ਕ੍ਰਮੇਣਾਸ਼੍ਰਮਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਵ੍ਰਤਾਦਨੁ। ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗੇਨ ਸਂਸਾਰੋ ਯੇਨ ਵਰ੍ਧਿਤਃ
ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਹਿ ਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਦਿ ਨਿਰ੍ਗृਹਾਃ। ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਦਾ ਸੁਤਲਾਭਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ1.43.
ਜੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਰਕਤ੍ਰਾਣਕਾਰਣਾਤ੍। ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਜਂਤੂਨਾਂ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਤੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਾਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੈਵ ਕृਪਣਾ ਦੈਨ੍ਯਭਾਗਿਨੀ। ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਲੋਚਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਦ੍ਦੂषਿਤਂ ਤਾਸੁ ਕਰ੍ਤृਣਾ
ਔਰਤਾਂ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਦੁਖੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਅਯੋਗਤਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਨੋਪਰਿਭਾਵਜ੍ਞਾ ਭਵੇਦੇਤਿ ਚ ਵੇਧਸਾ। ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੂਕ੍ਤਮਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਬਹੁਵਾਰਂ ਮਹਾਫਲਂ
ਪਰ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਪਮਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ, ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਆਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਸਮਾ ਕਨ੍ਯਾ ਯਾਪਿ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੀਲਵਰ੍ਜਿਤਾ। ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ਫਲਭ੍ਰष੍ਟਂ ਪੁਂਸਾਂ ਗ੍ਲਾਨਿਕਰਂ ਫਲਂ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਕੁੜੀ, ਜੇਕਰ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਵੀ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੇ ਘਾਟਾ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਨ੍ਯਾ ਹਿ ਕृਪਣਾ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾ ਪਿਤੁਰ੍ਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਿਨੀ। ਯਾਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਕੁੜੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਖੀ ਤੇ ਤਰਸ ਜੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਉ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਹੀਨਾ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਧਨਾਦਿਭਿਃ। ਤ੍ਵਂ ਚੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਸੁਤਾ ਯਾ ਮੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਦੋषਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ ਜੇ ਉਹ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੈ।
ਅਹੋ ਮੁਹ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁष੍ਯਾਮਿ ਗ੍ਲਾਮਿ ਸੀਦਾਮਿ ਨਾਰਦ। ਅਯੁਕ੍ਤਮਪਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਪਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍
ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਨਾਰਦ ਜੀ; ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੋ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਅਨੁਗ੍ਰਹਾਯ ਮੇ ਛਿਨ੍ਧਿ ਦੁਃਖਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਮੁਨੇ। ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪ੍ਯਸਂਦਿਗ੍ਧੇ ਮਨਃ ਪਰਿਭਵਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਮੇਰੀ ਮਿਹਰ ਲਈ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੁੱਖ ਕੱਟ ਦੇ; ਭਾਵੇਂ ਮਨ ਪੂਰਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਡਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾ ਮੁष੍ਣਾਤਿ ਨਿष੍ਣਾਤਂ ਫਲਲੋਭਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ਪੁਨਃ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਜਨ੍ਮ ਕੁਲਾਨਾਮੁਭਯਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਲਾਲਚ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਕਰਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਸ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਸੁਖਾਯੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਪਤਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਦੁਰ੍ਲਭਤ੍ਵਾਤ੍ਸਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਗੁਣੋਪਿ ਪਤਿਃ ਕਿਲ
ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁੱਖ ਚੰਗੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਾੜਾ ਪਤੀ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਵਿਨਾ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਤਿਰ੍ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਨ। ਯਤੋ ਨਿਸ੍ਸਾਧਨੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਿਣਾਮੋਤ੍ਥਿਤਾ ਰਤਿਃ
ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਕ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਨਂ ਜੀਵਿਤਪਰ੍ਯਂਤਂ ਪਤ੍ਯੌ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍। ਨਿਰ੍ਦ੍ਧਨੋ ਦੁਰ੍ਮੁਖੋ ਮੂਰ੍ਖਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਧਨ ਔਰਤ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਪਤੀ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪਤੀ ਗਰੀਬ, ਮੂੰਹੋਂ ਮਾੜਾ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ—
ਦੈਵਤਂ ਪਰਮਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰੁਕ੍ਤਃ ਸਦੈਵ ਹਿ। ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਰ੍षਿਣਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਨ ਜਾਤੋऽਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਕਿਲ
ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਇਹਦੀ ਅਜੇ ਤਕ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਏਤਦ੍ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਮਤੁਲਮਸਂਖ੍ਯਂ ਚ ਦੁਰੁਦ੍ਵਹਮ੍। ਚਰਾਚਰੇ ਭੂਤਸਰ੍ਗੇ ਚਿਂਤਾ ਸਾ ਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਦੁੱਖ ਬੇਮਿਸਾਲ, ਅਣਗਿਣਤ ਤੇ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸ ਨ ਜਾਤ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਮੇਦਂ ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਮਨਃ। ਮਨੁष੍ਯਦੇਵਜਾਤੀਨਾਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਨਿਵੇਦਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਮੰਦਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਹਿਤਂ ਕਿਲ। ਸੇਯਮੁਤ੍ਤਾਨਹਸ੍ਤੇਤਿ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਾ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਣੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, 'ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ।
ਉਤ੍ਤਾਨਹਸ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯਾਚਤਾਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਕਾ। ਸ਼ੁਭੋਦਯਾਨਾਂ ਧਨ੍ਯਾਨਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਾਮ੍
'ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥ' ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਨਸੀਬ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸੁਚ੍ਛਾਯਯਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਣੌ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੌ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੌ। ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸੀ ਹ੍ਯਾਸ਼ਾ ਮੁਨੇ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਨਃ
ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਹਲੜ ਹੈ। ਇਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
ਸ਼ਰੀਰਲਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਪृਥਕ੍ਫਲਨਿਵੇਦਿਨਃ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਤੇ ਸ਼ੈਲੇ ਮਹਾਦੁਃਖਵਿਚਾਰਿਣਿ
ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ—
ਸ੍ਮਿਤਪੂਰ੍ਵਮੁਵਾਚੇਦਂ ਨਾਰਦੋ ਦੇਵਪੂਜਿਤਃ। ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ-। ਹਰ੍षਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਮਹਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦੁਃਖਂ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਨਾਰਦ, ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੇ: 'ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।'
ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਮੋਹਂ ਯਾਸਿ ਮਹਾਗਿਰੇ। ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਗਿਰਂ ਮਤ੍ਤੋ ਰਹਸ੍ਯਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਾਮ੍
ਹੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਤੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਕੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਤੇ ਪੱਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣ।
ਸਮਾਹਿਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲ ਮਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਾਰਣਾਮ੍। ਨ ਜਾਤੋਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾ ਯਨ੍ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਹਿਮਾਚਲ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਇਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਤੀ ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ।
ਸ ਨ ਜਾਤੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵੋਦ੍ਭਵਃ। ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਸ਼ਂਕਰਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਅਜੇ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਅਬਾਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਨਯੋ ਗਰ੍ਭਜਨ੍ਮਜਰਾਰ੍ਦਿਤਾਃ। ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾ ਗਿਰੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ, ਗਰਭ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਹੀ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਡਤਸ੍ਤਦਿਚ੍ਛਾਤਃ ਸਂਭੂਤੋ ਭੁਵਨਪ੍ਰਭੁਃ। ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਵਿਨਾਸ਼ੋਸ੍ਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤੇਪਿ ਭੂਧਰ
ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹਵਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਹਾੜ, ਉਸਦਾ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚਾਹੇ ਸਾਰੀ ਸਥਿਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ। ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਦੇਹ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨਾਤ੍ਮਨੋ ਨਾਸ਼ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਥਾਵਰਾਂਤੋऽਯਂ ਸਂਸਾਰੋ ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ। ਸ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਹ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਤੱਕ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸਦਾ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵੋऽਚਲਃਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ਨ ਜਾਤੋ ਜਨਕੋऽਜਰਃ। ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪਤਿਃ ਸੋऽਸ੍ਯਾ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਅਡੋਲ, ਅਟੱਲ, ਅਜਨਮਾ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹੀ ਇਸਦਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ, ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।