ਲੋਕਾਨਾਂ ਸ ਗੁਰੁਃ ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥਭੂਤੋऽਨਘੋ ਜਨਃ। ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਲਯਃ ਸਤ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੀਰਥ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਇਮਮਰ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੋ ਨਾਰਦੇਨ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਕਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਪੂਜਿਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਮਾਧਵੋ ਭਵੇਤ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਧਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?'
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ -। ਯਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਸੀਦਂਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ1.46.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਦੇਹੇषੁ ਸਦਾ ਵਸਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੂਜਾਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤੁष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਯਃ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਾਨਮਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਭਿਃ। ਕृਤਂ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤਂ ਤੇਨ ਵਿਧ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇਕ ਦਕਸ਼ਣਾ ਵਾਲੇ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰ ਲਏ ਹੋਣ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਨੂषਰਮਕਣ੍ਟਕਮ੍। ਵਾਪਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਬੀਜਾਨਿ ਸਾ ਕृषਿਸ੍ਸਾਰ੍ਵਕਾਲਿਕੀ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੇਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਘਾਹ ਜਾਂ ਕੰਡੇ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਵੀ ਬੀਜ ਉਥੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਸਮੇਂ ਫਲ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਤੁ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਦਾਨਂ ਮਨੋਰਮਂ। ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਂਤੋ ਦਾਨਸ੍ਯਾਂਤੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਵੀ ਸੋਹਣਾ ਦਾਨ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਮਨਸਾਪਿ ਨ ਹਿਂਸਂਤਿ ਭੂਦੇਵਮਾਤਤਾਯਿਨਂ। ਮਨੋਨੁਕੂਲਤਾਂ ਯਾਂਤਿ ਦੇਵੈਰਪਿ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਾਂ
ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੈਰੀ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਐਸੀ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਗृਹੇ ਯਸ੍ਯਾਗਤੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਂ ਨੋਪਗਚ੍ਛਤਿ। ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਸੁਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਚ ਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇ ਯਚ੍ਚਾਰ੍ਪਯੇਦ੍ਵਸੁ। ਤਦ੍ਧਨਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਵੀ ਧਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਅਖੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਨ ਚ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਤਾਮੇਤਿ ਨਾਤੁਰੋ ਨ ਚ ਕਾਤਰਃ। ਮਨੋਨੁਕੂਲਾਂ ਪ੍ਰਮਦਾਮਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਲਭੇਤ੍
ਉਹ ਨਾਂ ਗਰੀਬ ਹੁੰਦਾ, ਨਾਂ ਬਿਮਾਰ, ਨਾਂ ਡਰਪੋਕ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਹਸਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਪਰ੍ਵਸੁ। ਤਦ੍ਦਾਨਂ ਸੁਗੁਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਭਯਂ ਲਾਭ ਏਵ ਚ
ਹੌਸਲੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਦਾਨ ਵਧੀਆ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਡਰਤਾ ਅਤੇ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਪਾਦਤਲੋਦ੍ਘृष੍ਟਿ ਕ੍ਸ਼ਤੀ ਭਵਤਿ ਯਃ ਕਰਃ। ਸ ਕਰਃ ਸ਼੍ਰੀਕਰੋ ਨਾਮ ਅਨ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਕਰਃ ਕਰਃ
ਜੋ ਹੱਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਰਗੜ ਨਾਲ ਜਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੱਥ ਧਨ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਹੱਥ ਸਿਰਫ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਿਪ੍ਰਪਾਦਰਜਃ ਪੂਤਾਃ ਪੂਤਾਸ੍ਤਜ੍ਜਲਬਿਨ੍ਦੁਭਿਃ। ਵਿਪਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਪਾਪੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਯਾਂਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿष੍ਟਪਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰ ਦੀ ਧੂੜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਪਾਦਰਜਃ ਪੂਤਾਃ ਸ਼ੁਚਯੋ ਗृਹ ਚਤ੍ਵਰਾਃ। ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮਾਸ੍ਤੇ ਸ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਸੁ
ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਘਰ ਦੇ ਆੰਗਣ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਦੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਪੁਰਾਨਘਃ। ਵੇਦਾਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਜਾਤਾਃ ਸृष੍ਟਿਸਂਸ੍ਥਿਤਿ ਹੇਤਵਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਹੀ ਵੇਦ ਵੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੁਖੇ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਿਤਾਃ ਪੁਰੁषੇਣ ਹਿ। ਪੂਜਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਤੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਸਕੇ।
ਪਿਤृਯਜ੍ਞੇ ਵਿਵਾਹੇ ਚ ਵਹ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਾਂਤਿषੁ। ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨੇषੁ ਚ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਵਿਆਹ, ਅੱਗ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਣਯੋਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਰੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਦੇਵਾ ਭੁਂਜਂਤਿ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਬਲਿਪ੍ਰੇਤਾਦਯੋऽਸੁਰਾਃ। ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੈਵ ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯੈਵ ਮੁਖਾਦ੍ਰ੍ਧੁਵਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਵੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਿਤृਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯਜ੍ਞਕਰ੍ਮਸੁ। ਦਾਨਂ ਹੋਮਂ ਬਲਿਂ ਚੈਵ ਵਿਨਾ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਨਿष੍ਫਲਮ੍
ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਦਾਨ—ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਭੁਂਜਂਤਿ ਚਾਸੁਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰੇਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ। ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਹੂਯ ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਉਥੇ ਦੈਤ, ਭੂਤ, ਦੈਤ ਅਤੇ ਰਾਖਸ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰੀਤਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੇ ਦੇਸ਼ੇ ਚ ਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਕੋਟਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦਭਿਵਾਦਨਮ੍
ਸਮੇਂ, ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਣ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚਿਰਂਜੀਵੀ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ। ਅਨਭਿਵਾਦਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਦ੍ਵੇषਾਦਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਪਿ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਵੈਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ।
ਆਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਭਵੇਤ੍ਪੁਂਸਾਂ ਭੂਤਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਗਤਿਃ। ਆਯੁਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ਼ੋਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਦ੍ਯਾ ਧਨਸ੍ਯ ਚ
ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਉਮਰ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਖ-ਸਮਪਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਮਰ, ਇਜ਼ਤ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਨ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਭਵੇਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ। ਨ ਵਿਪ੍ਰਪਾਦੋਦਕਕਰ੍ਦਮਾਨਿ ਨ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਤਿਘੋषਿਤਾਨਿ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਹੀਂ—
ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਨਿ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਤੁਲ੍ਯਾਨਿ ਗृਹਾਣਿ ਤਾਨਿ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ। ਕਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਤਮੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਹ੍ਯਪੂਜ੍ਯੋ ਵਾਥ ਕੋ ਭਵੇਤ੍
—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸਵਾਹਾ', 'ਸਵਧਾ', ਜਾਂ 'ਸਵਸਤਿ' ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਘਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਰਗੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਅਪੂਜਯੋਗ ਹੈ?
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਂ ਗੁਰੋਰਪਿ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਪੂਜ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਕੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਦਾਚਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸੱਚੇ ਲਕੜਾਂ ਦੱਸੋ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ।
ਸਦ੍ਵृਤ੍ਤਃ ਕਲੁषੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਭੂਤੋ ਜਨੋऽਨਘਃ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਜਾਤਃ ਕਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸ੍ਤਾਤ ਸਤ੍ਕੁਲੇ ਵਾਪ੍ਯਸਤ੍ਕੁਲੇ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਮੈਲ-ਮੁਕਤ, ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਿਹੜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਅਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ?
ਸਦਸਤ੍ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਤਾ ਵਾ ਕਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭੁਵਿ ਬਾਡਵਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ-। ਸਤ੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਕ੍ਰਿਯੋ ਨੈਵ ਪੂਜਿਤਃ
ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੂਜਯੋਗ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਚੰਗੇ ਵਿਦਵਾਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪੂਜਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਅਸਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕੁਲੇ ਪੂਜ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਸ ਵੈਭਾਂਡਕੌ ਯਥਾ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਿ ਮਤ੍ਸਮਃ
ਜੋ ਅਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੂਜਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਵੈਭਾਂਡਕ; ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।