ਆਤਿਥੇਯੋऽਗ੍ਨਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਸੌਰਵ੍ਰਤ ਪਰਾਯਣਃ । ਸੂਰ੍ਯਮਾਰਾਧਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯ੍ਯ ਇਵਾਪਰਃ
ਉਹ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਦਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਤਿਵਯਸਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਗੁਣਵਤੀ ਸੁਤਾ । ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਸ ਸ੍ਵਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਚਂਦ੍ਰ ਨਾਮ੍ਨੇ ਦਦੌ ਸੁਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਦੀ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਬੱਚਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਤਮੇਵ ਪੁਤ੍ਰਵਨ੍ਮੇਨੇ ਸ ਚ ਤਂ ਪਿਤृਵਦ੍ਵਸ਼ੀ । ਤੌ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨਂ ਯਾਤੌ ਕੁਸ਼ੇਧ੍ਮਹਰਣਾਰ੍ਥਿਨੌ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗੂੰ ਮੰਨਿਆ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਕੁਸ਼ ਤੇ ਇਧਨ ਲੈਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਏ।
ਹਿਮਾਦ੍ਰਿਪਾਦਜਵਨੇ ਚੇਰਤੁਸ੍ਤੌ ਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਤੌ ਤਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਘੋਰਮਾਯਾਂਤਂ ਸਮਪਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਸਰ੍ਵਾਂਗਾਵਸਮਰ੍ਥੌ ਪਲਾਯਿਤੁਮ੍ । ਨਿਹਤੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਤੇਨ ਕृਤਾਂਤਸਮਰੂਪਿਣਾ
ਡਰ ਕਰਕੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕੰਬ ਗਏ, ਤੇ ਭੱਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਂਗੂੰ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੌ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਯਾ ਪੁਨਃ । ਵੈਕੁਂਠਭਵਨਂ ਨੀਤੌ ਮਦ੍ਗਣੈਰ੍ਮਤ੍ਸਮੀਪਗੈਃ
ਪਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਸੰਗੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਗਏ।
ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂਤੁ ਯਤ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੂਰ੍ਯਪੂਜਾਦਿਕਂ ਕृਤਮ੍ । ਤੇਨ ਵੈ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰੀਤੋऽਹਂ ਕਿਲਾਭਵਮ੍
ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜੀਵਦੇ ਰਹੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ੈਵਾਃ ਸੌਰਾਸ਼੍ਚ ਗਾਣੇਸ਼ਾ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੂਜਕਾਃ । ਮਾਮੇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤੀਹ ਵਰ੍षਾਂਭਃ ਸਾਗਰਂ ਯਥਾ
ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਸੂਰਜ ਭਗਤ, ਗਣੇਸ਼ ਭਗਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭਗਤ—ਸਭ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਕੋऽਹਂ ਪਂਚਧਾ ਜਾਤਃ ਕ੍ਰੀਡਯਨ੍ਨਾਮਭਿਃ ਕਿਲ । ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਹ੍ਵਾਨਨਾਮਭਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਦੱਤ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਤੌ ਮਦ੍ਭਵਨਾਧਿਵਾਸਿਨੌ ਵਿਮਾਨਯਾਨੌ ਰਵਿਵਰ੍ਚਸਾਵੁਭੌ । ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯਰੂਪੌ ਮਮ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਗੌ ਦਿਵ੍ਯਾਂਗਨਾ ਚਂਦਨਭੋਗਭੋਗਿਨੌ
ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ, ਦਿਵਿਆ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਾਣਦੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਸਂਵਾਦੇ ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਸਤਯਭਾਮਾ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਅਠਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਤਤੋ ਗੁਣਵਤੀ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਨਿਹਤਾਵੁਭੌ । ਪਿਤृਭਰ੍ਤਜਦੁਃਖਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕਰੁਣਂ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਤ੍
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਫਿਰ ਗੁਣਵਤੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਪਤੀ ਦੈਤ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਕਰੂਣਾ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।
ਗੁਣਵਤ੍ਯੁਵਾਚ- ਹਾ ਨਾਥ ਹਾ ਪਿਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤਂ ਕ੍ਵ ਮਯਾ ਵਿਨਾ । ਬਾਲਾਹਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਹ੍ਯਨਾਥਾ ਭਵਤਾ ਵਿਨਾ
ਗੁਣਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹਾਏ ਸਵਾਮੀ! ਹਾਏ ਪਿਤਾ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚੀ ਹਾਂ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਕੋ ਨੁ ਮਾਮਾਸ੍ਥਿਤਾਂ ਗੇਹੇ ਭੋਜਨਾਚ੍ਛਾਦਨਾਦਿਭਿਃ । ਅਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਸ਼ਲਾਂ ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ਪਾਲਯਿष੍ਯਤਿ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍
ਹੁਣ ਇਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਨੂੰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਹਿਨਣ ਤੇ ਹੋਰ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕੌਣ ਦੇਖਭਾਲੇਗਾ?
ਹਤਭਾਗ੍ਯਾ ਗਤਸੁਖਾ ਹਤੇਸ਼ਾ ਹਤਜੀਵਿਤਾ । ਸ਼ਰਣਂ ਕਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਥਾ ਬਤਬਾਲਿਸ਼ਾ
ਮੈਂ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਮਾਰੀ, ਸੁਖ ਤੋਂ ਵੰਜੀ, ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕੀ— ਅੱਜ, ਬਿਨਾ ਤੁਹਾਡੇ, ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਬਚੀ, ਮੈਂ ਕਿਸਦੇ ਆਸਰੇ ਜਾਵਾਂ?
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ- ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਲਪ੍ਯਾਥ ਕੁਰਰੀਵ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਾ । ਪਪਾਤ ਭੂਮੌ ਵਿਕਲਾ ਰਂਭਾ ਵਾਤਹਤਾ ਯਥਾ
ਸ੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੁਰਲੀ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਚਿਰਾਦਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਸਾ ਭੂਮੌ ਵਿਲਪ੍ਯ ਕਰੁਣਂ ਬਹੁ । ਨਿਮਗ੍ਨਾ ਦੁਃਖਜਲਧੌ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਸਮਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਈ ਰਹੀ, ਬਹੁਤ ਕਰੂਣਾ ਨਾਲ ਰੋਈ; ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਸਾਗ੍ਰਹੋਪਸ੍ਕਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਿਕ੍ਰੀਯ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਕृਤ੍ । ਤਯੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪਾਰਲੌਕਿਕ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਸਮਾਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਸੀ, ਉਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਪੁਰੇ ਵਾਸਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਭृਤਿਜੀਵਿਤਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਪਰਾ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਾ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਹੀ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੱਚੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ।
ਵ੍ਰਤਦ੍ਵਯਂ ਤਯਾ ਸਮ੍ਯਗਾਜਨ੍ਮ ਮਰਣਾਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ੀਵ੍ਰਤਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸੇਵਨਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਸ੍ਯ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੋ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ: ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵ੍ਰਤ।
ਏਤਦ੍ਵ੍ਰਤਦ੍ਵਯਂ ਕਾਂਤੇ ਮਮਾਤੀਵ ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਕਰਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪੁਤ੍ਰਸਂਪਤ੍ਤਿਕਾਰਕਮ੍
ਇਹ ਦੋ ਵ੍ਰਤ, ਪ੍ਰੀਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਵੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਮਾਸਿ ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤੁਲਾਸਂਸ੍ਥੇ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨੋऽਪਿ ਚ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਲਾ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਣ, ਪਰ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਮਾਰ੍ਜਨਂ ਗृਹੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਦਿ ਨਿਵੇਦਨਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਪੂਜਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਨਰਾਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਘਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਿਵੇਂ ਸਵਸਤਿਕ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ— ਉਹ ਲੋਕ ਜੀਉਂਦੇ-ਜੀਉਂਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਜਾਗਰਣਂ ਦੀਪਂ ਤੁਲਸੀਵਨਸੇਵਨਮ੍ । ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇ ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਤੇ ਨਰਾ ਵਿष੍ਣੁਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ
ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਾਗਰਣ, ਦੀਵਾ ਲਗਾਉਣ ਤੇ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬਾਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਥਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯਮਪਿ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਯੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਤੇ ਵਂਦ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਯੈਰਾਜਨ੍ਮਤਃ ਕृਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਕਰਮ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ— ਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਇਹ ਕਰਮ ਨਿਭਾਏ, ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵਡੇ ਹੋਣਗੇ!
ਇਤ੍ਥਂ ਗੁਣਵਤੀ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਤਿਨੀਯਤੇ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਿਕਰੇ ਭਕ੍ਤਾ ਤਤ੍ਪਰਮਾਨਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਵਤੀ ਹਰ ਸਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਜ੍ਜਰਸਾ ਸਾਥ ਕृਸ਼ਾਂਗੀ ਜ੍ਵਰਪੀਡਿਤਾ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਗਂਗਾਂ ਗਤਾ ਕਾਂਤੇ ਕਥਂਚਿਚ੍ਛਨਕੈਸ੍ਤਥਾ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ, ਪ੍ਰੀਤਮ।
ਯਾਵਜ੍ਜਲਾਂਤਰਗਤਾ ਕਂਪਿਤਾ ਸ਼ੀਤਪੀਡਿਤਾ । ਤਾਵਤ੍ਸਾ ਵਿਹ੍ਵਲਾ ਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਮਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਂਬਰਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਈ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ, ਤਦ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅਕਸਮਾਤ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰਦਾ ਵਿਮਾਨ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤੈਰਾਸਨ੍ਨਮਂਬਰਾਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਧਰੈਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵੈਨਤੇਯਧ੍ਵਜਾਂਕਿਤੈਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ 'ਤੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਰੇ।
ਆਰੋਹਯਨ੍ਵਿਮਾਨਂ ਤਮਪ੍ਸਰੋਗਣਸੇਵਿਤਮ੍ । ਚਾਮਰੈਰ੍ਵੀਜ੍ਯਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਵੈਕੁਂਠਮਨਯਨ੍ਗਣਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਿਮਾਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਜਿਸ 'ਚ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਦਲ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਚਾਮਰ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਲੈ ਗਏ।