ਇਂਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਮਾਵृਤ੍ਯ ਰਮ੍ਯਸਾਧਨਸਂਵਿਧਿਃ। ਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵੇਤਿ ਮਦਨੋ ਭੂਤਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਜਗਾਮ ਜਗਤੀਸਾਰਂ ਸਰਲਦ੍ਰੁਮ ਵੇਦਿਕਮ੍। ਸ਼ਾਂਤਸਤ੍ਵਸਮਾਕੀਰ੍ਣਮਚਲਂ ਪ੍ਰਾਣਿਸਂਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੂਲ, ਸਿੱਧੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌਕੜੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ, ਜੋ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਾਨਾਪੁष੍ਪਲਤਾਜਾਲਂ ਸਾਨੁਸਂਸ੍ਥਗਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਗ੍ਰਵृषਭੋਦ੍ਘੁष੍ਟਂ ਨੀਲਸ਼ਾਦ੍ਵਲਸਾਨੁਕਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸਨ, ਢਲਾਣ ਉੱਤੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ, ਨਿਰਭੀਤ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਘਾਹ ਵਾਲੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਮ੍ਯਂਕਂ ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਕਮ੍। ਵੀਰਕਂ ਵੀਰਲੋਕੇਸ਼ਮੀਸ਼ਾਨਸਦृਸ਼ਦ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦਾ ਸੁਹਾਵਾ ਆਸਨ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੂਜੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਵੀਰ, ਵੀਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਈਸ਼ਾਨਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ।
ਪਕ੍ਵਂ ਕੁਂਕੁਮਕਿਂਜਲ੍ਕਪੁਂਜਪਿਂਗਜਟਾਸਟਮ੍। ਵੇਤ੍ਰਪਾਣਿਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਮੁਗ੍ਰਂ ਚਾਭਦ੍ਰਭੂषਣਮ੍
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਪੱਕੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਰੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਪੀਲੀਆਂ ਸਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਠੀ ਸੀ, ਨਿਰਭੀਤ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਨਿਮੀਲਿਤੋਨ੍ਨਿਦ੍ਰ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਂਤਲੋਚਨਮ੍। ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਮृਜੁਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਸਾਵਂਸ਼ਾਗ੍ਰਗੋਚਰਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਹੇਠ ਸੁੱਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸਿੱਧਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਨੱਕ ਦੇ ਆਗੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਤੀਵਰਮ੍ਯਸਿਂਹੇਂਦ੍ਰ ਚਰ੍ਮਲਂਬੋਤ੍ਤਰੀਯਕਮ੍। ਸ਼੍ਰਵਣਾਹਿਫਣੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤ ਨਿਸ਼੍ਵਾਸਾਨਲਪਿਂਗਲਂ
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਦੀ ਚਾਦਰ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫੁਣੇ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸੁਆਸ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰੇਂਖਤ੍ਕਪੋਲਪਰ੍ਯਂਤ ਚੁਂਬਿਲਂਬਿਜਟਾਚਯਮ੍। ਕृਤਵਾਸੁਕਿਪਰ੍ਯਂਤ ਨਾਭਿਮੂਲਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਗਲ੍ਹ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀਆਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਦੀਆਂ ਤੇ ਚੁੰਮਦੀਆਂ, ਵਾਸੁਕੀ ਤੱਕ ਨਾਭੀ ਤਕ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਜਲਿਸ੍ਥਨਾਸਾਗ੍ਰ ਨਿਬਦ੍ਧੋਰਗਭੂषਣਮ੍। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼ਂਕਰਂ ਕਾਮਃ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂਤਿਕਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨੱਕ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਾਮਦੇਵ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਭ੍ਰਮਰਝਂਕਾਰਮਾਲਂਬ੍ਯ ਦ੍ਰੁਮਸਾਨੁਗਮ੍। ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਕਰ੍ਣਰਂਧ੍ਰੇਣ ਭਵਸ੍ਯ ਮਦਨੋ ਮਨਃ
ਫਿਰ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੰਬੀਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਭਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਸ਼ਂਕਰਸ੍ਤਮਥਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਧੁਰਂ ਮਦਨਾਸ਼੍ਰਯਮ੍। ਸਸ੍ਮਾਰ ਦਕ੍ਸ਼ਤਨਯਾਂ ਦਯਿਤਾਂ ਰਂਤੁਮਾਨਸਃ
ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਦੱਖਣ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ।
ਤਤਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਸ਼ਨਕੈਸ੍ਤਿਰੋਧਾ ਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਾ। ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਤਸ੍ਥੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰੂਪਿਣੀ
ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਧੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੁਕ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਧਿਆਨ ਦਾ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ, ਸਾਫ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਤਤਸ੍ਤਨ੍ਮਯਤਾਂ ਯਾਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹ ਪਿਹਿਤਾਸ਼ਯਃ। ਵਿਵੇਸ਼ ਵਿਬੁਧਾਧੀਸ਼ੋ ਵਿਕृਤਿਂ ਮਦਨਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍
ਫਿਰ, ਉਸ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਓਟ ਲੈ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਵਿਕਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਿਆ।
ਈषਤ੍ਕ੍ਰੋਧਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਧੈਰ੍ਯਮਾਲਂਬ੍ਯ ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ। ਨਿਰਸ੍ਯਮਦਨਂਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਯੋਗਮਾਯਾਸਮਾਵृਤਃ
ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੂਰਜਟੀ ਨੇ ਧੀਰਜ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਯੋਗ ਦੇ ਜਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ।
ਸ ਤਯਾ ਮਾਯਯਾਵਿष੍ਟੋ ਜਜ੍ਵਾਲ ਮਦਨਸ੍ਤਤਃ। ਇਚ੍ਛਾਸ਼ਰੀਰੋ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯੋ ਦੋषਾਵਾਸੋ ਮਹਾਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਕੇ, ਮਦਨ ਦੀ ਲਾਹੌਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਹृਦਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਸੋਥ ਵਾਸਨਾਵ੍ਯਸਨਾਤ੍ਮਕਃ। ਬਹਿਸ੍ਥਲਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਉਪਤਸ੍ਥੇ ਝषਧ੍ਵਜਃ
ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਚਾਹਤ ਦੀ ਲਤ ਬਣ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੱਛੀ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨੁਯਾਤੋ ਹਿ ਸਾਹ੍ਯੇਨ ਮਿਤ੍ਰੇਣ ਮਧੁਨਾ ਸਹ। ਸਹਕਾਰਤਰੋਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਂਦਮਾਰੁਤਨਿਰ੍ਧੁਤਂ
ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸਾਹਿਆ ਤੇ ਮਧੁ ਵੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਅੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੇਖੇ—
ਸ੍ਤਬਕਂ ਮਦਨੋ ਰਮ੍ਯਂ ਹਰਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਸਤ੍ਵਰਂ। ਮੁਮੋਚ ਮੋਹਨਂ ਨਾਮ ਮਾਰ੍ਗਣਂ ਮਕਰਧ੍ਵਜਃ
ਮਕਰ-ਧਾਰੀ ਮਦਨ ਨੇ, ਹਰੇ ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ, ਸੋਹਣੇ ਅੰਬ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਾਂਗ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਹृਦਯੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਨਾਮਸ਼ਾਲੀ ਮਹਾਸ਼ਰਃ। ਪਪਾਤ ਪਰੁषਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁਃ ਪੁष੍ਪਬਾਣੋ ਵਿਮੋਹਨਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਿਮੋਹਨ ਸੀ, ਹਰੇ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗਿਆ।
ਤਤਃ ਕਰਣਸਂਦੋਹੇ ਵਿਦ੍ਧੇ ਤੁ ਹृਦਯੇ ਭਵਃ। ਬਭੂਵ ਭੂਤਪੋ ਕਂਪ੍ਯ ਧੈਰ੍ਯੋਪਿ ਮਦਨੋਨ੍ਮੁਖਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਤੀਰ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਾਵਾ, ਆਪਣੇ ਧੀਰਜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੰਬ ਪਿਆ ਤੇ ਮਦਨ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਾਦ੍ਭਾਵਾਨਾਮਾਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਵਮਪਸ਼੍ਯਤ। ਵਾਕ੍ਯਂ ਬਹੁ ਬਭਾषੇਥ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਪ੍ਰਸਵਾਤ੍ਮਕਂ
ਫਿਰ, ਜਦ ਭਾਵਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਜੋਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨੋਰਥ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕੋਪਾਨਲੋਦ੍ਭੂਤ ਘੋਰ ਹੁਂਕਾਰਭੀषਣੇ। ਬਭੂਵ ਵਦਨੇ ਨੇਤ੍ਰਂ ਤृਤੀਯਮਨਲਾਕੁਲਂ
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੂੰਕਾਰ ਨਿਕਲੀ; ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਤੀਜਾ ਅੱਖ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰਵਪੁषੋ ਜਗਤ੍ਸਂਹਾਰਭੈਰਵਮ੍। ਤਦਂਤਿਕਸ੍ਥੇ ਮਦਨੇ ਵ੍ਯਸ੍ਫਾਰਯਤ ਧੂਰ੍ਜਟਿਃ
ਰੁਦਰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੀਜੇ ਅੱਖ ਨੂੰ ਮਦਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
ਤਨ੍ਨੇਤ੍ਰਵਿਸ੍ਫੁਲਿਂਗੇਨ ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਾਂ ਨਾਕਵਾਸਿਨਾਮ੍। ਗਮਿਤੋ ਭਸ੍ਮਤਾਂ ਤੂਰ੍ਣਂ ਕਂਦਰ੍ਪਃ ਕਾਮਦਰ੍ਪਕਃ
ਉਸ ਅੱਖ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਾਲ, ਜਦ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀ ਚੀਕ ਪਏ, ਤਾਂ ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਤੁ ਤਂ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਹਰਨੇਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵੋਨਲਃ। ਵ੍ਯਜृਂਭਤ ਜਗਦ੍ਦਗ੍ਧੁਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਹੁਂਕਾਰਘਸ੍ਮਰਂ
ਉਸਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰਕੇ, ਹਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਅੱਗ ਫੈਲਣ ਲੱਗੀ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੂੰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ।
ਤਤੋ ਭਵੋ ਜਗਦ੍ਧੇਤੋਰ੍ਵ੍ਯਭਜਜ੍ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍। ਸਹਕਾਰੇ ਮਧੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਸੁਮਨਃ ਸ੍ਸ੍ਵਪਰੇष੍ਵਪਿ
ਫਿਰ, ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਭਾਵਾ ਨੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ: ਅੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਬਸੰਤ, ਚੰਦ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਵਿੱਚ।
ਭृਂਗੇषੁ ਕੋਕਿਲਾਸ੍ਯੇ ਚ ਵਿਭਾਗੇਨ ਸ੍ਮਰਾਨਲਂ। ਸ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਂਤਰੇ ਵਿਦ੍ਧੋ ਹਰੋਥ ਸ੍ਮਰਮਾਰ੍ਗਣੈਃ
ਉਸਨੇ ਕਾਮ ਦੀ ਅੱਗ ਭੌਰਿਆਂ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੇ ਆਪ ਵੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਛਿੱਜ ਗਿਆ।
ਭਾਗੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਸਂਵਿष੍ਟਂ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੀ ਬਹੁਨਾਸ਼ਨਂ। ਵਿਭਕ੍ਤਂ ਲੋਕਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਕਰਂ ਦੁਰ੍ਵਾਰਜृਂਭਿਤਂ
ਜਦ ਉਹ ਅੱਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅਨੇਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ, ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਰੋਕਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ—
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ੍ਨੇਹਸਂਪੂਰ੍ਣਕਾਮੇਨ ਹृਦਯੇ ਕਿਲ। ਜ੍ਵਲਨ੍ਨਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਭੀਮੋ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਿਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਗਿਆ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਹਰਹੁਂਕਾਰ ਜ੍ਵਾਲਾਭਸ੍ਮੀਕृਤਂ ਸ੍ਮਰਂ। ਵਿਲਲਾਪ ਰਤਿਃ ਕ੍ਰੂਰਂ ਬਂਧੁਨਾ ਮਧੁਨਾ ਸਹ
ਜਦ ਰਤੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਹਰੇ ਦੀ ਹੂੰਕਾਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਮਧੁ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੋਰ ਰੋਈ।