ਯਮਾਕ੍ਸ਼ਰਕृਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਸ੍ਫੁਟਂ ਸ਼ੌਰਿਃ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਤਿ । ਸ਼੍ਰੀਚਂਦਨਂ ਸਕਰ੍ਪੂਰਮਗੁਰੁਂ ਚ ਸਕੁਂਕੁਮਮ੍
ਜਿਸ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਅਗਰ ਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਵੀ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਕੇਤਕੀ ਦੀਪਦਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕੇਸ਼ਵਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਕੇਤਕੀਪੁष੍ਪਂ ਦਤ੍ਤਂ ਯੇਨ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ—
ਦੀਪਦਾਨਂ ਮਹਾਸੇਨ ਕੁਲਾਨਾਂ ਤਾਰਯੇਚ੍ਛਤਮ੍ । ਸਰੋਰੁਹਾਣਿ ਤੁਲਸੀ ਕੇਤਕੀ ਮੁਨਿਪੁष੍ਪਕਮ੍
ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਸੌ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਮਲ, ਤੁਲਸੀ, ਕੇਤਕੀ ਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਫੁੱਲ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਚ ਦਿਨਾਨ੍ਯੇਵ ਦੀਪਦਾਨਂ ਤੁ ਪਂਚਮਮ੍ । ਕੇਤਕੀਮਾਲਯਾ ਯੇਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਪੁष੍ਪਮਂਡਪਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀਵੇ ਦੀ ਭੇਟ। ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ—
ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ ਕृਤਂ ਵਤ੍ਸ ਵਸਤਿਰ੍ਦਿਵਿ ਤਸ੍ਯ ਚ । ਕੇਤਕੀਪੁष੍ਪਕੇਨੈਵ ਪੂਜਿਤੋ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਃ
ਪਿਆਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ-ਧਵਜ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਲਈ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਵਸੇਬਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸਮਾਃ ਸਹਸ੍ਰਂ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋ ਜਾਯਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਕੁਸੁਮੈਃ ਕੇਤਕੀਭਵੈਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਉਸ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਦ੍ਭਵਨਂ ਯਾਤਿ ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਂ ਗੁਹ । ਦਮਨਕੇਨਾਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧੁਮਾਧਵੇ
ਗੁਹਾ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਮਧੁ ਮਾਧਵ ਰੁੱਤ ਆਉਣ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਮਨਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਅਰ੍ਚਨਾਲ੍ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । ਅਗਸ੍ਤਿਕੁਸੁਮੈਰ੍ਦੇਵਂ ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਤ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਮੁਨੀਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰ ਨਰਕਾਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । ਨ ਤਤ੍ਕਰੋਤਿ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਹਰੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕਰੋਤਿ ਮਹਾਸੇਨ ਮੁਨਿਪੁष੍ਪੈਰਲਂਕृਤਃ । ਵਿਹਾਯ ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪਾਣਿ ਮੁਨਿਪੁष੍ਪੇਣ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਜੋ ਮਹਾਸੇਨਾ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਫੁੱਲ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾਜਿਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਮੁਨਿਪੁष੍ਪਕृਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਮুনি ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਲਾ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੇਂਦ੍ਰੋऽਪਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੁਰੁਤੇ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਕਥਾਮ੍ । ਗਵਾਮਯੁਤਦਾਨੇਨ ਯਤ੍ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਗੁਹ
ਹੇ ਮুনি ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਗੁਹਾ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਮੁਨਿਪੁष੍ਪੇਣ ਚੈਕੇਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਲਭਤੇ ਫਲਮ੍ । ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਯਥਾ ਪ੍ਰੀਤੋ ਯਥਾ ਚ ਵਨਮਾਲਯਾ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮুনি ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਜਾਂ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲਸੀਦਲੇਨ ਸਂਪ੍ਰੀਤਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਚ ਤਥਾ ਹਰਿਃ । ਸਿਊ!ਤ ਉਵਾਚ। ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਂ ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਤਲਸੀ ਪੱਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਊਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਮਰਤਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਦੇਖ ਕੇ।
ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵੋ ਵृषਧ੍ਵਜਃ । ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਦੀਪਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨ
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨ, ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ।
ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਂਚ੍ਛਂਤਿ ਸਦਾ ਪਿਤृਗਣੈਰ੍ਵृਤਾਃ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕੁਲੇऽਸ੍ਮਾਕਂ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਃ ਸੁਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਦੀਪਦਾਨੇਨ ਯਸ੍ਤੋषਯਤਿ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ । ਘृਤੇਨ ਦੀਪਕੋ ਯਸ੍ਯ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੀਵਾ ਘੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ।
ਜ੍ਵਲਤੇ ਯਸ੍ਯ ਸੇਨਾਨੀਰਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਤਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ । ਤੇਨੇष੍ਟਂ ਕ੍ਰਤੁਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕृਤਂ ਤੀਰ੍ਥਾਵਗਾਹਨਮ੍
ਹੇ ਸੈਨਾਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਨਾਨ ਕਰ ਲਏ।
ਦੀਪਦਾਨਂ ਕृਤਂ ਯੇਨ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਕੇਸ਼ਵਾਗ੍ਰਤਃ । ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਪੁਤ੍ਰ ਪਂਚਦਿਨਾਨਿ ਚ
ਕਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ।
ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਤੇषੁ ਯੋ ਦਤ੍ਤੇ ਦੀਪਂ ਸੋऽਕ੍ਸ਼ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਦੀਪਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਮੂषਿਕਾ
ਉਹ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਦੀਵਾ, ਚਾਹੇ ਚੂਹਾ ਹੀ ਜਗਾਵੇ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮਵਾਪ ਸਾ । ਲੁਬ੍ਧਕੋऽਪਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਮਾਨਵ ਜਨਮ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ।
ਨਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਸਃ । ਸ਼੍ਵਪਾਕਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਦੀਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰੈਃ ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੀਆ ਅਵਸਥਾ ਪਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਔਰਤ ਨੇ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਲੀਲਾਵਤੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਗੋਪਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਮਾਵਸ੍ਯਾਂ ਪੂਜਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਲੀਲਾਵਤੀ ਨਾਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਟੱਲ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਕ ਗੋਪ ਨੇ, ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਖੀ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਜਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰੋऽਭਵਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੀਪਾਃ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਾ ਰਾਤ੍ਰਾਵਸ੍ਤਮਤੇ ਰਵੌ
ਬਾਰ-ਬਾਰ 'ਜੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤਕ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਗृਹੇषੁ ਸਰ੍ਵਗੋष੍ਠੇषੁ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਾਯਤਨੇषੁ ਚ । ਦੇਵਾਲਯੇषੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇषੁ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ
ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਗੋਸ਼ਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ।
ਘृਤਾਦਿਨਾ ਸ਼ੁਭਾਰ੍ਥਾਯ ਯਾਵਤ੍ਪਂਚਦਿਨਾਨਿ ਚ । ਪਾਪਿਨਃ ਪਿਤਰੋ ਯੇ ਚ ਲੁਪ੍ਤਪਿਂਡੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਤੇਪਿ ਯਾਂਤਿ ਪਰਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਦੀਪਦਾਨਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਤਃ
ਘੀ ਆਦਿ ਸ਼ੁਭ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ। ਪਾਪੀ ਪਿਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ-ਉਦਕ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁੱਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦੀਪ ਗਂਧ ਧਾਤ੍ਰੀ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨੋ ਨਾਮ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਕਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ ਦੇ 'ਦੀਵਾ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ-ਇਕ-ਵਿੰਸ਼-ਅਧਿਕ-ਸ਼ਤ-ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯ ਉਵਾਚ। ਦੀਪਾਵਲਿਫਲਂ ਨਾਥ ਵਿਸ਼ੇषਾਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸਾ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਾ ਦੇਵਤਾ ਭਵੇਤ੍
ਕਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਾਥ, ਹੁਣ ਦਿਪਾਵਲੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ?
ਕਿਂ ਚ ਤਤ੍ਰ ਭਵੇਦ੍ਦੇਯਂ ਕਿਂ ਨ ਦੇਯਂ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਃ ਕ੍ਰੀਡਾ ਕਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਥੇ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਖੇਡ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸ੍ਕਂਦਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਕਾਮਸ਼ੋषਣਃ । ਸਾਧੂਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਕੰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮ-ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, 'ਵਧੀਆ ਕਿਹਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ,' ਆਖ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।