ਭਵਤੋ ਮੈਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਇਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਇਤੋ ਵ੍ਰਜ
ਉਹ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾ।
ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਰਿष੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਏਵਮਾਭਾषਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਗਤ੍ਵਾऽਹਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਤਮ੍
ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵੋ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਂਤਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾ । ਦੂਤਤ੍ਵੇ ਮਹਤਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁ
ਹੇ ਵੱਡੇ, ਮੈਂ ਬੁੱਧੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਭਵਨ੍ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਸਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਂ ਪਂਚ ਆਤ੍ਮਕਾਃ । ਕੁਰੁ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਜਹਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸੁਦੂਰਤਃ
ਪੰਜੇ ਆਤਮਾ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲੈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।
ਧ੍ਯਾਨਮੁਵਾਚ- ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਤ੍ਮਨ੍ਨੈਤੇषਾਂ ਵੈ ਸਮਾਗਮਮ੍ । ਏषਾਂ ਸਂਸਰ੍ਗਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਧਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਹੀਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਏਵਮੇਵ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਸਮਾਗਮਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਹਟਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਂ ਨਯਿष੍ਯਂਤਿ ਭਵਂਤਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਵਿਭੋ । ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਮਯਾ ਹੀਨੋ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਗੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਹਟਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪੱਕਾ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਆਤਮਾ ਨੇ, ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਆਈ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਮਂਤ੍ਰਿਣੌ ਮਮ ਸ਼ੋਭਨੌ । ਤਤ੍ਰ ਯਾਨਂ ਨ ਮੇ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ, ਮੇਰੇ ਦੋ ਉੱਚੇ ਮੰਤਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਸਮਾਚष੍ਟ ਸਮਗ੍ਰਂ ਤਤ੍ਕਥਨਂ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਯੋਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੁੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪਂਚਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮਿਰੇ । ਮੈਤ੍ਰੀਮੇਵ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਾਮੋ ਭਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।'
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋਸਿ ਲੋਕੇਸ਼ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਚਾਰ੍ਯੈਵ ਉਤ੍ਤਰਂ ਨਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਦਿਓ।
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਯੂਯਂ ਪਂਚੈਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਮ ਮੈਤ੍ਰਂ ਸਮਿਚ੍ਛਥ । ਸ੍ਵੀਯਂ ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਕਥਯਂਤੁ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਤੁਸੀਂ ਪੰਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਗੁਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸੋ।'
ਭੂਮਿਰੁਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਚਰ੍ਮਮਾਂਸਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਮੂਲਦृਢਤ੍ਵਂ ਮੇ ਨਖਲੋਮਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਤੇ ਮਾਸ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਖ ਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਹਨ।'
ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਹਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਮਮੈਵ ਹਿ । ਨਾਸਿਕਾਗਮਨੋ ਗਂਧਸ੍ਸ ਮੇ ਭृਤ੍ਯੋ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਮੇਰੀ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ ਉਵਾਚ- ਅਹਮਾਕਾਸ਼ਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮ ਕਾਯੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸਦਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।'
ਬਾਹ੍ਯਾਂਤਰਾਵਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਮਾਤ੍ਯੌ ਤੁ ਕਰ੍ਣੌ ਮੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੌ
ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਮੰਤਰੀ, ਕੰਨ, ਸੁਣਨ ਲਈ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਯੁਰੁਵਾਚ- ਪਂਚਰੂਪੇਣ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕਰੋਮ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਚਰ੍ਮਕਾਯੇਸ੍ਥਿਤੋਮਾਤ੍ਯਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਤੇ ਗੁਣਮ੍
ਹਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਛੂਹਣ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।'
ਤੇਜ ਉਵਾਚ- ਕਾਯੇ ਸਂਸ੍ਥਃ ਸਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਕਯੋਗਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇ
ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਚਾਹੇ ਪਦਾਰਥ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਸਭ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਮਜ੍ਜਾ ਤਥਾ ਲਾਲਾ ਏਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸਂਧਿਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮ੍ਯੇਵ ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਵੀਰਜ, ਮੱਜਾ, ਲਾਰ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਗੰਢਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਖੂਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਰ ਨੇਤ੍ਰਾਵਮਾਤ੍ਯੌ ਮੇ ਦ੍ਰਵ੍ਯਲਬ੍ਧਿਪ੍ਰਸਾਧਕੌ । ਏਵਂ ਮਯਾਤ੍ਮਵ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਤਵਾਗ੍ਰੇ ਕਥਿਤਃ ਪਰਃ
ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਮੰਤਰੀ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਜਲਮੁਵਾਚਃ- ਸੁਤੋषਯਾਮ੍ਯਹਂ ਨਿਤ੍ਯਮਮृਤੇਨ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਏਵਂ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪਾਰਃ ਕਾਯਪਤ੍ਤਨਕੇ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਪਾਣੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਰਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।'
ਅਮਾਤ੍ਯਂ ਰਸਨਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਸਾਸ੍ਵਾਦਕਰੀਂ ਪਰਾਮ੍ । ਨਾਸਿਕੋਵਾਚ- ਸੁਗਂਧੇਨ ਪਰਾਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਕਾਯਸ੍ਯਾਪਿ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੇਰਾ ਮੰਤਰੀ ਜੀਭ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਾਦ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਨੱਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਚੰਗੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ ਹਾਂ।'
ਦੁਰ੍ਗਂਧਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕਾਯੇ ਗਂਧਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇ । ਬੁਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਭਾਗ ਤਸ੍ਯਾਭਾਵੇਨ ਭਾਵਿਤਾ
ਮੈਂ ਮਾੜੀ ਬੂ ਛੱਡ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਅਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਉਸਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ੍ਵਾਮਿਕਾਰ੍ਯਾਯ ਕਾਯੇਸ੍ਮਿਨ੍ਨਹਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ । ਗਂਧਂ ਮਮ ਗੁਣਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਮੇਰਾ ਗੁਣ ਸੁਗੰਧ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਵੂਚਤੁਃ- ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਲੋਕੈਰੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸ਼ृਣੁਯਾਵਃ ਸ੍ਵਕਾਯਸ੍ਥੌ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ
ਦੋਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ, ਕਰਣਯੋਗ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣਯੋਗ, ਸੱਚ-ਝੂਠ, ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਨਾ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ।'
ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਹਿ ਮੇ ਗੁਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਮ ਵ੍ਯਾਪਾਰਮੇਵ ਹਿ । ਯੋਜਯਾਮਿ ਨ ਸਂਦੇਹੋ ਯਦਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਪੂਰਯੇਤ੍
ਆਵਾਜ਼ ਮੇਰਾ ਗੁਣ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਅਕਲ ਆਗਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤ੍ਵਗੁਵਾਚ- ਪਂਚਰੂਪਾਤ੍ਮਕੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਰੀਰੇਸ੍ਮਿਨ੍ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਚਮੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਚੇष੍ਟਾਂ ਤੇषਾਂ ਜਾਨਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਮਾਤਪਂ ਵਰ੍षਂ ਵਾਯੋਃ ਸ੍ਫੁਰਣਮੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਬਾਹਰਲੀ ਤੇ ਅੰਦਰਲੀ ਕਿਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ: ਠੰਡ, ਗਰਮੀ, ਧੁੱਪ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ।
ਸਰ੍ਵਂ ਜਾਨਾਮਿ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸਂਗਸ਼੍ਲੇषਾਦਿਕਂ ਨृਣਾਮ੍ । ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਏਵ ਗੁਣੋ ਮਹ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੂਹ-ਮਿਲਾਪ, ਜੁੜਾਈ ਆਦਿ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਗੁਣ ਸਿਰਫ ਛੂਹ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ।