ਤਦਾਹਾਤ੍ਮਾਨਮਾਰਾਧ੍ਯਮੇਤੈਃ ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਦੇਵ ਸਦਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧੋਸਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਫਿਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ।
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਏਤੇ ਪਂਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਰੂਪਵਂਤੋ ਮਨਸ੍ਵਿਨਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ਯੇਨਾਨਾਭਾष੍ਯੇ ਜ੍ਞਾਨ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਕਲਮੰਦ ਹਨ। ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਗਿਆਨ ਸੁਣ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਭਵ੍ਯਾਨੇਤਾਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਂਚਮੀਂ ਗਤਿਮਾਗਤਾਨ੍ । ਦੂਤਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਭੋ ਜ੍ਞਾਨ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦੂਤਕਰ੍ਮਣਿ
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਗਿਆਨ, ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਜਾ, ਤੂੰ ਦੂਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।
ਜ੍ਞਾਨਮੁਵਾਚ- ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਞ੍ਛृਣੁ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਏਤੇषਾਂ ਸਂਗਤਿਸ੍ਤਾਤ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨੈਵ ਤ੍ਵਯਾ ਕਦਾ
ਗਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਆਤਮਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਸੱਚ, ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਪਂਚਾਨਾਮਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਨ੍ਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਭਵਤਃ ਸਂਗਤਿਂ ਮੋਹ ਇਚ੍ਛਤ੍ਯੇष ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੋਹ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ।
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਏਤੇषਾਂ ਸਂਗਤਿਂ ਜ੍ਞਾਨ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾਰਯਤੇ ਭਵਾਨ੍ । ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਪਂਡਿਤ
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਗਿਆਨ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਡਿਤ?
ਜ੍ਞਾਨਮੁਵਾਚ- ਏਤੇषਾਂ ਸਂਗਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਤੁ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਦੁਃਖਮੂਲਾ ਹਿ ਪਂਚੈਵ ਸ਼ੋਕਸਂਤਾਪਕਾਰਕਾਃ
ਗਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਪੰਜੇ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹਨ, ਜੋ ਗਮ ਤੇ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਚਨਂ ਤਵ । ਜ੍ਞਾਨਮਾਭਾष੍ਯ ਸ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸਹ ਸਂਗਤਃ
ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ- ਤਤਃ ਪਂਚੈਵ ਤੇ ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੁਰਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਤਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧਿਮੂਚੁਃ ਸਮਾਹੂਯ ਸਂਗਚ੍ਛਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਹਿ
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜੇ ਉਥੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।'
ਦੂਤਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਅਸ੍ਮਾਕਮਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹ । ਪਂਚਤਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਧਾਰਕਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਸਾਡਾ ਦੂਤ ਬਣ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ। ਪੰਜ ਤੱਤ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਭਵਤੋ ਮੈਤ੍ਰਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਇਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧੇ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਇਤੋ ਵ੍ਰਜ
ਉਹ ਤੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਉੱਥੇ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾ।
ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਕਰਿष੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਏਵਮਾਭਾषਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਗਤ੍ਵਾऽਹਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਤਮ੍
ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵੋ, ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਹਾਭਾਗ ਭਵਂਤਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾ । ਦੂਤਤ੍ਵੇ ਮਹਤਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਤ੍ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ृਣੁ
ਹੇ ਵੱਡੇ, ਮੈਂ ਬੁੱਧੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਭਵਨ੍ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਸਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਂ ਪਂਚ ਆਤ੍ਮਕਾਃ । ਕੁਰੁ ਮੈਤ੍ਰੀਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਜਹਿ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸੁਦੂਰਤਃ
ਪੰਜੇ ਆਤਮਾ ਤੇਰੀ ਅਟੱਲ ਦੋਸਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲੈ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇ।
ਧ੍ਯਾਨਮੁਵਾਚ- ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਚਾਤ੍ਮਨ੍ਨੈਤੇषਾਂ ਵੈ ਸਮਾਗਮਮ੍ । ਏषਾਂ ਸਂਸਰ੍ਗਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਧਿਆਨ ਨੇ ਆਖਿਆ — ਹੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਹੀਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਏਵਮੇਵ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਸਮਾਗਮਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਹਟਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਕਰੀਂ।
ਗਰ੍ਭਵਾਸਂ ਨਯਿष੍ਯਂਤਿ ਭਵਂਤਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਵਿਭੋ । ਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਮਯਾ ਹੀਨੋ ਅਜ੍ਞਾਨਂ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਣਗੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗਿਆਨ ਹਟਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪੱਕਾ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਵੇਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤਾਮਾਗਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਆਤਮਾ ਨੇ, ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਆਈ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨੌ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਮਂਤ੍ਰਿਣੌ ਮਮ ਸ਼ੋਭਨੌ । ਤਤ੍ਰ ਯਾਨਂ ਨ ਮੇ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ, ਮੇਰੇ ਦੋ ਉੱਚੇ ਮੰਤਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਬੁੱਧੀਵਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਸਮਾਚष੍ਟ ਸਮਗ੍ਰਂ ਤਤ੍ਕਥਨਂ ਜ੍ਞਾਨਧ੍ਯਾਨਯੋਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੁੱਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਜਿਆਨ ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪਂਚਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮਿਰੇ । ਮੈਤ੍ਰੀਮੇਵ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਛਾਮੋ ਭਵਤੋ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਹਿ
ਫਿਰ ਉਹ ਪੰਜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਸਤੀ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।'
ਯਸ੍ਮਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧੋਸਿ ਲੋਕੇਸ਼ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਵਿਚਾਰ੍ਯੈਵ ਉਤ੍ਤਰਂ ਨਃ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਵਾਬ ਦਿਓ।
ਆਤ੍ਮੋਵਾਚ- ਯੂਯਂ ਪਂਚੈਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਮ ਮੈਤ੍ਰਂ ਸਮਿਚ੍ਛਥ । ਸ੍ਵੀਯਂ ਗੁਣਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਕਥਯਂਤੁ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਤੁਸੀਂ ਪੰਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਗੁਣ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸੋ।'
ਭੂਮਿਰੁਵਾਚ- ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਚਰ੍ਮਮਾਂਸਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਸ੍ਥਿਮੂਲਦृਢਤ੍ਵਂ ਮੇ ਨਖਲੋਮਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਤੇ ਮਾਸ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਖ ਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਹਨ।'
ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਹਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਮਮੈਵ ਹਿ । ਨਾਸਿਕਾਗਮਨੋ ਗਂਧਸ੍ਸ ਮੇ ਭृਤ੍ਯੋ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। ਨੱਕ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਮੇਰੀ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ ਉਵਾਚ- ਅਹਮਾਕਾਸ਼ਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਮ ਕਾਯੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਭਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜਿਸਦਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ।'
ਬਾਹ੍ਯਾਂਤਰਾਵਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਵਸਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਮਾਤ੍ਯੌ ਤੁ ਕਰ੍ਣੌ ਮੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੌ
ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਮੰਤਰੀ, ਕੰਨ, ਸੁਣਨ ਲਈ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਯੁਰੁਵਾਚ- ਪਂਚਰੂਪੇਣ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕਰੋਮ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਚਰ੍ਮਕਾਯੇਸ੍ਥਿਤੋਮਾਤ੍ਯਃ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਤੇ ਗੁਣਮ੍
ਹਵਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਛੂਹਣ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।'
ਤੇਜ ਉਵਾਚ- ਕਾਯੇ ਸਂਸ੍ਥਃ ਸਦਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਕਯੋਗਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇ
ਅੱਗ ਨੇ ਆਖਿਆ—'ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਪਕਾਉਣ ਤੇ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਚਾਹੇ ਪਦਾਰਥ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਸਭ ਦਿਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਮਜ੍ਜਾ ਤਥਾ ਲਾਲਾ ਏਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸਂਧਿਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਰੁਧਿਰਂ ਪ੍ਰੇषਯਾਮ੍ਯੇਵ ਕਾਯਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਵੀਰਜ, ਮੱਜਾ, ਲਾਰ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਗੰਢਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਖੂਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।