ਗਤਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਂਗੈਵ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ। ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਹੀਨਸ੍ਯ ਗੁਰੁਨਿਂਦਾਪਰਸ੍ਯ ਚ
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਗੰਗਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ।
ਸਮਯਾਚਾਰਹੀਨਸ੍ਯ ਨਾਸ੍ਤਿ ਗਂਗਾਸਮਾ ਗਤਿਃ। ਕਿਂ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਬਹੁਵਿਤ੍ਤਾਢ੍ਯੈਃ ਕਿਂ ਤਪੋਭਿਃ ਸੁਦੁष੍ਕਰੈਃ
ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚਲਣ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਗੰਗਾ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵਾਲੇ ਯਗ ਜਾਂ ਔਖੇ ਤਪਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾ ਗਂਗਾ ਸੁਖਸੌਭਾਗ੍ਯਪੂਜਿਤਾ। ਨਿਯਮੈਃ ਪਰਮੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਿਂ ਯੋਗੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਰੋਧਕੈਃ
ਗੰਗਾ ਸੁਖ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਲਈ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉੱਚੇ ਨਿਯਮਾਂ ਜਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਜੋਗਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਗਂਗਾ ਸੁਖਮੋਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਂਘਾਤ ਪਾਪਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਗੰਗਾ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੁਖ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਹੈ; ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਗਂਗਾਯਾਂ ਸਦ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਭਾਙ੍ਨਰਃ। ਪ੍ਰਭਾਸੇ ਗੋਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਹੁਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਭਾਸ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਹੂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਜਿਤਨਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਲਭਤੇ ਯਤ੍ਫਲਂ ਦਾਨੇ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਾਦ੍ਦਿਨੇਦਿਨੇ। ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਹਰਤੇ ਪਾਪਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਲਭਤੇ ਦਿਵਮ੍
ਜੋ ਫਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਂਗਾਦਪਿ ਸਾ ਗਂਗਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾ ਤ੍ਵਵਗਾਹਿਤਾ। ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚਾਪਲ੍ਯਂ ਵਾਸਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਂਭਵਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਗੰਗਾ ਜੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਿਖੇ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਈਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਘृਣਤ੍ਵਂ ਤਤੋ ਗਂਗਾ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਪ੍ਰਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ। ਪਰਦ੍ਰਵ੍ਯਾਭਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਂ ਪਰਦਾਰਾਭਿਲਾषਿਤਾ
ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਕਰੂਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਵਲ ਲਾਲਚ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਧਰ੍ਮੇ ਰੁਚਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ। ਯਦृਚ੍ਛਾਲਾਭ ਸਂਤੋषਸ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇषੁ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪਰਾਏ ਧਰਮ ਵਲ ਰੁਝਾਨ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਸਮਤ੍ਵਂ ਚ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਮਜ੍ਜਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍। ਯਸ੍ਤੁ ਗਂਗਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਗੰਗਾ ਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਲ ਸਮਾਨਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵੇਹ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਃ। ਗਂਗਾਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਸ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਸ ਵੈ ਮੁਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਃ। ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਤਪੋ ਜਪ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਚ ਸੁਰਪੂਜਨਮ੍
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਯਜਨਾ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਜਪ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ—
ਗਂਗਾਯਾਂ ਤੁ ਕृਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੋਟਿਕੋਟਿ ਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍। ਅਨ੍ਯਸ੍ਥਾਨੇ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਗੰਗਾ ਜੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਕृਤਂ ਪਾਪਂ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨੇਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਜਨ੍ਮਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀਸਂਗਤੇ ਦਿਨੇ
ਜੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਾਪ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਹਨਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ—
ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਂਗਾਯਾਂ ਸ੍ਵਕੁਲਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍। ਆਦਰੇਣ ਯਥਾ ਸ੍ਤੌਤਿ ਧਨਵਂਤਂ ਸਦਾ ਨਰਃ੫੦ 1.62.
ਉਸ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦ੍ਗਂਗਾਂ ਤਥਾ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍। ਅਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਪਿ ਗਂਗਾਯਾਂ ਯੋਸੌ ਨਾਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਂ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ—
ਕਰੋਤਿ ਪੁਣ੍ਯਵਾਹਿਨ੍ਯਾਸ੍ਸ ਵੈ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍। ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਭਾਵਯਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਨਾਗਾਂਸ੍ਤਾਰਯਤੇਪ੍ਯਧਃ
ਉਹ ਵੀ ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਿ ਤਾਰਯਤੇ ਦੇਵਾਨ੍ਗਂਗਾ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਸ੍ਮृਤਾ। ਜ੍ਞਾਨਤੋਜ੍ਞਾਨਤੋ ਵਾਪਿ ਕਾਮਤੋऽਕਾਮਤੋਪਿ ਵਾ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ—
ਗਂਗਾਯਾਂ ਚ ਮृਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ। ਯਾ ਗਤਿਰ੍ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਨੀषਿਣਃ
ਗੰਗਾ ਜੀ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਅਵਸਥਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਗਿਆਨੀ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਗਤਿਸ੍ਤ੍ਯਜਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਗਂਗਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ। ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਸ਼੍ਚਰੇਤ੍ਕਾਯਸ਼ੋਧਨਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੰਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਗੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਲਵੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ—
ਪਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਚ ਗਂਗਾਂਭਃ ਸ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਮਹਾਤਮ ਹੈ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ।
ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਵੇਦਾਨਾਂ ਯਾਵਨ੍ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜਾਹ੍ਨਵੀਮ੍। ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯੋਰ੍ਧਕੋਟੀ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਵਾਯੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਮਹਾਤਮ ਵੀ ਇੰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ। ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਤੇ ਦਸ ਕਰੋੜ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਇਹ ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਦਿਵਿਭੁਵ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਤਾਨਿ ਤੇ ਸਨ੍ਤਿ ਜਾਹ੍ਨਵਿ। ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਾਬ੍ਜਸਂਭੂਤੇ ਗਂਗੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਮਿਨਿ
ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਜਹਨਵੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਵਾਲੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਧਰ੍ਮਦ੍ਰਵੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੇ ਪਾਪਂ ਮੇ ਹਰ ਜਾਹ੍ਨਵਿ। ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾਸਿ ਵੈष੍ਣਵੀ ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਿਤਾ
ਹੇ ਜਹਨਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
ਤ੍ਰਾਹਿ ਮਾਮੇਨਸਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਜਨ੍ਮਮਰਣਾਂਤਿਕਾਤ੍। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਧਰ੍ਮਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤਾ ਰਜਸਾ ਚ ਤੇ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ, ਜਨਮ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਓ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੁਰਤ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਅਮृਤੇਨ ਮਹਾਦੇਵਿ ਭਾਗੀਰਥਿ ਪੁਨੀਹਿ ਮਾਂ। ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼੍ਲੋਕਵਰੈਰੇਭਿਰ੍ਯਃ ਸ੍ਨਾਯਾਜ੍ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਜਲੇ
ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਹੇ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਆਪਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੰਗੀਆਂ ਸਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਕृਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਮੂਲਮਂਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾ ਹਰਭਾषਿਤਮ੍
ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹਰਾ ਨੇ ਜਾਹਨਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਸਕृਜ੍ਜਪਾਨ੍ਨਰਃ ਪੂਤੋ ਵਿष੍ਣੁਦੇਹੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤਿ। ਮਂਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਯਂ- ੴਨਮੋ ਗਂਗਾਯੈ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਿਣ੍ਯੈ ਨਾਰਾਯਣ੍ਯੈ ਨਮੋਨਮਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਜਪ ਲਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤਰ ਇਹ ਹੈ: 'ਓਂ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰਸਂਭੂਤਾਂ ਮृਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਯਃ। ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿਨਾ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਂਗਾਜਲੋਰ੍ਮਿਨਿਰ੍ਧੂਤ ਪਵਨਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੇ ਯਦਿ। ਸ ਪੂਤਃ ਕਲ੍ਮषਾਦ੍ਘੋਰਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਧੁੱਲੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।