ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ । ਕੌਸ਼ੇਯਪੀਤਵਸਨਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਜਲਧਿਕਨ੍ਯਯਾ
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ।
ਇਂਦ੍ਰਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਂਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਂਡਲੇ ਵ੍ਰਤੀ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਃ ਸ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਯਤਃ ਸੁਰੈਃ
ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿ ਲੋਕ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਬਾਰਹਵੀਂ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ...
ਦृष੍ਟੋऽਰ੍ਚਿਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੂਜ੍ਯਸ੍ਤਥਾਧਿਕਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਮੁਪਵਸੇਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਾਂਤਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ
ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਗੁਰ੍ਵਨੁਜ੍ਞਯਾ । ਉਪਚਾਰੈਃ षੋਡਸ਼ਭਿਰ੍ਨਾਨਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੂਪ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਲਾਂ ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਭੋਜਨ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਸਮਗਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੀਤਵਾਦ੍ਯਾਦਿ ਮਂਗਲੈਃ । ਗੀਤਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਗਰੇ ਚਕ੍ਰਪਾਣਿਨਃ
ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮੰਗਲਮਈ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚਕਰਧਾਰੀ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਦੌਰਾਨ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ—
ਜਨ੍ਮਾਂਤਰਸ਼ਤੋਦ੍ਭੂਤੈਸ੍ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾਃ ਪਾਪਸਂਚਯੈਃ । ਜਾਗਰੇ ਵਾਸਰੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗੀਤਂ ਨृਤ੍ਯਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍
ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ—
ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਦਦਤਾਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਗੀਤਨृਤ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਕੌਤੁਕਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗੀਤ, ਨਾਚ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸ-ਭਰੇ ਕਰਤਬ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਵੀ ਦਿਖਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਰਤੋ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਰਾਤ੍ਰੌ ਯੋ ਹਰਿਜਾਗਰੇ । ਪਠਨ੍ਵਿष੍ਣੁਚਰਿਤ੍ਰਾਣਿ ਯੋ ਰਂਜਯਤਿ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍
ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਮੁਖੇਨ ਕੁਰੁਤੇ ਵਾਦ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਲਾਪਾਂਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ । ਭਾਵੈਰੇਤੈਰ੍ਨਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰੁਤੇ ਹਰਿਜਾਗਰਮ੍
ਜੋ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਯੰਤਰ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਕੋਟਿਸਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਤਸ੍ਤੁ ਪੌਰ੍ਣਿਮਾਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਸਪਤ੍ਨੀਕਾਨ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਹਰ ਦਿਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਿਤਾਨਨੇਕਾਨ੍ਵਾ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਨਿਮਂਤ੍ਰਯੇਤ੍ । ਵਰਾਨ੍ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੀ ਅਭੂਤ੍ਤਦਾ
ਤੀਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ, ਜਾਂ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੱਛ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਤ੍ਤਂ ਹੁਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਤਦਕ੍ਸ਼ਯਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਅਤਸ੍ਤਾਨ੍ਭੋਜਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪਾਯਸਾਨ੍ਨਾਦਿਨਾ ਵ੍ਰਤੀ
ਉਸ ਦਿਨ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂ, ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ ਖਵਾਏ।
ਅਤੋ ਦੇਵਾ ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਜੁਹੁਯਾਤ੍ਤਿਲਪਾਯਸਮ੍ । ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਫਿਰ, ਦੋ ਚਮਚਾਂ ਨਾਲ, ਤਿਲ-ਖੀਰ ਹਵਨ ਕਰੇ—ਇੱਕ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚ ਤਾਨ੍ । ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਤਥਾ
ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੀ ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਦੇਵੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਰਾਬੀ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਤਤੋ ਗਾਂ ਕਪਿਲਾਂ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ਵ੍ਰਤੀ । ਗੁਰੁਂ ਵ੍ਰਤੋਪਦੇष੍ਟਾਰਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਰਣਾਦਿਭਿਃ
ਫਿਰ, ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਥੇ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਤੇ ਵਰਤ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ ਆਦਰ ਕਰੇ।
ਸਪਤ੍ਨੀਕਂ ਸਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਗਾਂ ਚ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ । ਯੁष੍ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਦੇਵੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਮੇ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। 'ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।'
ਵ੍ਰਤਾਦਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਮਯਾ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਤੁ ਸ੍ਥਿਰਾ ਮੇ ਚਾਸ੍ਤੁ ਸਂਤਤਿਃ
'ਇਸ ਵਰਤ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਜੋ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ। ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹੇ।'
ਮਨੋਰਥਾਸ਼੍ਚ ਸਫਲਾਃ ਸਂਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਮਾਰ੍ਚਨਾਤ੍ । ਦੇਹਾਂਤੇ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
'ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ। ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦੁਲਭ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ।'
ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪ੍ਯਤਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਤਾਮਰ੍ਚਾਂ ਗੁਰਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਰਤ੍ਨਯੁਕ੍ਤਾਂ ਤਦਾ ਵ੍ਰਤੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਰਤਨ-ਜੜੀ ਪੂਜਾ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।
ਤਦਾ ਸੁਹृਦ੍ਗੁਰੁਯੁਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਭੁਂਜਤਿ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਵਾਥ ਤਪਸਿ ਵਿਧਿਰੇਵਂਵਿਧਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਫਿਰ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਮੇਤ, ਭਗਤ ਆਪ ਭੋਜਨ ਕਰੇ। ਕਾਰਤਿਕ ਜਾਂ ਤਪ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਾਰ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਂ ਨਰਃ । ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਸ ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਗੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਤੈਃ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੈਃਸ ਰ੍ਵਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍ । ਤਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਿਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸਮ੍ਯਗਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨਤਃ
ਸਾਰੇ ਵਰਤਾਂ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕ ਵਰਤ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨ ਤੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਫਲੋਦਯਃ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਰਤਾ ਯੇ ਸ੍ਯੁਃ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਵ੍ਰਤਕਾਰਿਣਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬੜੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਹਸ੍ਥਿਤਾਨਿ ਪਾਪਾਨਿ ਵਿਤਰ੍ਕਂ ਯਾਂਤਿ ਤਦ੍ਭਯਾਤ੍ । ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮੋ ਵਦਂਤ੍ਯੇਵਂ ਯਦ੍ਯਯਂ ਵ੍ਰਤਕृਨ੍ਨਰਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਪਾਪ ਡਰ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ?'
ਇਤ੍ਯੂਰ੍ਜਵ੍ਰਤਨਿਯਮਾਨ੍ਸ਼ृਣੋਤਿ ਭਕ੍ਤਾ ਯੇ ਚੈਤਤ੍ਕਥਯਂਤਿ ਚੈਵ ਵੈष੍ਣਵਾਗ੍ਰੇ । ਤੇ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵ੍ਰਤਕਰਣਾਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਰਨ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਲੁषਵਿਨਾਸ਼ਨਂ ਲਭਂਤੇ
ਜੋ ਭਗਤ ਉਰਜਾ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਰਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਲਿਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਤ੍ਯਭਾਮਾਸਂਵਾਦੇ ਉਦ੍ਯਾਪਨਵਰ੍ਣਨੋਨਾਮ ਪਂਚਨਵਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਦਮਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹਾਤਮਯ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਸਤਯਭਾਮਾ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚ 'ਉਦਯਾਪਨ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਪਚਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
ਪृਥੁਰੁਵਾਚ- ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਵ੍ਰਤਮੂਰ੍ਜਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਤੁਲਸੀਮੂਲੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪੂਜਾ ਤ੍ਵਯੋਦਿਤਾ
ਪ੍ਰਿਥੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਰਜਾ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜੋ ਗੱਲ ਦੱਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ —
ਤੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੁਲਸੀਭਵਮ੍ । ਕਥਂ ਸਾਤਿਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਾਰੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਲਸੀ ਕਿਵੇਂ ਇੰਨੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ?
ਕਥਮੇषਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਮਿਂਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਨਾਰਦ । ਏਤਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਮਾਸੇਨ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਮਤੋ ਹਿ ਮੇ
ਇਹ ਤੁਲਸੀ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਜਨਮੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਰਦਉਵਾਚ- ਪੁਰਾ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਦੈਤ੍ਯੇਂਦ੍ਰੇ ਸਿਂਧੁਸੂਨੌ ਨਿਪਾਤਿਤੇ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਰੁਦ੍ਰਂ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੁਲਸੀਭਵਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰੁਦਰ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਮਾ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਤੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।