ਮਨੋਰਥਾਨਾਂ ਵਿषਯਮਭੂਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪ੍ਰਾਹ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚੈਵੋष੍ਣਂ ਰਾਜ੍ਞੀ ਵृਂਦਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਗਹਿਰੀ ਆਹ ਭਰ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ।
ਮਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਮਰਣਂ ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਸ੍ਮਰਦੂਤਿਕੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਯਾ ਪ੍ਰਾਹ ਮਮ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣਰੂਪਿਣੀ
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੌਤ ਆ ਗਈ, ਏ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਦੂਤਣੀ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੀ ਹੈਂ।'
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਇਤਿਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਤਾਂ ਤਤਃ । ਵਨੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਾ ਵृਂਦਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਤ੍ਸਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਵਿਹਾਯ ਦੁਃਖਮਕਰੋਦ੍ਗਾਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਮਂਬੁਨਾ । ਤੀਰੇ ਪਦ੍ਮਾਸਨਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਿਆ। ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ੋषਯਾਮਾਸ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸਂਗੇਨ ਦੂषਿਤਮ੍ । ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰਸਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਸਖੀਸਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਗਂਧਰ੍ਵਲੋਕਤੋ ਵृਂਦਾਮਥਾਗਤ੍ਯਾਪ੍ਸਰੋਗਣਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਯਾਹੀਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮਾ ਤ੍ਯਜ ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨਾ ਛੱਡ।'
ਗਾਂਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਵਿਜਯਂ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਸ੍ਤੋषਮਗ੍ਰ੍ਯਂ। ਨੀਤੋ ਯੇਨੇਹ ਵृਂਦੇ ਤ੍ਯਜਸਿ ਕਥਮਿਦਂ ਤਦ੍ਵਪੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਮਮ੍ । ਕਾਂਤਂ ਤੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ੂਲਿਪ੍ਰਵਰਸ਼ਰਹਤਂ ਪੁਣ੍ਯਲਾਭਸ੍ਯ ਭੂषਾਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ। ਭਵਾਦ੍ਯ ਦ੍ਰੁਤਮਮਰਵਨਂ ਚਂਡਿਭਦ੍ਰੇ ਭਜ ਤ੍ਵਮ੍
'ਇਹ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਤੇ ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਗਹਣੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਅਮਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਧੂਨਾਂ ਜਲਧਿਜਦਯਿਤਾ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਾਹृਤ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿ ਵਧੂਸ਼੍ਚਾਤਿਵੀਰੇਣ ਪਤ੍ਯਾ । ਆਦੌ ਪਾਤ੍ਰਂ ਸੁਖਾਨਾਮਹਮਮਰਜਿਤਾ ਪ੍ਰੇਯਸਾ ਤਦ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿਰ੍ਦੁष੍ਟਾ ਤਦ੍ਯ। ਤਿष੍ਯੇ ਪ੍ਰਿਯਮਮृਤਗਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਂ ਯੇਨ ਚੈਵ
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਲਿਆਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਜੇਤ ਪਤੀ ਲਈ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ। ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਮਿਲ ਜਾਵਾਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਸਖੀ ਵृਂਦਾ ਵਿਸਸਰ੍ਜਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਨ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮਾਯਾਂਤਿ ਯਾਂਤਿ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਸਮੇਤ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵृਂਦਾਥ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਗੁਣਾਨ੍ । ਵਿषਯੇਭ੍ਯਃ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਰਾਹੀਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵृਂਦਾਰਿਕਾਂ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਂਤਸ਼੍ਚਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਨਭਸਸ੍ਤੁष੍ਟਾ ਵਵृषੁਃ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਵृਂਦਾਕਲੇਵਰਮ੍ । ਨਿਧਾਯਾਗ੍ਨਿਂ ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਸ੍ਮਰਦੂਤੀ ਵਿਵੇਸ਼ ਤਮ੍
ਉਥੇ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਅੱਗ ਬਾਲ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਦੂਤਣੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਈ।
ਦਗ੍ਧਂ ਵृਂਦਾਂਗਰਜਸਾਂ ਬਿਂਬਂ ਤਦ੍ਗੋਲਕਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਭਸ੍ਮਨਃ ਸ਼ੇषਂ ਮਂਦਾਕਿਨ੍ਯਾਂ ਵਿਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪੁਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਗੇਂਦ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਟ ਹੋ ਗਈ, ਉਹਦੀ ਰਹਿ ਗਈ ਭਸਮ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਯਤ੍ਰ ਵृਂਦਾ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦੇਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਥਂ ਗਤਾ । ਆਸੀਦ੍ਵृਂਦਾਵਨਂ ਤਤ੍ਰ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਸਮੀਪਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ, ਓਥੇ ਗੋਵਰਧਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਬਣ ਗਿਆ।
ਦੇਵ੍ਯੋऽਥ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੇਤ੍ਯ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿਵਧੂਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਪਤ੍ਤਿਮਾਹੁਰ੍ਦੇਵੀਭ੍ਯਸ੍ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਮਨਸੋ ਨਿਰ੍ਜਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ । ਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ਦੈਤ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਬਲਤਰਭਯਂ ਭੀਮਭੇਰ੍ਯੋ ਨਿਜਘ੍ਨੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਸਨਸ੍ਥਃ । ਪਰਿਜਨਨਿਵਹੋਵਾਪਸ਼ੋਭਾਂ ਸ਼ੁਭਸ੍ਯ
ਫਿਰ ਦੇਵੀਆਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਤੇ ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਬੈਠਿਆਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਡੋਲ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਨਸੀਬ ਦੀ ਚਮਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵਉਵਾਚ- ਹਰਿਦ੍ਵਾਰਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ । ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਵਹਤ੍ਯੇਵ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— 'ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਓਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਹੈ।'
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾ ਵਸਂਤੀਹ ऋषਯੋ ਮਨਵਸ੍ਤਥਾ । ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕੇਸ਼ਵੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਮਨੂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਆਪ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ ਭੋ ਵਤ੍ਸ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਾਤਂ ਮਹਤ੍ਤਦਾ । ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੂਰਤੋ ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੀਰਥ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਗਂਗਾ ਮਹਾਰਮ੍ਯਾ ਜਾਤਾ ਪੁਣ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਪਾਦੋਦਕੀ ਜਾਤਾ ਤਚ੍ਚਰਣਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਗੰਗਾ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਖਾਸ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ।
ਭਗੀਰਥੇਨ ਭੋ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ਨਾਨੀਤਾ ਤਤ੍ਰ ਮਾਰ੍ਗਤਃ । ਉਦ੍ਧਾਰਃ ਪੂਰ੍ਵਜਾਨਾਂ ਤੁ ਕृਤਸ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਿਆਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਾਈ।
ਨਾਰਦਉਵਾਚ- ਕੋऽਯਂ ਦੇਵ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਭਗੀਰਥ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਯੇਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਮਾਨੀਤਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਰਣਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— 'ਹੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਭਗੀਰਥ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਹ ਤੀਰਥ ਲਿਆਇਆ?'
ਗਂਗਾਤੀਰ੍ਥਂ ਮਹਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍ । ਲੋਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਦਂਤ੍ਯੇਵਮੇਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਗੰਗਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੀਰਥ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾਗਂਗੇਤਿ ਯੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਆਖਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੌਂ ਕੋਸ ਦੂਰੋਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਤੇਨ ਸਮਾਨੀਤਾ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਦ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਯੇਨ ਗਂਗਾ ਯਥਾਨੀਤਾ ਗਂਗਾਦ੍ਵਾਰੇऽਤਿਸ਼ੋਭਨੇ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਈ ਗਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ। ਮਹਾਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ— 'ਕਿਵੇਂ ਗੰਗਾ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਈ ਗਈ।'
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕ੍ਰਮਾਨੁਕ੍ਰਮਯੋਗਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਦ੍ਧਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਪਾਲਕਃ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕਹਾਣੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ ਸੀ।
ਰੋਹਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਦੇਕੋ ਵਿष੍ਣੁਪਰਾਯਣਃ । ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਵृਕਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠਃ ਸਤ੍ਪਥਿਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਜਾਤੋਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਕੁਲੇ ਤਦਾ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗਰੋ ਨਾਮ ਨਾਤ੍ਯਂਤਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋऽਭਵਤ੍
ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਬਾਹੂ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਸੁਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਾਲਯੋਗੇਨ ਦੁਃਖੀ ਜਾਤੋऽਤ੍ਰ ਕਾਰਣਾਤ੍ । ਰਾਜਾ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ੇਨ ਤਰ੍ਜਿਤੋ ਧਰ੍ਮਕਾਰਣਾਤ੍
ਕਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਵਕੁਟੁਂਬਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਤੋऽਸੌ ਭਾਰ੍ਗਵਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣਾਥ ਕृਪਯਾ ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਤਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਗਰੋ ਨਾਮ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜ । ਵਵृਧੇ ਚਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਭਾਰ੍ਗਵੇਣਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਥੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਗਰ ਸੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ। ਉਹ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਗਿਆ।