ਭੁਂਜਂਤਿ ਚਾਸੁਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਹੂਯ ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਥੇ ਦੈਤ, ਭੂਤ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰੀਤਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਚ ਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦਭਿਵਾਦਨਮ੍
ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਣ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚਿਰਂਜੀਵੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ। ਅਨਭਿਵਾਦਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵੇषਾਦਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਪਿ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਵੈਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ।
ਆਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਭਵੇਤ੍ਪੁਂਸਾਂ ਭੂਤਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਃ। ਆਯੁਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ਼ੋਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਧਨਸ੍ਯ ਚ
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਮਰ, ਇਜ਼ਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਨ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵੇਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਨ ਵਿਪ੍ਰਪਾਦੋਦਕਕਰ੍ਦਮਾਨਿ ਨ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਘੋषਿਤਾਨਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਹੀਂ—
ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਗृਹਾਣਿ ਤਾਨਿ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਕਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਤਮੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹ੍ਯਪੂਜ੍ਯੋ ਵਾਥ ਕੋ ਭਵੇਤ੍
—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸਵਾਹਾ', 'ਸਵਧਾ', ਜਾਂ 'ਸਵਸਤਿ' ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਘਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਪੂਜਯੋਗ ਹੈ?
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਂ ਗੁਰੋਰਪਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਾਚਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸੱਚੇ ਲਕੜਾਂ ਦੱਸੋ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ।
ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਃ ਕਲੁषੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਭੂਤੋ ਜਨੋऽਨਘਃ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਜਾਤਃ ਕਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾਤ ਸਤ੍ਕੁਲੇ ਵਾਪ੍ਯਸਤ੍ਕੁਲੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਮੈਲ-ਮੁਕਤ, ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਅਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ?
ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਤਾ ਵਾ ਕਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭੁਵਿ ਬਾਡਵਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਸਤ੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਕ੍ਰਿਯੋ ਨੈਵ ਪੂਜਿਤਃ
ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪੂਜਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕੁਲੇ ਪੂਜ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਸ ਵੈਭਾਂਡਕੌ ਯਥਾ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਿ ਮਤ੍ਸਮਃ
ਜੋ ਅਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਜਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਵੈਭਾਂਡਕ; ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਵੇਸ਼੍ਯਾਪੁਤ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਯੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਦ੍ਵਿਜਾਦਯਃ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਚ੍ਛੋਤ੍ਰਿਯਾਦੀਨਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਪੁਤ੍ਰਕ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠਾ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸਿਧ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲਕੜਾਂ ਸੁਣ।
ਧਰਾਯਾਂ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾਯ ਚ। ਜਨ੍ਮਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜ ਉਚ੍ਯਤੇ੧੨੯ ਦ੍ਵਿਜ। ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਯਾਤਿ ਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਵਿਪ੍ਰ। ਵਿਦ੍ਯਾਪੂਤੋ ਮਂਤ੍ਰਪੂਤੋ ਵੇਦਪੂਤਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੋ ਤੀਰਥ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜਨਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ: ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ।
ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਦਿਭਿਰ੍ਮੇਧ੍ਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੂਜ੍ਯਤਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ। ਨਾਰਾਯਣੇ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਤਃਕਰਣਸ੍ਤਥਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੱਦਾ ਹੀ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ।
ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਸ੍ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਜਨੇषੁ ਚ। ਗੁਰੁਦੇਵਾਤਿਥੇਰ੍ਭਕ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਃ
ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵਤੀਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਪਰਦਾਰੇ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਕਦਾਚਿਨ੍ਨੈਵ ਮੋਦਤੇ। ਪੁਰਾਣਕਥਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਸਂਤਤਿਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਜਂ ਫਲਮ੍। ਸਂਲਾਪੇ ਗਤਿਮੇਤ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾ ਪ੍ਲਵਸ੍ਯ ਚ
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਪੂਤੋ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਨਦ੍ਵਿਜਾਰ੍ਚਨੈਃ। ਮਿਤ੍ਰਾਮਿਤ੍ਰੇ ਦਯਾਲੁਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਮਃ ਸਰ੍ਵਜਨੇषੁ ਚ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤਾਂ, ਰੋਜ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਦੋਸਤ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਦਇਆਲੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵਤੀਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਸ੍ਵਂ ਨ ਹਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤृਣਮਪ੍ਯਟਵੀਗਤਮ੍। ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਦਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤ ਇਂਦ੍ਰਿਯੈਰਜਿਤਃ ਪੁਮਾਨ੍
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਇਕ ਤਿੰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਪਰਦਾਰਾਨ੍ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਮਨਸਾਪਿ ਗृਹਾਗਤਾਨ੍। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਿਂ ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਜਂ ਗੁਣਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਸਾਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘਰ ਆ ਜਾਵੇ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਲਕੜ, ਜਾਂ ਹਰ ਅੱਖਰ ਦਾ ਗੁਣ ਕੀ ਹੈ?
ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਚਰਣਗੋਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਸ੍ਯਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਛਂਦੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸਵਿਤਾ ਦੇਵਤਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਖ, ਪੈਰ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੱਸੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਛੰਦ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਸਵਿਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਥਿਰ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਰ੍ਣਾਤ੍ਵਗ੍ਨਿਮੁਖਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰ ऋषਿਸ੍ਤਥਾ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਸ਼ਿਰਆਰੂਢਾ ਸ਼ਿਖਾ ਵਿष੍ਣੁ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਇਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਇਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ, ਚੋਟੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਇਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਉਪਨਯਨੇ ਨਿਯੋਗਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾਂਖ੍ਯਾਯਨ ਸਗੋਤ੍ਰਜਾ। ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਚਰਣਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪृਥਿਵੀਕੁਕ੍ਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਪਨਯਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਾਂਖਿਆਯਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਪਾਦਾਦੌ ਮਸ੍ਤਕਾਂਤਕੇ। ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਸ ਵਿਂਦਤਿ
ਇਸ ਦੇ ਚੌਵੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਚੌਵੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਣਦੇਵਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍। ਅਪਰਂ ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਰੁਵਂ
ਹਰ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਾਯਤਰੀ ਦਾ ਹੋਰ ਪੱਕਾ ਲਕੜ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਪ੍ਤਪਂਚ ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਜੁਰष੍ਟਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍। ਜ੍ਵਲਨਾਦਿਹਕਾਰਾਂਤਂ ਜਲੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਜਪੇਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਅਤੇ ਪੰਜ, ਯਜੁਰ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਅੱਖਰ ਹਨ। 'ਹ' ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪੋ।
ਉਪਪਾਤਕਕੋਟ੍ਯਾ ਤੁ ਤਥਾਤਿਪਾਤਕੈਰਪਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪਾਪੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯਾਂਤਿ ਮਮਾਲਯਂ
ਉਪਪਾਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ, ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਜੋ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਆਲਯ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ੴਅਗ੍ਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਪੁਂਸਿ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੇਨ ਜੁष੍ਟਾਤ੍ਸੋਮਂ ਪਿਬ ਸ੍ਵਾਹਾ। ਵਿष੍ਣੁਮਂਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮਂਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਚ
ਓਮ! ਅੱਗ ਦੀ ਬੋਲੀ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਮ ਪੀਓ, ਸਵਾਹਾ! ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਮੰਤਰ, ਮਹਾ ਮੰਤਰ, ਅਤੇ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਮੰਤਰ ਵੀ।
ਦੇਵੀਸੂਰ੍ਯਗਣੇਸ਼ਾਨਾਂ ਤਥਾ ਕ੍ਰਤੁਭੁਜਾਂ ਸੁਤ। ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਗੁਣਵਾਨੇਵ ਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਦੇਵੀਆਂ, ਸੂਰਜ, ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੇ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਹੀ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਦਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸਦਾ ਪਰ੍ਵਣਿ ਪਰ੍ਵਣਿ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੜੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਲਭਤੇ ਦਾਤਾ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ। ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਨਿਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ਪਾਠਯੇਤ੍ਪਰਾਨ੍
ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਪੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।