ਪ੍ਰਿਯੇ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਰੌਦ੍ਰੇਣ ਛਿਨ੍ਨਂ ਚਕ੍ਰੇਣ ਮੇ ਸ਼ਿਰਃ । ਤਾਵਤ੍ਵਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਤ੍ਵਦ੍ਗਤੇਨ ਮਮਾਤ੍ਮਨਾ
ਪਿਆਰੀਏ, ਰੁਦਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ,
ਛਿਨ੍ਨਂ ਤਦਤ੍ਰ ਚਾਨੀਤਂ ਜੀਵਿਤਂ ਤੇਂਗਸਂਗਤਃ । ਪ੍ਰਿਯੇ ਤ੍ਵਂ ਮਦ੍ਵਿਯੋਗੇਨ ਬਾਲੇ ਜਾਤਾਸਿ ਦੁਃਖਿਤਾ
ਉਹ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਸਿਰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ। ਪਿਆਰੀਏ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਬੱਚੀ।
ਕ੍ਸ਼ਂਤਵ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਮਹ੍ਯਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਣਂ ਗਤਃ । ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵਚਨੈਸ੍ਤੇਨ ਵृਂਦਾ ਸਂਸ੍ਮਾਰਿਤਾ ਤਦਾ
ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੀਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗ ਤੇ ਗਿਆ। ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ।
ਤਾਂਬੂਲੈਸ਼੍ਚ ਵਿਨੋਦੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਰਣੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ । ਅਥ ਵृਂਦਾਰਿਕਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਭੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਤਾਂਬੂਲ, ਰੰਗ-ਮਜ਼ਾਕ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਦੇਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯਂ ਗਾਢਂ ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਚੁਚੁਂਬ ਰਤਿਲੋਲੁਪਾ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਦਪ੍ਯਧਿਕਂ ਸੌਖ੍ਯਂ ਵृਂਦਾ ਮੋਹਨਸਂਭਵਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਚੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਉਹ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ ਐਸਾ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਮੋਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਮੇਨੇ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰੇਮਰਸਾਧਿਕਮ੍ । ਵृਂਦਾਂ ਵਿਯੋਗਜਂ ਦੁਃਖਂ ਵਿਨੋਦਯਤਿ ਮਾਧਵੇ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਸ ਵੀ ਇਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। ਮਾਧਵ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਚਾਰੁਵਿਲਸਦ੍ਵਾਪਿਕਾ ਰਾਜਹਂਸਕੇ । ਤਦ੍ਰੂਪਭਾਵਾਤ੍ਕृष੍ਣੋऽਸੌ ਪਦ੍ਮਾਯਾਂ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ
ਉਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੀ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਹੰਸ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਭਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਦਮਾ ਵਲੋਂ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਬੈਠਾ।
ਅਭੂਦ੍ਵृਂਦਾਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁਲਸੀਰੂਪ ਧਾਰਿਣੀ । ਵृਂਦਾਂਗਸ੍ਵੇਦਤੋ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾਤਿ ਪਾਵਨੀ
ਉਸ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਈ। ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ।
ਵृਂਦਾਂਗ ਸਂਗਜਂ ਚੇਦਮਨੁਭੂਯ ਸੁਂਖਂ ਹਰਿਃ । ਦਿਨਾਨਿ ਕਤਿਚਿਨ੍ਮੇਨੇ ਸ਼ਿਵਕਾਰ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਜੋ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਹਰੀ ਨੇ ਚੰਝਿਆ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
ਏਕਦਾ ਸੁਰਤਸ੍ਯਾਂਤੇ ਸਾ ਸ੍ਵਕਂਠੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਮ੍ । ਵृਂਦਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਂਲਗ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਭੁਜਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪ੍ਰੇਮ-ਰਸ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਪਸਵੀ ਪਰਮਪੁਰਖ ਵੇਖਿਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹ ਸਾ ਕਂਠਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਭੁਜਬਂਧਨਮ੍ । ਕਥਂ ਤਾਪਸਰੂਪੇਣ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਮੋਹਿਤੁਮਾਗਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਗਲੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੂੰ ਤਪਸਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹਣ ਆਇਆ ਕਿਵੇਂ?"
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਾਂਤ੍ਵਯਨ੍ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਂ ਹਰਿਃ । ਸ਼ृਣੁ ਵृਂਦਾਰਿਕੇ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: "ਸੁਣ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ, ਮੈਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸੁਆਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣ।"
ਤਵ ਭਰ੍ਤਾ ਹਰਂ ਜੇਤੁਂ ਗੌਰੀਮਾਨਯਿਤੁਂ ਗਤਃ । ਅਹਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚਾਹਂ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇ ਨ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ 6.15.
ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਸਾਡੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਜਾਲਂਧਰੋ ਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਭਜ ਮਾਮਧੁਨਾਨਘੇ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਭਵਤ੍ । ਤਤੋ ਵृਂਦਾਰਿਕਾ ਰਾਜਨ੍ਕੁਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਜਾਲੰਧਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਨਿਰਦੋਸ਼ੀਏ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਨ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਰਿਕਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਣੇ ਬਦ੍ਧੋऽਸਿ ਯੇਨ ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਿਤੁਰ੍ਗਿਰਾ । ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਤ੍ਕृਤੋ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਹृਤਾ ਵਧੂਃ
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਿਉ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਤੈਥੋਂ ਛੀਨ ਲਈ ਗਈ।
ਪਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਦਾਰਰਤਃ ਕਥਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰੋऽਪਿ ਕृਤਂ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਕਰ੍ਮੇਤ੍ਯਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਈ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਿਆ ਰਹੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੱਬ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਮੋਹਂ ਯਥਾਨੀਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਮਾਯਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾ । ਤਥਾ ਤਵ ਵਧੂਂ ਮਾਯਾ ਤਪਸ੍ਵੀਕੋऽਪਿ ਨੇष੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਤਪੱਸਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਪੱਸਵੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਗਾਮਾਦृਸ਼੍ਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸਾ ਚਿਤ੍ਰਸ਼ਾਲਾਪਰ੍ਯਂਕਃ ਸ ਚ ਤੇऽਥਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੋਹਣੀ ਹਵेली, ਮੰਜਾ ਤੇ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ, ਸਭ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਨष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਂ ਹਰੌ ਯਾਤੇ ਵਨਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸਾ । ਵृਂਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਸਖੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਿਹ੍ਮਂ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਕृਤਮ੍
ਹਰਿ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵੇਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪੁਰਂ ਗਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਾਂਤਃ ਸਂਦੇਹਤਾਂ ਗਤਃ । ਅਹਂ ਵਨੇ ਵਿਦਿਤ੍ਵੈਤਤ੍ਕ੍ਵ ਯਾਮਿ ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਰਾਜ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪਿਆਰਾ ਵੀ ਅਣਸੁੱਧ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂ, ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਇਹ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ ਹੈ?
ਮਨੋਰਥਾਨਾਂ ਵਿषਯਮਭੂਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪ੍ਰਾਹ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚੈਵੋष੍ਣਂ ਰਾਜ੍ਞੀ ਵृਂਦਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਗਹਿਰੀ ਆਹ ਭਰ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੀ।
ਮਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਹਿ ਮਰਣਂ ਤ੍ਵਯਾ ਹਿ ਸ੍ਮਰਦੂਤਿਕੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਯਾ ਪ੍ਰਾਹ ਮਮ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣਰੂਪਿਣੀ
'ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੌਤ ਆ ਗਈ, ਏ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਦੂਤਣੀ, ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੀ ਹੈਂ।'
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਇਤਿਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਤਾਂ ਤਤਃ । ਵਨੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਾ ਵृਂਦਾ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਮਹਤ੍ਸਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਵਿਹਾਯ ਦੁਃਖਮਕਰੋਦ੍ਗਾਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਨਮਂਬੁਨਾ । ਤੀਰੇ ਪਦ੍ਮਾਸਨਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵਿषਯਂ ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਿਆ। ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ।
ਸ਼ੋषਯਾਮਾਸ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿष੍ਣੁਸਂਗੇਨ ਦੂषਿਤਮ੍ । ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰਸਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਸਖੀਸਮਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸੁਕਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਗਂਧਰ੍ਵਲੋਕਤੋ ਵृਂਦਾਮਥਾਗਤ੍ਯਾਪ੍ਸਰੋਗਣਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਯਾਹੀਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮਾ ਤ੍ਯਜ ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ ਗੰਧਰਵ ਲੋਕ ਤੋਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨਾ ਛੱਡ।'
ਗਾਂਧਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਮੇਤਤ੍ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਵਿਜਯਂ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਸ੍ਤੋषਮਗ੍ਰ੍ਯਂ। ਨੀਤੋ ਯੇਨੇਹ ਵृਂਦੇ ਤ੍ਯਜਸਿ ਕਥਮਿਦਂ ਤਦ੍ਵਪੁਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਮਮ੍ । ਕਾਂਤਂ ਤੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ੂਲਿਪ੍ਰਵਰਸ਼ਰਹਤਂ ਪੁਣ੍ਯਲਾਭਸ੍ਯ ਭੂषਾਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ। ਭਵਾਦ੍ਯ ਦ੍ਰੁਤਮਮਰਵਨਂ ਚਂਡਿਭਦ੍ਰੇ ਭਜ ਤ੍ਵਮ੍
'ਇਹ ਗੰਧਰਵ ਅਸਤਰ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਤੇ ਸ੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੂੰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਪੁੰਨ ਦਾ ਫਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਗਹਣੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਲਦੀ ਅਮਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਧੂਨਾਂ ਜਲਧਿਜਦਯਿਤਾ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਾਹृਤ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਾਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿ ਵਧੂਸ਼੍ਚਾਤਿਵੀਰੇਣ ਪਤ੍ਯਾ । ਆਦੌ ਪਾਤ੍ਰਂ ਸੁਖਾਨਾਮਹਮਮਰਜਿਤਾ ਪ੍ਰੇਯਸਾ ਤਦ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਨਿਰ੍ਦੁष੍ਟਾ ਤਦ੍ਯ। ਤਿष੍ਯੇ ਪ੍ਰਿਯਮਮृਤਗਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਂ ਯੇਨ ਚੈਵ
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਲਿਆਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੋਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਜੇਤ ਪਤੀ ਲਈ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਕੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਾਂ। ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਮਿਲ ਜਾਵਾਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਸਖੀ ਵृਂਦਾ ਵਿਸਸਰ੍ਜਾਪ੍ਸਰੋਗਣਾਨ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਪਾਸ਼ਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮਾਯਾਂਤਿ ਯਾਂਤਿ ਚ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਸਮੇਤ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸੇਨ ਵृਂਦਾਥ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਨਾ ਗੁਣਾਨ੍ । ਵਿषਯੇਭ੍ਯਃ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਗ ਰਾਹੀਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।