ਜ੍ਞਾਤੁਮਸ੍ਯਾ ਵਚਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਾਰ੍ਥਕਮ੍। ਮੁਨਯ ਊਚੁਃ-। ਦ੍ਵਿਵਿਧਨ੍ਤੁ ਸੁਖਂ ਤਾਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਿ ਲੋਕੇ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੂਲ ਮੱਦੇ 'ਤੇ ਬੋਲਿਆ। ਮੂਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਂਯੋਗਸ਼੍ਚੇਤਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ। ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਤੁ ਸ ਦਿਗ੍ਵਾਸਾ ਭੀਮੋ ਭਸ੍ਮਾਸ੍ਥਿਭੂषਣਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੈ। ਪਰ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਰਾਖ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੈ।
ਕਪਾਲੀ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੋ ਨਗ੍ਨੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋऽਸ੍ਥਿਰਕ੍ਰਿਯਃ। ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋਨ੍ਮਤ੍ਤਕਾਕਾਰੋ ਬੀਭਤ੍ਸੋ ਕृਤਸਂਗ੍ਰਹਃ
ਉਹ ਕਪਾਲ ਧਾਰੀ, ਭਿਖਾਰੀ, ਨੰਗਾ, ਵਿਗੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਸਥਿਰ ਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਮਸਤ ਤੇ ਪਾਗਲ ਜਿਹਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪਤ੍ਯਾ ਨ ਤੇਨ ਚਾਸ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥੋ ਮੂਰ੍ਤਾਨਰ੍ਥੇਨ ਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਤਃ। ਯਦਿ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸੁਖਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਐਸੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਲਈ ਸਦਾ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ—
ਤਤ੍ਕਥਂ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵਾਦ੍ਭੂਤਭਾਜੋ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਾਤ੍। ਸ੍ਰਵਨ੍ਨਰਵਸਾਸਾਸ੍ਥਿਕਪਾਲਕृਤਭੂषਣਾਤ੍
ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੈੜੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਰਿਸ ਰਹੀ ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲ?
ਸ਼੍ਵਸਦੁਗ੍ਰਭੁਜਂਗੇਨ੍ਦ੍ਰਕृਤਭੂषਣਭੂषਿਤਾਤ੍। ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸਿਨੋ ਰੌਦ੍ਰਪ੍ਰਮਥਾਨੁਗਤਾਦਪਿ
ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਸੱਪ ਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਕੇ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਕੁਟਵ੍ਰਾਤਨਿਘृष੍ਟਚਰਣੋऽਰਿਹਾ। ਹਰਿਰਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਕਾਨ੍ਤੋऽਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਕਟਾਂ ਛੁਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਰੀ ਹੈ—ਜਗਤ ਦਾ ਰਚੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ।
ਜਪ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਭੁਜਾਮਸ੍ਤਿ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ। ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਿਧਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਵਲਨਸ੍ਸਰ੍ਵਕਾਮਧੁਕ੍
ਉਹ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਪ ਤੇ ਯਜਨ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੰਦਰ, ਪਾਕਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਵੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਯੁਰਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਤਥਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵਾਯੂ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਗਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਿਬੇਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਧਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਏਭ੍ਯ ਏਕਤਮਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਤ੍ਵਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ। ਉਤਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਦਿਹ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਸੁਖਂ ਤੇ ਮਨਸੇ ਹਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਲਈ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਏਵਮੇਤਤ੍ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਲੋਕਸਮ੍ਪਦਾਮ੍। ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਹੇ ਪਰੇ ਵਾਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਤਵ
ਇਹੀ ਹੈ, ਪੁਤਰੀ: ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਤਨੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗ ਲਈ।
ਪਿਤੁਰੇਵਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰੇਭ੍ਯੋ ਯਨ੍ਨਿਵੇਦਿਤਮ੍। ਵਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸ੍ਸ ਚਾਪ੍ਯਤ੍ਰਾਫਲਸ੍ਤਰੁਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੀ ਪਾਸ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜੋ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥਸ੍ਸਮਰ੍ਥੋ ਹ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਲਭਃ। ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਵਿਨਿਯੋਗਿਤ੍ਵਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰਿ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਅਕਸਰ, ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ, ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਪੁਤਰੀ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਥੇ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਕੁਪਿਤਾ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੈਲਜਾ। ਉਵਾਚ ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਵਿਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦਾ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਦੰਦ ਦਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਬੋਲ ਪਈ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ-। ਅਸਦ੍ਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਕਾ ਨੀਤਿਰ੍ਵ੍ਯਸਨਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਯਂਤ੍ਰਣਾ। ਵਿਪਰੀਤਾਰ੍ਥਬੋਦ੍ਧਾਰਃ ਸਤ੍ਪਥੇ ਕੇਨ ਯੋਜਿਤਾਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਲਤ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕੀ ਚਾਲ ਹੈ? ਵਿਅਸਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਰੋਕ ਹੈ? ਜੋ ਉਲਟ ਮਤਲਬ ਫੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਰਾਹ ਤੇ ਕੌਣ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਏਵਂ ਮਾਂ ਵਿਤ੍ਥ ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਸ੍ਥਾਨਾਸਦ੍ਗ੍ਰਹਪ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਚਾਰੋਸ੍ਤਿ ਯਦਹਂਕਾਰਮਾਨਿਨੀ
ਮੈਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝ ਵਾਲੀ, ਗਲਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸਮਝੋ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਂਤਃ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ। ਨ ਨੂਨਂ ਵਿਤ੍ਥ ਤਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ; ਪਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਅਜਮੀਸ਼ਾਨਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮਮੇਯਮਹਿਮੋਦਯਮ੍। ਆਸ੍ਤਾਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਸਦ੍ਭਾਵਂ ਸਂਬੋਧਂ ਤਾਵਦਾਵृਤਮ੍
ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਿਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਣਗਣ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਸੱਚੇ ਕਰਮ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਜੇ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਦੁਸ੍ਤਂ ਨ ਹਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੁਖਾ ਅਪਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ। ਯਤ੍ਤਸ੍ਯਵਿਭਵਂ ਸ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਭੁਵਨੇषੁ ਵਿਜृਂਭਿਤਮ੍
ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਟਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਦਪ੍ਯਥ ਨ ਵਿਤ੍ਥ ਕਿਂ। ਕਸ੍ਯੈਤਦ੍ਗਗਨਂ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਕਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਃ ਕਸ੍ਯ ਮਾਰੁਤਃ
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?
ਕਸ੍ਯ ਭੂਃ ਕਸ੍ਯ ਵਰੁਣਃ ਕਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਵਿਲੋਚਨਃ। ਕਸ੍ਯਾਰ੍ਚਯਂਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਲਿਂਗਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ
ਧਰਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ, ਵਰੁਣ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਯਚ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼੍ਵਰਾ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਪ੍ਰਭਵਂ ਵਾਪਿ ਤੇषਾਮਪਿ ਨ ਵਿਤ੍ਥ ਕਿਂ
ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਤਪਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?
ਅਦਿਤੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਾਤਾ ਦੇਵਾ ਨਾਰਾਯਣਾਦਯਃ। ਮਰੀਚੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯਦਿਤਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਪਹਿਲਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਿਲ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਦਂਡਾਦੇਵ ਸਿਦ੍ਧਵਿਭੂਤਿਕਃ
ਮਰੀਚੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਦ੍ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਂਸ਼ਕਃ। ਅਥ ਨਾਰਾਯਣੇਨੈਵ ਸ੍ਵਕੀਯੇਚ੍ਛਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਕਿਸ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਧਾਰਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੀਵ, ਜੋ ਮੂਲ ਤੋਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ? ਫਿਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ—
ਤਤ੍ਪ੍ਰੇਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਵੇष ਜਨ੍ਮ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍। ਸਾਪਿ ਕਰ੍ਮਣ ਏਵੋਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਿਵਸ਼ਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ ਚਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥੋਨ੍ਮਾਦਾਦਿ ਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਮਤਿਰੇਵ ਹਿ ਸਾਭਵੇਤ੍। ਇष੍ਟਾਨੇਵ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ਵੈ ਵਿਪਰੀਤਾਨ੍ਹਿ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲਪਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਮੱਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾੜੀਆਂ ਤੇ ਮਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਦृष੍ਟੇषੁ ਹਸਤੇ ਸਦਾ। ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਵਿष੍ਣੁਮੇਵ ਨਿਬੋਧਤ
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ 'ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣੋ।
ਵਿਦਧ੍ਵਮਿਤ੍ਥਂ ਮੁਨਯੋऽਸਕृਚ੍ਚ ਮੇ ਗਿਰਂ ਗਿਰੀਸ਼ਸ਼੍ਰੁਤਿਭੂਮਿਸਨ੍ਨਿਧੌ। ਉਤ੍ਕृष੍ਟਕੇਦਾਰ ਇਵਾਵਨੀਤਲੇ ਸੁਬੀਜਮੁष੍ਟਿਂ ਸੁਫਲਾਯ ਕਰ੍षਕਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਪਜਾਊ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਬੀਜੀ ਮਿੱਠੀ ਫਸਲ ਲਈ ਬੀਜ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਿ ਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕ੍ਰਮਕ੍ਰਿਯਾਮ੍। ਵਾਚਂਵਾਚਾਂ ਪਤਿਪ੍ਰਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਸ਼੍ਚਸ੍ਮਿਤਸੁਂਦਰਾਃ
ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਬਚਨ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਪਿਆਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੋਲੀਆਂ।