ਕृਤੇ ਜਾਤਾਃ ਸੁਰਾ ਭੂਮੌ ਨ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਜਾਤਯਃ। ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮੇਕਪਾਦਂ ਚ ਦ੍ਵਿਪਦਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯੁਗੇ
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਵਤੇ ਹੀ ਜੰਮੇ, ਨਾ ਦੈਤ ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਜਾਤਾਂ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੈਰ—
ਸਂਧ੍ਯਾਯਾਂ ਚ ਕਲੇਰੇਵ ਸਰ੍ਵਪਾਦਂ ਚ ਸਂਕੁਲਮ੍। ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਭਵੇਜ੍ਜਾਤਂ ਭਾਰਤਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪੈਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਗਡ਼ਮਡ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ ਆਦਿਕਾਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਬਣਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਤੇ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਸ੍ਯੈਵ ਯੋਧਾਃ ਸੈਨ੍ਯਾਦਯਸ੍ਤਥਾ। ਤੇ ਚ ਦੈਤ੍ਯਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਣਾਦਯੋ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਣ ਵਰਗੇ ਸਨ—
ਗਾਂਗੇਯੋ ਵਸੁਮੁਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੋਣੋ ਦੇਵਮੁਨਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾਮਾ ਹਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧਰਿਰ੍ਨਂਦਕੁਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਸੁਮੁਖ, ਦ੍ਰੋਣ ਜੋ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਜੋ ਨੰਦ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ—
ਪਂਚੇਂਦ੍ਰਾਃ ਪਾਂਡਵਾ ਜਾਤਾ ਵਿਦੁਰੋ ਧਰ੍ਮ ਏਵ ਚ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਕੁਂਤੀ ਚੈਤਾ ਦੇਵ੍ਯੋ ਧਰਾਤਲੇ
ਪੰਜ ਇੰਦਰ ਜੋ ਪਾਂਡਵ ਬਣ ਕੇ ਆਏ, ਵਿਦੁਰ ਜੋ ਧਰਮ ਰੂਪ ਹਨ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਈਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ—
ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਲੇਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਸ਼ੇषੇ ਚ ਮਾਨਵਾਃ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਂਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਤਾਃ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਾਃ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਸਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰੇਤ, ਮਾਸਖੌਰ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ ਜੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਤੇषਾਂ ਚ ਕੁਲਟਾ ਦਾਸੀ ਨਿਤ੍ਯਕष੍ਟਾ ਯਵੀਯਸੀ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵੇषੁ ਸਂਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤੇषਾਮਾਚਾਰਭਾषਿਣੀ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਲਟਾ ਔਰਤਾਂ, ਦਾਸੀਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਦਾ ਝਗੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ—
ਕਿਲ੍ਬਿषੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਲਹੇऽਨ੍ਯਾਯਕਰ੍ਮਣਿ। ਰਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਦਯੋ ਯੇ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ, ਝਗੜਿਆਂ ਤੇ ਅਨਿਆਇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੈਤ ਆਦਿਕ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਵੈਸ਼ਂਪਾਯਨ ਉਵਾਚ-। ਦੈਤ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਮृषਾਭਾਵਾਤ੍ਸੁਰਤ੍ਵਂ ਨ ਸੁਰਾਲਯਮ੍। ਕਥਂ ਭੋਗ੍ਯਂ ਕਥਂ ਸੌਖ੍ਯਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਬਲਸਂਚਯਮ੍
ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੈਤ ਆਦਿਕ ਦੀ ਝੂਠੀ ਸੁਭਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸੁਰਲੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ; ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ, ਆਨੰਦ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਜਾਂ ਤਾਕਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਰਾਜ੍ਯਮਾਯੁਸ੍ਤਥਾ ਕੀਰ੍ਤਿਰਭੀष੍ਟਂ ਦਯਿਤਂ ਬਲਮ੍। ਨੀਤਿਵਿਦ੍ਯਾਦਿਕਂ ਭਾਵ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮਵृਦ੍ਧਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਰਾਜ, ਉਮਰ, ਇੱਜ਼ਤ, ਮਨਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਪਿਆਰ, ਬਲ, ਨੀਤੀ, ਗਿਆਨ, ਜਨਮ ਤੇ ਵਾਧਾ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਦਾਨਾਧ੍ਯਯਨਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯਜ੍ਞਾਦਿ ਚ ਕਥਂ ਪ੍ਰਭੋ। ਏਤਦਾਪ੍ਤਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਮਹ੍ਯਂ ਭੋ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਦਾਨ, ਪਾਠ, ਕਰਮ, ਯੱਗ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ, ਦੱਸੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ-। ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਸਾਹਸਾਦੇਵ ਤਪੋ ਭਵਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍। ਵ੍ਰਤਂ ਯਜ੍ਞਾਦਿਕਂ ਚੈਵ ਸਂਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸ੍ਵਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਹੀ ਤਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਵਰਤ, ਯੱਗ ਆਦਿ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵੀ—
ਯੋ ਦਾਂਤੋ ਵਿਗੁਣੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਗਃ। ਏਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੂਤਃ ਸ ਭਵੇਤ੍ਸੁਰਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੇ, ਗੁਣਹੀਣ ਹੋਵੇ, ਨੀਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸੁਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਪੁਰਾਣਾਗਮਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨਾਕੇष੍ਵਤ੍ਰ ਚ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ। ਸ੍ਵਯਮਾਚਰਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ ਧਰੋਦ੍ਧਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਆਗਮ ਦੇ ਕੰਮ, ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਇੱਥੇ, ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਜੋਗਾ ਹੈ—
ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਯਤੇ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਯਃ। ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯਸ੍ਸ ਧਰੋਦ੍ਧਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕ ਸਕਦਾ ਹੈ—
षਟ੍ਕਰ੍ਮਨਿਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਰਤਸ੍ਸਦਾ। ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਪ੍ਰਿਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਧਰੋਦ੍ਧਰਣਕ੍ਸ਼ਮਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਯੱਗ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਚੁੱਕਣ ਜੋਗਾ ਹੈ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਿਨੋ ਯੇ ਚ ਕृਤਘ੍ਨਾ ਵ੍ਰਤਲੋਪਿਨਃ। ਦ੍ਵਿਜਦੇਵੇषੁ ਵਿਦ੍ਵਿष੍ਟਾਃ ਸ਼ਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦੇ, ਅਹਿਸਾਨਫਰਾਮੋਸ਼, ਵਰਤ ਤੋੜਦੇ, ਦੋਜਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯੇ ਚ ਮਦ੍ਯਰਤਾਃ ਪਾਪਾ ਦ੍ਯੂਤਕਰ੍ਮਰਤਾਸ੍ਤਥਾ। ਪਾषਂਡਪਤਿਤਾਲਾਪਾਃ ਸ਼ਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ, ਪਾਪ, ਜੂਏ ਤੇ ਕੁਪਥੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਸੁਕਰ੍ਮਰਹਿਤਾ ਯੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯੋਦ੍ਵੇਗਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯਾਃ। ਸ੍ਮृਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਕੋਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਸ਼੍ਸ਼ਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਪਰ ਡਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਤੋਂ ਘਬਰਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਨਿਜਵृਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਚਾਧਮਾਂ ਚ ਯੇ। ਗੁਰੁਨਿਂਦਾਰਤਾ ਦ੍ਵੇषਾਚ੍ਛਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਫਰਜ ਛੱਡ ਕੇ ਘਟੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਦਾਤਾਰਂ ਯੇ ਰੋਧਯਂਤਿ ਪਾਤਕੇ ਪ੍ਰੇਰਯਂਤਿ ਚ। ਦੀਨਾਨਾਥਾਨ੍ਪੀਡਯਂਤਿ ਸ਼ਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਵਲ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਸਕੀਨਾਂ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਕृਤੋ ਨਰਾਃ। ਪੁਰੁषਾਨ੍ਪਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਾਤਯਂਤਿ ਧਰਾਂ ਨਰਾਃ
ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡੁਬਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਰਮ੍ਯਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍। ਨ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਦੁਃਖਂ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਂ ਦੀਨਤਾ ਭੁਵਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ, ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਦੁੱਖ, ਨਾ ਮਾੜਾ ਨਸੀਬ, ਨਾ ਗਰੀਬੀ।
ਨ ਦੈਤ੍ਯਾਦੌ ਭਵੇਜ੍ਜਨ੍ਮ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਸੁਖਮ੍। ਨਾਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਚ ਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਸੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਰ੍ਵਜਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਕਲ੍ਪਂਕਲ੍ਪਂ ਦਿਵਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯਸੌ
ਇਥੇ ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗ ਦਾ ਰਾਜਾ; ਕਈ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਦੇ ਸੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਆਖ਼ਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼ਂਪਾਯਨ ਉਵਾਚ- ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਯਮਾਕਾਸ਼ੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਵਰ ਪ੍ਰਭੋ। ਕੋऽਯਂ ਕੋ ਵਾ ਪ੍ਰਭਾਵੋਸ੍ਯ ਕੁਤ੍ਰ ਜਾਤੋ ਘृਣੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਭੂ? ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ? ਇਹ ਦਇਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿੱਥੇ ਜੰਮਿਆ ਸੀ?
ਕਿਂ ਕਰੋਤਿ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਯਤੋ ਰਸ਼੍ਮਿਮਯੋ ਭृਸ਼ਮ੍। ਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਵਰੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚਾਰਣੈਰ੍ਦੈਤ੍ਯਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ
ਇਹ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ, ਦੈਤ ਤੇ ਰਾਖਸ਼—
ਨਿਖਿਲੈਰ੍ਮਾਨੁषੈਃ ਪੂਜ੍ਯਃ ਸਦੈਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਭਿਃ। ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ-। ਪਰਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੇਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਹਾਦ੍ਵਿਨਿਸ੍ਸृਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਮੋਕ੍ਸ਼ਦਮ੍। ਮਯੂਖੈਰ੍ਨਿਰ੍ਮਲੈਃ ਕੂਟਮਤਿਚਂਡਂ ਸੁਦੁਃਸਹਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣ, ਜੋ ਧਰਮ, ਕਾਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸੁੱਚੀਆਂ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਬੜੀ ਹੀ ਔਖੀਆਂ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਲੋਕਾਃ ਕਰੈਸ਼੍ਚਂਡੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾਃ। ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਾਗਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰਨਦ੍ਯੋ ਨਦਾਦਯਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਏ, ਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦਰਿਆ—