸੰਚਾਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਨੈषਾ ਯਾਮ੍ਯਕਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਮਯੋਦਿਤਮ੍ । ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਯੇ ਸ਼ृਣ੍ਵਂਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਯਮ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਸਚ ਸਚ ਆਖਿਆ। ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਨਾਨਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਚ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਯਮਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਭਾਨੁਜਾਯਾਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਯਮਲੋਕਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਸਵੇਰੇ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭਾਨੁਦੂਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ੌਨਕ । ਯਮੋ ਯਮੁਨਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭੋਜਿਤਃ ਸ੍ਵਗृਹੇऽਚਿਤਃ
ਹੇ ਸ਼ੌਣਕ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ, ਪਹਿਲਾਂ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਯਮ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਰ੍ਗੋ ਨਾਰਕੀਯਾਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਪਿਤਾਃ । ਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਨਿਬਂਧਨਾਤ੍
ਦੂਜ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੱਡਾ ਹਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਸ਼ਂਸਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸਂਤੁष੍ਟਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਤੇषਾਂ ਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਵृਤ੍ਤੋ ਯਮਰਾष੍ਟ੍ਰਸੁਖਾਵਹਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਸ ਲਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤੋ ਯਮਦ੍ਵਿਤੀਯੇਯਂ ਤ੍ਰਿषੁਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਜਗृਹੇ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਯਮ ਦੂਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਭਗਿਨੀਹਸ੍ਤਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁष੍ਟਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਂ । ਦਾਨਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਦੇਯਾਨਿ ਭਗਿਨੀਭ੍ਯੋ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਾਲਂਕਾਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੂਜਾਸਤ੍ਕਾਰਸਂਯੁਤਮ੍ । ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਹ ਜਾਯਾਸ਼੍ਚ ਭਗਿਨ੍ਯਾਹਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸੋਨਾ, ਗਹਣੇ, ਕੱਪੜੇ, ਪੂਜਾ ਤੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਭੋਜਨ ਲੈਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਭਗਿਨੀਹਸ੍ਤਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬਲਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । ਊਰ੍ਜੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾਂ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਰ੍ਪਿਤੋ ਯਮਃ
ਸਭ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਯਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਹਿषਾਸਨਮਾਰੂਢੋ ਦਂਡਮੁਦ੍ਗਰਭृਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵੇष੍ਟਿਤਃ ਕਿਂਕਰੈਹृष੍ਟੈਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਯਾਮ੍ਯਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ 6.122.
ਜੋ ਮਹਿਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੰਡ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਦਾਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਯਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਯਾਮਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੈਰ੍ਭਗਿਨ੍ਯਃ ਸੁਵਾਸਿਨ੍ਯੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਦਾਨਾਦਿ ਤੋषਿਤਾਃ । ਨ ਤੇषਾਂ ਵਤ੍ਸਰਂ ਯਾਵਤ੍ਕਲਹੋ ਨ ਰਿਪੋਰ੍ਭਯਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿਕ ਦੇਣ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲ ਭਰ ਨਾ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਡਰ।
ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਕਲਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਮਯਾਨਘ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭੇਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਧੰਨ, ਯਸ਼ਸਵੀ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਯਮੁਨਯਾ ਯਮਰਾਜਦੇਵਃ ਸਂਭੋਜਿਤਃ ਪ੍ਰਤਿਤਿਥੌ ਸ੍ਵਸृਸੌਹृਦੇਨ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਸੁਃ ਕਰਤਲਾਦਿਹ ਯੋ ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ੁਭਸਂਪਦਮੁਤ੍ਤਮਾਂ ਸਃ
ਜਿਸ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਯਮੁਨਾ ਨੇ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਵਾਰੀ ਭੈਣ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਜੋ ਭਰਾ ਇੱਥੇ ਭੈਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਸੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।