ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਵਯੇਲ੍ਲੋਕੇ ਸਦਾਚਾਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਂ ਸ੍ਮृਤਿਂ। ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਨੂਨਂ ਤਥੈਵ ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਾਂ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ, ਵੇਦ, ਸ੍ਰੁਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਾਏ।
ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲੋਕੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ। ਉਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਸਮਃ ਸੋਪਿ ਪੂਜਨੀਯੋ ਨਰੈਃ ਸੁਰੈਃ1.46.
ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ਬਲਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਨਘਸ੍ਯ ਚ। ਸਮਾਨਮਰ੍ਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਯਾਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤਾਲਯਂ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਖੁੱਤ ਸ਼ਕਤੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਚੁਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਾਪਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਾਪੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ। ਚਾਂਡਾਲਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਨਿष੍ਠੌ ਭਾਸ੍ਕਰਜ੍ਵਲਨੌ ਯਥਾ
ਜੇ ਕਦੇ ਪਾਪ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਯਾਜਨਾਧ੍ਯਾਪਨਾਦ੍ਯੌਨਾਤ੍ਤਥੈਵਾਸਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਤ੍। ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਭਵੇਦ੍ਦੋषੋ ਜ੍ਵਲਨਾਰ੍ਕਸਮਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਯਜਨਾ ਕਰਾਉਣ, ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਜਾਨ੍ਦੋषਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਨਾਸ਼ਯਂਤੀਹ ਪਾਪਾਨਿ ਵਾਯੁਰ੍ਮੇਘਮਿਵਾਂਬਰੇ
ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਜੋ ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ ਇਥੇ ਉਹ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਯੋ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸਮਨ੍ਵਿਤਾਂ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਮਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗੇ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤਾਮਪਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਪਾਪਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਕृਤਾਦਪਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਵੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਹੋਣ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਥ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਯੁਤਾਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਜਪ ਨਾਰਦ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਾਃ ਕਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਦੇਵਤਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਨਾਰਦ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਗਾਯਤਰੀ ਜਪ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਤੇ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹਨ?
ਤੇषਾਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਤਥਾਂਗੇषੁ ਵਦ ਤਾਤ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਗੁਦਦੇਸ਼ੇਤ੍ਵਪਾਨਸ੍ਯਾਦ੍ਧृਦਿ ਪ੍ਰਾਣੋਸ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿਆਸ ਕਰੀਏ, ਦੱਸੋ ਪਿਤਾ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੁਦਾ ਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਅਪਾਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਗੁਦਂ ਸਮਾਕੁਂਚ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍। ਪੂਰਕੇਣ ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਂਭਕਮੁਤ੍ਤਮਂ
ਇਸ ਲਈ, ਗੁਦਾ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਜੋੜੋ; ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰਕ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਕੁੰਭਕ ਕਰਕੇ—
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਸਂਜਪੇਦਿਦ੍ਵਜਃ। ਅਨੇਨੈਵ ਜਪੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪਾਤਕਸਂਚਯਃ
ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਦੁਜਾਤੀ ਗਾਯਤਰੀ ਜਪੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਪ ਕਰੇ।
ਸਕृਦੁਚ੍ਚਾਰਿਤੇਨੈਵ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਤ੍ਯੁਪਪਾਤਕਂ। ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯੇਦ੍ਯਃ ਕਲੇਵਰੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਛੋਟੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਅੱਖਰ ਦਾ ਸੁਰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੱਖੋ।
ਸ ਜਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਾਮੇਤਿ ਫਲਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਮਃ। ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਯ ਯਦ੍ਦੈਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਤ੍ਰ ਵਦਾਮ੍ਯਹਂ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਫਲ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਸੁਣ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਯਜ੍ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਮਾਤੁਸ੍ਤਨਂ ਨ ਪਿਬਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ। ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਮ੍
ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ। ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਅੱਗ ਦਾ, ਦੂਜਾ ਵਾਯੂ ਦਾ ਜਾਣੋ।
ਤृਤੀਯਂ ਸੂਰ੍ਯਦੈਵਤ੍ਯਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਵੈਯਤਂ ਤਥਾ। ਪਂਚਮਂ ਯਮਦੈਵਤ੍ਯਂ ਵਾਰੁਣਂ षष੍ਠਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਤੀਜਾ ਅੱਖਰ ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ, ਚੌਥਾ ਵਾਯੂ ਨਾਲ; ਪੰਜਵਾਂ ਯਮ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ, ਛੇਵਾਂ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮਂ ਬਾਰ੍ਹਸ੍ਪਤ੍ਯਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਜਨ੍ਯਂ ਚਾष੍ਟਮਂ ਵਿਦੁਃ। ਐਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਨਵਮਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਗਾਂਧਰ੍ਵਂ ਦਸ਼ਮਂ ਤਥਾ
ਸੱਤਵਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ, ਅੱਠਵਾਂ ਪਾਰਜਨਿਆ ਦਾ; ਨੌਵਾਂ ਇੰਦਰ ਦਾ, ਦਸਵਾਂ ਗਾਂਧਰਵ ਦਾ ਜਾਣੋ।
ਪੌष੍ਣਮੇਕਾਦਸ਼ਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮੈਤ੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਸ੍ਮृਤਂ। ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਂ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵਾਸਵਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਂ
ਗਿਆਰਵਾਂ ਪੁਸ਼ਣ ਦਾ, ਬਾਰਵਾਂ ਮਿਤ੍ਰ ਦਾ; ਤੇਰਵਾਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦਾ, ਚੌਦਵਾਂ ਵਾਸਵ ਦਾ ਜਾਣੋ।
ਮਾਰੁਤਂ ਪਂਚਦਸ਼ਕਂ ਸੌਮ੍ਯਂ षੋਡਸ਼ਕਂ ਸ੍ਮृਤਂ। ਆਂਗਿਰਸਂ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਮਤਃ ਪਰਂ
ਮਾਰੁਤ ਮੰਤਰ ਪੰਦਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਸੌਮ੍ਯ ਮੰਤਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਂਗਿਰਸ ਮੰਤਰ ਸਤਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਮੰਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨਂ ਚੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਂਸ਼ਕਂ। ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯਂ ਜ੍ਞੇਯਮੇਕਵਿਂਸ਼ਕਮਕ੍ਸ਼ਰਂ
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮੰਤਰ ਉੱਨੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ ਮੰਤਰ ਵੀਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਦੇਵਮਯ ਮੰਤਰ ਇਕੱਤੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮਝੋ।
ਰੌਦ੍ਰਂ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਜ੍ਞੇਯਮਤਃ ਪਰਂ। ਵੈष੍ਣਵਂ ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਮੇਤਾ ਅਕ੍ਸ਼ਰਦੇਵਤਾਃ
ਰੌਦ੍ਰ ਮੰਤਰ ਬਾਈ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਾਹਮ ਮੰਤਰ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਣਵ ਮੰਤਰ ਚੌਵੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹਨ।
ਜਪਕਾਲੇ ਤੁ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਤਾਸੁ ਸਾਯੁਜ੍ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਙ੍ਮਯਂ ਵਿਦਿਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਜਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਵੀਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍। ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਬੁਧਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਆਪਾਦਮਸ੍ਤਕੇषੁ ਚ। ਤਤ੍ਕਾਰਂ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਯੋਗੀ ਪਦਾਂਗੁष੍ਠੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਚੌਵੀ ਥਾਵਾਂ ਤੇ, ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤਕ, ਯੋਗੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਕੰਮ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸੋਝੀ ਨਾਲ ਕਰੇ।
ਸਕਾਰਂ ਗੁਲ੍ਫਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਵਿਕਾਰਂ ਜਂਘਯੋਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਤੁਕਾਰਂ ਜਾਨੁਮਧ੍ਯੇ ਚ ਵਕਾਰਂ ਚੋਰੁਦੇਸ਼ਤਃ
‘ਸ’ ਅੱਖਰ ਗੁਲ੍ਹਫ (ਟਖਣੇ) ਤੇ ਰੱਖੋ, ‘ਵਿ’ ਅੱਖਰ ਪਿੰਡੀਆਂ ਤੇ, ‘ਤੁ’ ਅੱਖਰ ਗੁੱਟਿਆਂ ਵਿਚ, ‘ਵ’ ਅੱਖਰ ਰਾਨਾਂ ਤੇ।
ਰੇਕਾਰਂ ਗੁਹ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਣਿਕਾਰਂ ਵृषਣੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਯਂਕਾਰਂ ਕਟਿਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਭਕਾਰਂ ਨਾਭਿਮਣ੍ਡਲੇ
‘ਰੇ’ ਅੱਖਰ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ, ‘ਣਿ’ ਅੱਖਰ ਵਿਸ਼ਾਣ (ਅੰਡਕੋਸ਼) ਤੇ, ‘ਯੰ’ ਅੱਖਰ ਕਮਰ ਤੇ, ‘ਭ’ ਅੱਖਰ ਨਾਭੀ ਤੇ।
ਗੋਕਾਰਂ ਜਠਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਕਾਰਂ ਸ੍ਤਨਯੋਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਵਕਾਰਂ ਹृਦਯੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯਕਾਰਂ ਕਰਦੇਸ਼ਤਃ
‘ਗੋ’ ਅੱਖਰ ਪੇਟ ਤੇ, ‘ਦੇ’ ਅੱਖਰ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ, ‘ਵ’ ਅੱਖਰ ਦਿਲ ਤੇ, ‘ਸ੍ਯ’ ਅੱਖਰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ।
ਧੀਕਾਰਂ ਵਦਨੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਕਾਰਂ ਤਾਲੁਕੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਹਿਕਾਰਂ ਨਾਸਿਕਾਗ੍ਰੇ ਚ ਧਿਕਾਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੋਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍
‘ਧੀ’ ਅੱਖਰ ਮੂੰਹ ਤੇ, ‘ਮ’ ਅੱਖਰ ਤਾਲੂ ਤੇ, ‘ਹਿ’ ਅੱਖਰ ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ, ‘ਧੀ’ ਅੱਖਰ ਅੱਖਾਂ ਤੇ।
ਯੋਕਾਰਂ ਤੁ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਯੋਕਾਰਂ ਚ ਲਲਾਟਕੇ। ਨਃਕਾਰਂ ਤੁ ਮੁਖੇ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਕਾਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਮੁਖੇ
‘ਯੋ’ ਅੱਖਰ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ‘ਯੋ’ ਅੱਖਰ ਮੱਥੇ ਤੇ, ‘ਨਹ’ ਅੱਖਰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ‘ਪ੍ਰ’ ਅੱਖਰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ।
ਚੋਕਾਰਂ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦਕਾਰਂ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍। ਯਾਤ੍ਕਾਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
‘ਚੋ’ ਅੱਖਰ ਮੂੰਹ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ‘ਦਾ’ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ, ‘ਯਾਤ’ ਅੱਖਰ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।