ਸ ਸ੍ਨਾਤਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਤੋਯੈਰਭਿषੇਕਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਯਗਾਂ ਵਿੱਚ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਪਾषਾਣਾਃ ਸਂਤਿ ਵੈ ਗੁਹ । ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾ ਗ੍ਰਾਵ੍ਣਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਮਾ ਪੁਨਃ
ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗੁਹਾ, ਬੇਅੰਤ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਮਾਨੁषੇ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭੇ ਲੋਕੇ ਸਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਤਿਲਪ੍ਰਸ੍ਥਸ਼ਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੌ ਪ੍ਰਸਤ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕੀਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਰ੍ਚਨਾਤ੍ । ਪਤ੍ਰਂ ਪੁष੍ਪਂ ਫਲਂ ਤੋਯਂ ਮੂਲਂ ਦੂਰ੍ਵਾਦਲਂ ਤਥਾ
ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਪਾਣੀ, ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਦੂਬ ਦਾ ਪੱਤਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜਾਯਤੇ ਮੇਰੁਣਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੇ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਵਿਧਿਹੀਨੋऽਪਿ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮਂਤ੍ਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਧੀ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਮੰਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰੇ—
ਚਕ੍ਰਾਂਕਭੁਜ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਂ ਫਲਮ੍ । ਯਤ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਕੇਸ਼ਵੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਨਮ੍ 6.120.
—ਤੇ ਉਹ ਚਕਰ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਪੁਤ੍ਰਕ । ਕ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਵਸਸਿ ਹੇ ਵਿष੍ਣੋ ਕਿਮਾਧਾਰਃ ਕਿਮਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪੁੱਤਰ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਕਥਂ ਵਾ ਪ੍ਰੀਯਸੇ ਦੇਵ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਮੇ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ। ਨਿਵਸਾਮਿ ਸਦਾ ਸ਼ਂਭੋ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮੋਦ੍ਭਵੇऽਸ਼੍ਮਨਿ
ਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਰਥਚਕ੍ਰਾਂਕੇ ਯਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ । ਦ੍ਵਾਰਦੇਸ਼ੇ ਸਮੇ ਚਕ੍ਰੇ ਦृਸ਼੍ਯੇਤੇ ਨਾਂਤਰਂ ਯਦਿ । ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਸ਼੍ਚੈਵਾਤਿਸ਼ੋਭਨਃ
ਉਥੇ ਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਥ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਸੁਣ। ਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਸੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਾਣ, ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸੂਰ੍ਯਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਨੀਲਦੀਪ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਸੁषਿਰਂ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਬਹੁਲਂ ਦੀਰ੍ਘਾਕਾਰਂ ਤੁ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍
ਪ੍ਰਦੁਮਨ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇ ਨੀਲੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸੁਰਾਖ ਹੋਣ ਤੇ ਲੰਮਾ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਪੀਤਾਭੋ ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਲਸ਼੍ਚਾਤਿਸ਼ੋਭਨਃ । ਰੇਖਾਤ੍ਰਯਾਂਕਿਤੋ ਦ੍ਵਾਰਿ ਦृष੍ਟਪਦ੍ਮੇਨ ਚਿਹ੍ਨਵਤ੍
ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਰੰਗ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਨਾਭਿਚਕ੍ਰੇ ਤਥੋਨ੍ਨਤੇ । ਦੀਰ੍ਘ ਰੇषਾ ਸਮੋਪੇਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸੁषਿਰਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਇਣ, ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਉਭਰਾ ਹੋਇਆ, ਲੰਮੀ ਲਕੀਰ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਾਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂਮੁਖਂ ਚ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਸੁਂਦਰਂ ਹਰਿਰੂਪਿਣਮ੍ । ਕਾਮਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਚੈਵ ਅਰ੍ਥਦਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜੇ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਦਾਤਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਧਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਭਃ ਪਦ੍ਮਚਕ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਬਿਂਬਾਕृਤਿਸ੍ਤਥਾ ਪृष੍ਠੇ ਸੁषਿਰਂ ਚਾਤਿਪੁष੍ਕਲਮ੍
ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਰਾਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮੂਲੇ ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨੇ । ਦ੍ਵਾਰੋਪਰਿ ਤਥਾ ਰੇਖਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ, ਮੂਲ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣਾ ਚੱਕਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਕੀਰ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕਪਿਲੋ ਨਰਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਚਕ੍ਰਃ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਪੂਜ੍ਯੋਸਾਵਨ੍ਯਥਾ ਵਿਘ੍ਨਦੋ ਭਵੇਤ੍
ਕਪਿਲ ਤੇ ਨਰਸਿੰਘ, ਚੌੜੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਲਿਂਗਸ੍ਤੁ ਚਕ੍ਰੇ ਚ ਵਿषਮੇ ਸ੍ਮृਤੇ । ਇਂਦ੍ਰ ਨੀਲਨਿਭਃ ਸ੍ਥੂਲਸ੍ਤ੍ਰਿਰੇਖੋ ਨਾਭਿਤਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਵਾਰਾਹਾ ਉਹ ਲਿੰਗ ਹੈ ਜੋ ਨੁਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਅਣਗੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਟਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਕਾਂਚਨਵਰ੍ਣਾਯਾ ਬਿਂਦੁਤ੍ਰਯਵਿਭੂषਿਤਾ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾ ਸਾ ਸ਼ਿਲਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਾ
ਮਤਸਿਆ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰ ਲੰਮੀ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੂਰ੍ਮਸ੍ਤਥੋਨ੍ਨਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਵਰ੍ਤੁਲਸ਼੍ਚਕ੍ਰਪੂਰਿਤਃ । ਹਰਿਤਂ ਵਰ੍ਣਮਾਧਤ੍ਤੇ ਕੌਸ੍ਤੁਭੇਨ ਤੁ ਚਿਹ੍ਨਿਤਃ
ਕੂਰਮਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਚੀ ਤੇ ਗੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਹਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੋ ਹਯਾਕਾਰੋ ਰੇਖਾਪਂਚਕਭੂषਿਤਃ । ਬਹੁਬਿਂਦੁਸਮਾਕੀਰ੍ਣਃ ਪृष੍ਠੇ ਨੀਲਂ ਚ ਰੂਪਕਮ੍
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਘੋੜੇ ਦੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਨੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੈਕੁਂਠਮਵਿਭਿਨ੍ਨਾਂਗਂ ਚਕ੍ਰਮੇਕਂ ਤਥਾ ਧ੍ਵਜਮ੍ । ਦ੍ਵਾਰੋਪਰਿ ਤਥਾ ਰੇਖਾ ਗੁਂਜਾਕਾਰਾ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ
ਵੈਕੁੰਠ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅਟੁੱਟ ਹਨ, ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਤੇ ਇੱਕ ਝੰਡਾ ਹੈ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਗੁੰਜਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲਾਈਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਧਰਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਦੇਵਸ਼੍ਚਿਹ੍ਨਿਤੋ ਵਨਮਾਲਯਾ । ਕਦਂਬਕੁਸੁਮਾਕਾਰੋ ਰੇਖਾਪਂਚਕਭੂषਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੇਵਤਾ ਵਨ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪੰਜ ਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਰ੍ਤੁਲਸ਼੍ਚਾਪਿ ਹृਸ੍ਵਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਅਤਸੀਕੁਸੁਮਪ੍ਰਖ੍ਯੋ ਬਿਂਦੁਨਾ ਪਰਿਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਵਾਮਨ ਗੋਲ ਤੇ ਛੋਟਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅਤਸੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਗਦਾਚਕ੍ਰੇ ਰੇਖਾ ਚੈਵ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵਤਾ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਨ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗਦਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਲਾਈਂ ਹੈ।
ਦਾਮੋਦਰਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਥੂਲੋ ਮਧ੍ਯੇ ਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਦੂਰ੍ਵਾਭਂ ਦ੍ਵਾਰਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਪੀਤਰੇਖਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਦਾਮੋਦਰ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਰਵਾ ਘਾਹ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੀਲੀ ਲਾਈਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੋ ਹ੍ਯਨਂਤਸ੍ਤੁ ਨਾਨਾਭੋਗੇਨ ਚਿਹ੍ਨਿਤਃ । ਅਨੇਕਮੂਰ੍ਤਿਕੋਭਿਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਅਨੰਤ ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਪੇਟਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁਦਿਕ੍ਸ਼ੁਸਰ੍ਵਾਸੁ ਯਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਮੁਖਮ੍ । ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ ਸ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਿਖਰੇ ਲਿਂਗਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਯਸ੍ਯ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦੇਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਜੋ ਲਿੰਗ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਰਕ੍ਤਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ੍ਤੁ ਪਂਕਜਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚਨਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਰਰਿਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵੀਸ਼੍ਵਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਪਦਮਨਾਭ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕਮਲ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਵੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਾਂਕਿਤਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਂਗਂ ਰਸ਼੍ਮਿਜਾਲਂ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਰੇਖਾਬਹੁਲਂ ਸ੍ਫਾਟਿਕਦ੍ਯੁਤਿਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਿਤ ਹੈ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਸਫੈਦ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।