ਯਾਵਦਸ੍ਥਿ ਮਨੁष੍ਯਸ੍ਯ ਗਂਗਾਤੋਯੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤਿ। ਤਾਵਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਜਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉਹ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਬਂਧੁਜਨਾਨਾਂ ਚ ਅਨਾਥਾਨਾਂ ਗੁਰੋਰਪਿ। ਗਂਗਾਯਾਮਸ੍ਥਿਪਾਤੇਨ ਨਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਨ੍ਨ ਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਅਨਾਥਾਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਗਂਗਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਹੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਿਤॄਣਾਮਸ੍ਥਿਖਂਡਕਮ੍। ਪਦੇਪਦੇਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਗੰਗਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਨ੍ਯਾ ਜਾਨਪਦਾ ਯੇ ਚ ਪਸ਼ਵਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਕੀਟਕਾਃ। ਸ੍ਥਾਵਰਾ ਜਂਗਮਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਗਂਗਾਤੀਰਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਜਾਂ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਂਤਰ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਮਾਨਵਾ ਦੇਵਤਾਸ੍ਸਂਤਿ ਇਤਰੇ ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਹਨਵੀ ਤੋਂ ਇਕ ਕੋਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਾਯ ਸਂਗਚ੍ਛਨ੍ਪਥਿ ਸਂਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਦਿ। ਸ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਂਗਾਜਲੇ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਜੀਵਾਃ ਪਥਿ ਯੇ ਮृਤਾਃ। ਕੀਟਾਃ ਪਂਤਂਗਾਸ਼੍ਸ਼ਲਭਾਃ ਪਾਦਾਘਾਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਾਂ
ਜੋ ਜੀਵ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀੜੇ, ਪਤੰਗੇ ਜਾਂ ਟੱਡੂ ਹੋਣ, ਜੋ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਵਦਂਤਿ ਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਗਂਗਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਜਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਤੇ ਚ ਯਾਂਤਿ ਪਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਯੇ ਚ ਨਿਂਦਂਤਿ ਪਾषਣ੍ਡੈਰ੍ਹਤਚੇਤਸਃ। ਤੇ ਯਾਂਤਿ ਨਰਕਂ ਘੋਰਂ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਪਾਖੰਡੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾਹਨਵੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੋਂ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਦੁਸ੍ਥੋਵਾਪਿ ਸ੍ਮਰਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗਂਗੇਤਿ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯਨ੍। ਪਠਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਹਰ ਵੇਲੇ 'ਗੰਗਾ' ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਗਂਗਾਗਂਗੇਤਿ ਯੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤੈਰਪਿ। ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ 'ਗੰਗਾ, ਗੰਗਾ' ਕਹਿੰਦਾ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਸੌਂ ਜੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਵੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਂਧਾਸ਼੍ਚ ਪਂਗਵਸ੍ਤੇ ਚ ਵृਥਾਭਵ ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ। ਗਰ੍ਭਪਾਤਾਦ੍ਵਿਪਦ੍ਯਂਤੇ ਯੇ ਗਂਗਾਂ ਨ ਗਤਾ ਨਰਾਃ
ਅੰਨੇ, ਲੰਘੜੇ, ਵਿਅਰਥ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੋ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਨ ਜੋ ਗੰਗਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ।
ਨ ਕੀਰ੍ਤਯਂਤਿ ਯੇ ਗਂਗਾਂ ਜਡਤੁਲ੍ਯਾ ਨਰਾਧਮਾਃ। ਪਰਾਨ੍ਨੋਪਦਿਸ਼ਂਤਿ ਸ੍ਮ ਵਾਤੂਲਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਭ੍ਰਮਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ। ਉਹ ਮਨੋਂ ਡੋਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਪਠਂਤਿ ਜਨਾ ਯੇ ਚ ਤੇषਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਨਿष੍ਫਲਮ੍। ਗਂਗਾਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕੁਧਿਯਃ ਪਤਿਤਾਧਮਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪਾਠਯਂਤਿ ਜਨਾ ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਨਿਪਠਂਤਿ ਚ। ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਤੇ ਦਿਵਂ ਧੀਰਾਸ੍ਤਾਰਯਂਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ਗੁਰੂਨ੍
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧੀਰਜਵਾਨ ਲੋਕ ਸੁਗਮ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਥੇਯਕਂ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਯੋ ਵਸੁ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾ ਲਭੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਯਃ ਪਰਾਨ੍ਨੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਸਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤੁਃ ਸ੍ਨਾਨਫਲਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪ੍ਰੇਰਕਸ੍ਯ ਚ। ਇਚ੍ਛਯਾਨਿਚ੍ਛਯਾ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੇਰਣੇਨਾਨ੍ਯਸੇਵਯਾ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ, ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ।
ਜਾਹ੍ਨਵੀਂ ਯੋ ਗਤਃ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਿਰ੍ਜਰਾਲਯਮ੍। ਦ੍ਵਿਜਾ ਊਚੁਃ- ਗਂਗਾਯਾਃ ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਵ੍ਯਾਸ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਵਿਆਸ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ ਹੈ।'
ਗਂਗਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕਿਮਾਕਾਰਾ ਕੁਤਃ ਸਾ ਹ੍ਯਤਿਪਾਵਨੀ। ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ- ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪੁਰਾਤਨੀਂ
'ਗੰਗਾ ਇੰਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ?' ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਣੋ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਸਤ੍ਤਮਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪੁਰਾ ਗਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਗਏ।'
ਨਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਂ ਚ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪੂਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨਮ੍। ਕਿਂ ਸृष੍ਟਂ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਤਾਤ ਸਂਮਤਂ ਸ਼ਂਭੁਕृष੍ਣਯੋਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?'
ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਭੁਵਃਸ੍ਥਾਨੇ ਸਮੀਹਿਤਮ੍। ਦੇਵੀ ਵਾ ਦੇਵਤਾ ਕਾ ਵਾ ਸਰ੍ਵਾਸਾਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਾ
'ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਉਹ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ?'
ਯਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਮਾਨੁषਪਨ੍ਨਗਾਃ। ਅਂਡਜਾਃ ਸ੍ਵੇਦਜਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯ ਉਦ੍ਭਿਜ੍ਜਾਦਯਃ
'ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਪੰਛੀ, ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਹੋਰ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—'
ਸਰ੍ਵੇ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਿਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਮਗ੍ਰਂ ਵਿਭਵਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ- ਸृਜਤਾ ਚ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਾਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰੂਪਿਣੀ
'—ਸਭ ਸ਼ੁਭਤਾ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਟੱਲ ਵਡਿਆਈ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?' ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।'
ਆਦ੍ਯਾ ਭਵ ਸ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਭਵਂ ਸृਜਾਮ੍ਯਹਮ੍। ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਾ ਸਾ ਚ ਸਪ੍ਤਧਾ ਚਾਭਵਤ੍ਤਦਾ
'ਹੇ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣ ਜਾ; ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਵਾਕ੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯ ਵਸੁਪ੍ਰਦਾ। ਜ੍ਞਾਨਵਿਦ੍ਯਾ ਉਮਾਦੇਵੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਬੀਜਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਗਾਇਤ੍ਰੀ, ਵਾਕ, ਸੁਰਗ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਾਰੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨ, ਵਿਦਿਆ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਤੇ ਤਪਸਵੀ—
ਵਰ੍ਣਿਕਾ ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵਾ ਚ ਏਤਾਸ੍ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ। ਗਾਯਤ੍ਰੀਪ੍ਰਭਵਾ ਵੇਦਾ ਵੇਦਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਵਰਨਿਕਾ ਤੇ ਧਰਮਦ੍ਰਵਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਵੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਏਤਾ ਗਾਯਤ੍ਰਿਜਾ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਉਚ੍ਚਾਰਯੇਤ੍ਸਦਾ ਯਜ੍ਞੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਮਾਤृਕਾਦਿਭਿਃ
ਸੁਆਸਤੀ, ਸੁਆਹਾ, ਸੁਧਾ ਤੇ ਦੀਕਸ਼ਾ, ਇਹ ਸਭ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੱਗ ਵਿਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਪ ਕਰੇ।
ਕ੍ਰਤੌ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਧਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਵੇਯੁਰਜਰਾਮਰਾਃ। ਤਤਸ੍ਸੁਧਾਰਸਂ ਦੇਵਾ ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਧਰਣੀਤਲੇ
ਯੱਗ ਵਿਚ, ਦੇਵਤੇ ਸੁਧਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਜਰ ਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲਾ ਰਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਸਸ੍ਯਵਤੀ ਪृਥ੍ਵੀ ਓषਧੀਨਾਂ ਪਰਾ ਸ਼ੁਭਾ। ਫਲਮੂਲੈਰਸੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਰ੍ਜਨਾਃ ਸੁਸ੍ਥਤਰਾਭਵਨ੍
ਫਿਰ ਫਸਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ। ਫਲਾਂ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਲੋਕ ਹੋਰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ।