ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਂਭੁਃ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਂ ਜਗਾਦ ਹ । ਸਂਹਰਨ੍ਨਯਨਜ੍ਵਾਲਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਦਹਨਕ੍ਸ਼ਮਾਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾਨਯਾ ਤਵ । ਇਂਦ੍ਰਸ੍ਯਜੀਵਦਾਨੇਨ ਜੀਵਤਿ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਥਾਂ ਵ੍ਰਜ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਮੰਗੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿ-ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ- ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਦੇਵ ਤ੍ਵਂ ਯਾਹੀਂਦ੍ਰਂ ਸ਼ਰਣਾਗਤਮ੍ । ਅਗ੍ਨਿਰੇष ਸ਼ਮਂ ਯਾਤੁ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਲ-ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਈਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ- ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਭਾਲਨੇਤ੍ਰੇ ਕਥਂ ਤ੍ਵਯਮ੍ । ਏਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੂਰੇ ਯਥੇਂਦ੍ਰਂ ਨੈਵ ਪੀਡਯੇਤ੍
ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਾਲ-ਨੇਤਰ ਵਿਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਰੇ ਧृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਲ੍ਲਵਣਾਂਭਸਿ । ਸੋऽਪਤਤ੍ਸਿਂਧੁਗਂਗਾਯਾਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਚ ਸਂਗਮੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਿਆ ਤੇ ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਗੰਗਾ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਦਾ ਸ ਬਾਲਰੂਪਤ੍ਵਮਗਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਰੁਰੋਦ ਚ । ਰੁਦਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪ੍ਰਾਕਂਪਦ੍ਧਰਣੀ ਮੁਹੁਃ
ਉਹ ਅੱਗ ਉਥੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ; ਉਸ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੰਬੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਲੋਕਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸ੍ਵਨਾਦ੍ਬਧਿਰੀਕृਤੌ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ
ਸਵਰਗ ਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਗਏ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?' ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਥੇ ਆਏ।
ਤਾਵਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਤਂ ਬਾਲਂ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਯਾਂਤਂ ਸਮੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਕृਤਾਂਜਲਿ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬਾਲਂ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਸਂਗੇ ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਸ੍ਯਾਯਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰਦ੍ਭੁਤਃ
ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਬੱਚਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ?'
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੇਤਿ ਵਚੋ ਧਾਤੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਸਾਗਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ- ਸਰਿਤ੍ਪਤੇ ਕੁਤੋ ਲਬ੍ਧੋ ਬਾਲੋ ਹ੍ਯੇष ਮਹਾਬਲਃ
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ?'
ਯਸ੍ਯ ਨਾਦੇਨ ਸਂਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਦੇਵਾਸੁਰਮਹੋਰਗਾਃ । ਸਮੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ- ਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਸਿਧੁਗਂਗਾਯਾਂ ਜਾਤੋऽਯਂ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ ਤੇ ਮਹਾ-ਸਰਪ ਡਰ ਗਏ; ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।'
ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨ੍ਕੁਰੁष੍ਵਾਸ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਥਂ ਵਦਤਿ ਪਾਥੋਧੌ ਸ ਬਾਲਃ ਸਾਗਰਾਤ੍ਮਜਃ
ਉਸ ਲਈ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਗ੍ਰਹੀਤ੍ਕੂਰ੍ਚੇ ਵਿਧੁਨ੍ਵਂਤਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਧੁਨ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕੂਰ੍ਚਂ ਤੁ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਾਗਮਜ੍ਜਲਮ੍ । ਕਥਂਚਿਨ੍ਮੁਕ੍ਤਕੂਰ੍ਚੋऽਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਸਾਗਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੂਚਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਝਟਕਿਆ; ਝਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਿਆ; ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੂਚਾ ਛੁਡਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ- ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਧृਤਂ ਯਸ੍ਮਾਦਨੇਨੈਤਜ੍ਜਲਂ ਮਮ । ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਲਂਧਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਤ੍ਯਸੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਣੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜਲੰਧਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।
ਅਧੁਨੈਵੈष ਤਰੁਣਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਰਗਃ । ਅਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਵਿਨਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਹੁਣ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਵਧ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਯਾਤਿ ਯਤ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਤ੍ਰੇਦਾਨੀਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਹੁਣ ਇਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਥੋਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ- ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਮਾਹੂਯ ਰਾਜ੍ਯੇ ਤਂ ਚਾਭ੍ਯषੇਚਯਤ੍ । ਆਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਸਰਿਤਾਂ ਨਾਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਤਰ੍ਦ੍ਧਾਨਮਨ੍ਵਗਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਅਥ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਃ ਸਾਗਰਸ੍ਤਦਾ । ਕਾਲਨੇਮਿਸੁਤਾਂ ਵृਂਦਾਂ ਤਦ੍ਭਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਯਾਚਤ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਧੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੰਗਿਆ।
ਤੇ ਕਾਲਨੇਮਿਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਤੋऽਸੁਰਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸੁਤਾਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਦੁਃ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ । ਸ ਚਾਪਿ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਸੁਹृਦ੍ਵਰਾਨ੍ਵਸ਼ੀ ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਗਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸਹਾਯਵਾਨ੍ਬਲੀ
ਫਿਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਤ੍ਯਭਾਮਾਸਂਵਾਦੇ ਜਾਲਂਧਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਜਾਲੰਧਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰਬੀਜੇਭ੍ਯੋ ਵਨਸ੍ਪਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਯੋਭਵਨ੍ । ਧਾਤ੍ਰੀ ਚ ਮਾਲਤੀ ਚੈਵ ਤੁਲਸੀ ਚ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਥੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਰੁੱਖ ਉਗੇ: ਧਾਤਰੀ, ਮਾਲਤੀ ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਧਾਤ੍ਰ੍ਯੁਦ੍ਭਵਾ ਸ੍ਮृਤਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਮਾਭਵਾ ਮਾਲਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਗੌਰੀਭਵਾ ਚ ਤੁਲਸੀ ਤਮਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵ ਰਜੋਗੁਣਾਃ
ਧਾਤਰੀ ਧਾਤਰੀ ਤੋਂ, ਮਾਲਤੀ ਮਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਗੌਰੀ ਤੋਂ ਉਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਮ, ਸਤ ਅਤੇ ਰਜ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਿਣ੍ਯੌ ਵਨਸ੍ਪਤ੍ਯੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਾ ਨृਪ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸਂਭ੍ਰਮਾਦ੍ਵृਂਦਾਰੂਪਾਤਿਸ਼ਯਮੋਹਿਤਃ
ਉਹ ਦੋ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਮੋਹਾਤ੍ਕਾਮਾਸਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਤਂ ਚਾਪਿ ਤੁਲਸੀਧਾਤ੍ਰ੍ਯੌ ਰਾਗੇਣੈਵਾਵਲੋਕਤਾਮ੍
ਮੋਹ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਅਤੇ ਤੁਲਸੀ ਤੇ ਧਾਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਤੱਕਿਆ।
ਯਚ੍ਚਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਪੁਰਾਬੀਜਂਮਾਯਯੈਵਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦੁਦ੍ਭਵਾਨਾਰੀਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੀਰ੍ष੍ਯਾਯੁਤਾਭਵਤ੍
ਜੋ ਬੀਜ ਪਹਿਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਉਗੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਅਤਃਸਾਬਰ੍ਬਰੀਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਮਾਧਵਸ੍ਯਾਤਿਗਰ੍ਹਿਤਾ । ਧਾਤ੍ਰੀਤੁਲਸ੍ਯੈਤਦ੍ਰਾ ਗਾਤ੍ਤਸ੍ਯਪ੍ਰੀਤਿਪ੍ਰਦੇਸਦਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬਰਬਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਿਆ। ਪਰ ਧਾਤਰੀ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੋ ਵਿਸ੍ਮृਤਦੁਃਖੋऽਸੌ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹੈਵ ਤੁ । ਵੈਕੁਂਠਮਗਮਦ੍ਧृष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਃ
ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਕੁੰਠ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੋਦ੍ਯਾਪਨੇ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਤੁਲਸੀਮੂਲਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਪ੍ਰੀਤਿਦਾ ਸਾ ਯਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਲਸੀਕਾਨਨਂ ਰਾਜਨ੍ਗृਹੇ ਯਸ੍ਯਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਤਦ੍ਗृਹਂ ਤੀਰ੍ਥਰੂਪਂ ਤੁ ਨਾਯਾਂਤਿ ਯਮਕਿਂਕਰਾਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾਮਦਂ ਤੁਲਸੀਵਨਮ੍ । ਰੋਪਯਂਤਿ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨ ਤੇਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਿਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਬਾਗ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।