ਸਂਧ੍ਯਾਬਦ੍ਧਾਂਜਲਿਪੁਟਾ ਮੁਨਯੋਭਿਮੁਖਾ ਰਵਿਮ੍। ਯਾਵਦਦ੍ਯਾਸਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਵਾਰ੍ਯੋष੍ਣਾਭਿਭਾਵਿਤਾਮ੍
ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਜृਂਭਤਾਥ ਲੋਕੇਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਰਮਾਦ੍ਵੈਭਾਵਰਂ ਤਮਃ। ਕੁਟਿਲਸ੍ਯੇਵ ਹृਦਯੇ ਕਾਲੁष੍ਯਂ ਦੂषਯਨ੍ਮਨਃ
ਫਿਰ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਲਿਨ ਕਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਾਹੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਦਗੀ।
ਜ੍ਵਲਤ੍ਫਣਿਫਣਾਰਤ੍ਨਦੀਪੋਦ੍ਯੋਤਿਤ ਭਿਤ੍ਤਿਕੇ। ਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ਸ਼ਸਂਘਾਤ ਰਤ੍ਨਵਸ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰਚ੍ਛਦੇ
ਉਹ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜਲਦੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣਾਂ 'ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋਈਆਂ, ਉਪਰ ਚੰਦ-ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਛਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ।
ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਦ੍ਯੁਤਿਲਸਚ੍ਛਕ੍ਰਚਾਪਵਿਡਂਬਕੇ। ਰਤ੍ਨੈਃ ਕਿਂਕਿਣਿਜਾਲੇਨ ਲਸਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਕੇ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਧਨਕ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦੀ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਕਮਨੀਯਚਲਲ੍ਲੀਲਾ ਵਿਤਾਨਾਚ੍ਛਾਦਿਤਾਂਬਰੇ। ਮਂਦਰੇ ਮਂਨ੍ਦਸਂਚਾਰਂ ਗਤੇ ਗਿਰਿਸੁਤਾਯੁਤਃ
ਸੋਹਣੀ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਛਤ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਹੌਲ-ਹੌਲ ਚਲਦਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ।
ਤਸ੍ਥੌ ਗਿਰਿਸੁਤਾ ਬਾਹੁਲਤਾ ਮਿਲਿਤਕਂਧਰਃ। ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲਿਃ ਸਿਤਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਸ੍ਫਾਰਪੂਰਿਤਗੋਚਰਃ
ਉਥੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਖੜੀ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਚ ਪਾਈਆਂ, ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲਾ, ਚਿੱਟੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ।
ਗਿਰਿਜਾਪ੍ਯਸਿਤਾਪਾਂਗੀ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਚ੍ਛਵਿਃ। ਵਿਭਾਵਰ੍ਯਾ ਚ ਸਂਪृਕ੍ਤਾ ਬਭੂਵਾਤੀਵ ਗੋਮਯੀ
ਗਿਰਿਜਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਰਾਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗੀ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਕ੍ਰੀਡਾਕੇਲਿਕਲਾਯੁਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਖੇਡ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼ਰ੍ਵ ਉਵਾਚ। ਸ਼ਰੀਰੇ ਮਮ ਤਨ੍ਵਂਗਿ ਸਿਤੇ ਭਾਸ੍ਯਸਿਤਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਭੁਜਂਗੀ ਵਾ ਸਿਤਾ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਸਂਸ਼੍ਲਿष੍ਟਾ ਚਂਦਨੇਤਰੌ
ਸ਼ਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤਨੁਆੰਗੀ, ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚਾਨਣ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਕੀ ਇਹ ਚਿੱਟਾ ਸੱਪ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾ, ਮੇਰੀ ਚੰਦਨ ਲਗੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਚ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ?
ਚਂਦ੍ਰਾਤਪੇਨ ਸਂਪृਕ੍ਤਾ ਰੁਧਿਰਾਮ੍ਬਰਸਂਵृਤਾ। ਰਜਨੀ ਵਾ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦृष੍ਟਿਦੋषਂ ਦਦਾਸਿ ਮੇ
ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਈ ਹੋਈ, ਲਾਲ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦੀ ਰਾਤ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਧੁੰਦਲਾ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਗਿਰਿਜਾ ਤੇਨ ਮੁਕ੍ਤਕਂਠਾ ਪਿਨਾਕਿਨਮ੍। ਉਵਾਚ ਕੋਪਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਭ੍ਰੁਕੁਟੀ ਵਿਕृਤਾਨਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਖੁੱਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਭੰਵੀਂ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਪਿਨਾਕੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਸ੍ਵਕृਤੇਨ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵੋ ਜਾਡ੍ਯੇਨ ਪਰਿਭੂਯਤੇ। ਅਵਸ਼੍ਯਮਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਖਂਡਨਂ ਸ਼ਸ਼ਿਮਂਡਨ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਮੰਦਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਨਿੰਦਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ।
ਤਪੋਭਿਰ੍ਦੀਰ੍ਘਚਰਿਤੈਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਵਤ੍ਯਹਂ। ਤਸ੍ਯਾ ਮੇਨਿ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵੇष ਹ੍ਯਵਮਾਨਃ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਮੈਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਚਾਹ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੇਅਦਬੀ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਨੈਵਾਸ੍ਮਿ ਕੁਟਿਲਾ ਸ਼ਰ੍ਵ ਵਿषਮਾ ਨ ਚ ਧੂਰ੍ਜਟੇ। ਸਵਿषਸ੍ਤ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਖ੍ਯਾਤੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਦੋषਾਕਰਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਹੇ ਸ਼ਰਵ, ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਢੁਕਵੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧੂਰਜਟੇ। ਪਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮੁष੍ਣਾਸਿ ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਹਂਤਾ ਭਗਸ੍ਯ ਚ। ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਕਃ
ਤੂੰ ਭਾਗਾ ਦੇ ਦੰਦ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਚੁਰਾ ਲਏ, ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਆਦਿਤਿਆ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ੂਲਂ ਜਨਯਸਿ ਸ੍ਵੈਰ੍ਦੋषੈਰ੍ਮਾਮਧਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍। ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਾਤ੍ਥਕृष੍ਣੇਤਿ ਮਹਾਕਾਲੋਸਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ 'ਕਾਲਾ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪ ਮਹਾਂਕਾਲ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਯਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਪਸਾ ਗਿਰਿਮ੍। ਜੀਵਂਤ੍ਯਾ ਨ ਮਯਾ ਕृਤ੍ਯਂ ਧੂਰ੍ਤੇਨ ਪਰਿਭੂਤਯਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੀ; ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।
ਕਾਪਾਲਿਕੇਨ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੇਣ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਨਿਤ੍ਯਵਾਸਿਨਾ। ਭੂਤ੍ਯਾ ਵਿਲਿਪ੍ਤ ਸ੍ਵਾਂਗੇਨ ਮਾਤृਮਧ੍ਯਸ੍ਥ ਚਾਰਿਣਾ
ਇੱਕ ਨੀਚ ਕਪਾਲਧਾਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾ ਕੇ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਕੋਪਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਹਰਃ। ਉਵਾਚਾਨਿष੍ਟਸਂਭ੍ਰਾਂਤਃ ਪ੍ਰਚਲੇਨੇਂਦੁਮੌਲਿਨਾ
ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚੰਦਮਾ ਕੰਪਣ ਲੱਗਾ, ਉਹ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼ਰ੍ਵ ਉਵਾਚ। ਅਗਾਤ੍ਮਜਾਸਿ ਗਿਰਿਜੇ ਨਾਹਂ ਨਿਂਦਾਪਰਸ੍ਤਵ। ਚਾਟੂਕ੍ਤਿਬੁਧ੍ਯਾ ਤੁ ਮਯਾ ਕृਤ ਉਨ੍ਮਾਦਸਂਸ਼੍ਰਯਃ
ਸ਼ਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਗਲਪਨ ਵਰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਵਿਕਲ੍ਪਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਚਿਤ੍ਤੇ ਤੁ ਗਿਰਿਜੇ ਨ ਮਮ ਕ੍ਰਮਾਤ੍। ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਕੁਪਿਤਾ ਭੀਰੁ ਤਤ੍ਤਵਾਹਂ ਨ ਵੈ ਪੁਨਃ
'ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਡੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈਂ, ਡਰਪੋਕ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਨਰ੍ਮਵਾਦੀ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਜਹਿ ਕੋਪਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ। ਸ਼ਿਰਸਾ ਪ੍ਰਣਤੇਨੈष ਰਚਿਤਸ੍ਤੇ ਮਯਾਂਜਲਿ
'ਮੈਂ ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂਗਾ; ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆੰਜਲੀ ਬਣਾਈ ਹੈ।'
ਨਿ ਹੀਨੋ ਹ੍ਯਪਮਾਨੇਨ ਨਿਂਦਿਤੇ ਨੈਤਿ ਵਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਅਸਤਾਂ ਤੁ ਸਤਾਂ ਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਰ੍ਮਸ੍ਪृष੍ਟੋ ਨਰਃ ਕਿਲ
'ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਡੋਲਦਾ; ਪਰ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਚੋਟ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਅਨੇਕੈਸ਼੍ਚਾਟੁਭਿਰ੍ਦੇਵੀ ਦੇਵੇਨ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾ। ਕੋਪਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਨ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਤੀ ਮਰ੍ਮਣਿ ਘਟ੍ਟਿਤਾ
ਦੇਵ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਸਤੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਚੋਟਿਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
ਅਵष੍ਟਬ੍ਧਮਥਾਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਵਾਸਃ ਸ਼ਂਕਰਪਾਣਿਨਾ। ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤਾਲਕਾਵੇਗਾਦ੍ਗਨ੍ਤੁਮੈਚ੍ਛਚ੍ਚ ਸ਼ੈਲਜਾ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਚਲ ਪਈ।
ਤਸ੍ਯਾ ਵ੍ਰਜਂਤ੍ਯਾਃ ਕੋਪੇਨ ਪੁਨਰਾਹ ਪੁਰਾਂਤਕਃ। ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੈਰਵਯਵੈਸ੍ਤਨੋषਿ ਸਦृਸ਼ਾਂ ਪਿਤੁਃ
ਜਦ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ: 'ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੇਰੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ।'
ਹਿਮਾਚਲਸ੍ਯ ਸ਼ृਂਗਸ੍ਥਮੇਵ ਜਾਲਾਕੁਲਂ ਮਨਃ। ਤਥਾ ਦੁਰਵਗਾਹ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਗਹਨੋ ਹਿ ਤਵਾਸ਼ਯਃ
'ਤੇਰਾ ਮਨ ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤੇ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਗਹਿਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।'
ਕਾਠਿਨ੍ਯਮਸ਼੍ਮਸਾਰੇਭ੍ਯੋ ਵਨੇਭ੍ਯੋ ਬਹੁਲਾਂ ਗਤਾ। ਕੁਟਿਲਤ੍ਵਂ ਨਿਮ੍ਨਗਾਭ੍ਯੋ ਦੁਃਸੇਵ੍ਯਤ੍ਵਂ ਹਿਮਾਦਪਿ
'ਤੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਖਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੇਢੀ, ਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਔਖੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ।'
ਸਂਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵੈਤਤ੍ਤਨ੍ਵਂਗਿ ਹਿਮਭੂਧਰਾਤ੍। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਗਿਰਿਸ਼ਂ ਸ਼ੈਲਕਨ੍ਯਕਾ
'ਹਿਮ ਭੂਧਰ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ।' ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਮੁੜ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।
ਕੋਪਕਂਪਿਤਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾ ਸਾ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦਾ। ਉਮੋਵਾਚ-। ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਦੋषਦਾਨੇਨ ਨਿਂਦਾਯਾਂ ਗੁਣਿਨੋ ਬਲਾਤ੍
ਉਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦੰਦ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਹ ਬੋਲੀ: 'ਦੋਸ਼ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'