ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਏਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮਃ। ਨ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪਾਪ੍ਮਾ ਭਵੇਦ੍ਭੂਰਿਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਘਟਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਮਾਂ ਯੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਸਰ੍ਵਬੀਜਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍। ਸ ਵੇਤ੍ਤਿ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ਯੋਗਜ੍ਞਾਨਂ ਜਪਤ੍ਰਯਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਗਾਇਤਰੀ, ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰ ਵੈਦ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਨਾਂ ਨੈਵ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਤ੍ਪਰਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਤਸ੍ਯਾਪੂਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਨ ਦੇਯਂ ਪਿਤृਪਾਰ੍ਵਣਮ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ ਵੀ ਨੀਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨ ਸ੍ਨਾਨਫਲਦਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਨਿष੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍। ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਜਨ੍ਮ ਦ੍ਵਿਜਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਯਤਃ
ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ, ਧਨ ਤੇ ਜਨਮ — ਇਹ ਹੀ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਨਿष੍ਫਲਂ ਸਕਲਂ ਤਸ੍ਯ ਮੇਧ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਯਥਾऽਸ਼ੁਚੌ। ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਾਸ਼੍ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪੁਰਾ ਵੈ ਤੁਲਿਤਾ ਮਯਾ
ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਫੁੱਲ ਅਸ਼ੁੱਧ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਹੋਣ; ਚਾਰ ਵੈਦ ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਲਿਆ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਾਤ੍ਪਰਾ ਗੁਰ੍ਵੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਾ ਸ੍ਮृਤਾ। ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਜਨਿਤਂ ਸ਼ਤੇਨ ਚ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍
ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗਾਇਤਰੀ ਮੋਛ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਸ ਜਨਮਾਂ ਤੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਤ੍ਰਿਯੁਗਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਹਂਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍। ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਯਾਂ ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚ ਯੋ ਜਪੇਤ੍
ਗਾਇਤਰੀ ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ 'ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਜਪਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵੇਦਾਨਾਂ ਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍। ਤ੍ਰਿਸਂਧ੍ਯਂ ਯੋ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਹਾਯਨਂ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍। ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਪਾਪਕੂਟਾਤ੍ਪੁਨਾਤਿ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਤਰੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ। ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮਂਤ੍ਰਾਣਿ ਜਪੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਰੋਜ਼ ਜਪਣ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮੰਤਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਪਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚ ਹਰੇਃ ਪਾਦੌ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦਪਵਰ੍ਗਿਤਾਮ੍। ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਮੁਖੇ ਚਾਪਿ ਕਥੋਤ੍ਤਮਾ
ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਤੋਤ੍ਰ ਵੀ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਂਕਸ੍ਯ ਲਵਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹੇ ਨ ਤਿष੍ਠਤਿ। ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵਗਾਹੇਨ ਤ੍ਰਿਸ੍ਰੋਤਃ ਸ੍ਨਾਨਜਂ ਫਲਮ੍1.46.
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇਕ ਰੇਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਪਾਠਕृਤਾਂ ਲੋਕੇ ਯਜ੍ਞਕੋਟਿਫਲਂ ਲਭੇਤ੍। ਏਵਂ ਵਿਪ੍ਰਗੁਣਾਨ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਮਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਧਰਮ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੋਕ ਵਿਚ ਯਜਨ ਦੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਚ ਕੋ ਦੇਹੀ ਸਮੂਰ੍ਤੋ ਹਰਿਰੇਵ ਚ। ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦਾਯੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਯਸ਼ੋ ਧਨਮ੍
ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੌਣ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਅਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਸਿਰਫ਼ ਹਰੀ; ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਆਯੁ, ਵਿਦਿਆ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਧਨ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰਦਾਨਾਤ੍ਸਮਾਯਾਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਂਪਤ੍ਤਯਸ੍ਤਥਾ। ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਤਾਮੇਤਿ ਸਦਾ ਵਿਪ੍ਰ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਮੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵਾਯ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਿਤਾਯ ਚ। ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਯ ਕृष੍ਣਾਯ ਗੋਵਿਂਦਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਮਂਤ੍ਰੇਣੈਵਂ ਹਰਿਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ਸਤਤਂ ਨਰਃ। ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਚ ਹਰਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਮਿਹਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਧਰ੍ਮਵਿਗ੍ਰਹਮ੍। ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤਿ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਜੋ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।
ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਪਾਠਯੇਦ੍ਵਾਪਿ ਉਪਦੇष੍ਟਾ ਜਨਸ੍ਯ ਚ। ਨ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਕ੍ਸ਼ਯਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਨਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਲਭੇਦਤ੍ਰ ਰਾਜ੍ਯਭੋਗਾਨਰੋਗਿਤਾਮ੍। ਸਤ੍ਸੁਤਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਦੇਵਵਦ੍ਰਮਤੇ ਦਿਵਿ
ਇੱਥੇ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਰਾਜ ਭੋਗ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ, ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਚੰਗੀ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਤੋ ਜ੍ਞਾਤੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮਸ਼੍ਚ ਯਃ। ਯਥਾ ਜਾਨਾਮਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਦਿ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਮਯੀਚ੍ਛਸਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਸ੍ਨਾਨੈਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਥੈਵ ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਭਿਃ
ਜਲਦੀ ਦੱਸ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਸਂਯਮਹੀਨਸ਼੍ਚ ਸ ਏਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਧਮਃ। ਦੇਵਪੂਜਾਵ੍ਰਤੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵੇਦਵਿਦ੍ਯਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵ ਉਪਾਸਨਾ, ਵਰਤ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ।
ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੋਗਜ੍ਞਾਨਾਗ੍ਨਿਤਰ੍ਪਣੈਃ। ਪਂਚਸ੍ਨਾਨਾਨਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਸਚਾਈ, ਸਫਾਈ ਆਦਿ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਰਪਣ ਨਾਲ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਵਾਰੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਦਿਵ੍ਯਮੇਵ ਚ। ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਸ੍ਨਾਨਮਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਰੁਣਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਪੰਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹਨ: ਅੱਗ ਦਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ, ਹਵਾ ਦਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਬਸਮ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪੋਹਿष੍ਠੇਤਿ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਗੋਰਜਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਦ੍ਭਿਰਾਤਪਵਰ੍षਾਭਿਰ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਮੁਦਾਹृਤਮ੍
‘ਆਪੋਹਿਸ਼ਠ’ ਪਾਠਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਗਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਹਵਾ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤੈਸ੍ਤੁ ਮਂਤ੍ਰਤਃ ਸ੍ਨਾਨਾਤ੍ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਤੁਲਸੀਪਤ੍ਰਸਂਲਗ੍ਨਂ ਸਾਲਗ੍ਰਾਮਸ਼ਿਲਾਂਬੁ ਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੁਲਸੀ ਪੱਤੇ, ਸਾਲਗ੍ਰਾਮ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਪਾਣੀ,
ਗਵਾਂ ਸ਼ृਂਗੋਦਕਂ ਚੈਵ ਵਿਪ੍ਰਪਾਦੋਦਕਂ ਚ ਯਤ੍। ਗੁਰੂਣਾਮੇਵ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਪੂਤਾਤ੍ਪੂਤਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੰਗਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵੱਡੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਾਗ ਤੀਰ੍ਥਾਦਿਭਿਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਵ੍ਰਤਹੋਮਾਦਿਭਿਸ੍ਤਥਾ। ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਧੀਰਃ ਸ੍ਨਾਨੈਰੇਤੈਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਫਲਮ੍
ਤੀਰਥ, ਯਜਨ, ਵਰਤ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਰ੍ਪਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਿਤॄਣਾਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਪਿਤृਹਾ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਸਂਧ੍ਯਾਹੀਨਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਹਾ
ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਿਣਮੁਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸੀ ਹੈ।