ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਕੁਰੁਨਂਦਨ। ਸੁਰਾਣਾਮਪਿ ਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਸ਼ृਣੁ॥੧.੪੦.
ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਵੈਸ਼ਣਵ ਫੌਜ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੁਣ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਮਹਾਬਲੌ। ਸਬਲਾਃ ਸਾਨੁਗਾਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਨਹ੍ਯਨ੍ਤ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਪੁਲਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਆਦਿਤਯ, ਵਸੂ, ਰੁਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁਰੁਹੂਤਸ਼੍ਚ ਪੁਰਤੋ ਲੋਕਪਾਲਃ ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍। ਗ੍ਰਾਮਣੀਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਮਾਰੁਰੋਹ ਵਰਦ੍ਵਿਪਮ੍
ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਖਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਇਆ।
ਸਵ੍ਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਰਥਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਵਰਕੇਤਨਃ। ਸੁਰਾਰੁਚਕ੍ਰਚਰਣੋ ਹੈਮਚ੍ਛਤ੍ਰਪਰਿष੍ਕृਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਰਥ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੱਕਰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਛਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ੌਘੈਰਨੁਯਾਤਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ। ਦੀਪ੍ਤਿਮਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਭਿਰਭਿष੍ਟੁਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਜ੍ਰਵਿਸ੍ਫਾਰਿਤੋਦ੍ਭੂਤੈਰ੍ਵਿਦ੍ਯੁਦਿਂਦ੍ਰਾਯੁਧਪ੍ਰਭੈਃ। ਯੁਕ੍ਤਂ ਬਲਾਹਕਗਣੈਃ ਪਰ੍ਵਤੈਰਿਵ ਕਾਮਗੈਃ
ਵਜਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਬਣੇ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਯਮਾਰੂਢਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍। ਹਵਿਰ੍ਦਾਨੇषੁ ਗਾਯਂਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਖਮੁਖੇਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਪੰਡਤ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਂਗ੍ਰਾਮਯਾਤੇषੁ ਦੇਵਤੂਰ੍ਯਨਿਨਾਦਿषੁ। ਸੇਂਦ੍ਰਂ ਤਮੁਪਨृਤ੍ਯਂਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਹ੍ਯਪ੍ਸਰੋਗਣਾਃ
ਜਦੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਲਈ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕੇਤੁਨਾ ਨਾਗਰਾਜੇਨ ਰਾਜਮਾਨੋ ਯਥਾ ਰਵਿਃ। ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਯਸਹਸ੍ਰੇਣ ਮਨੋਮਾਰੁਤਰਂਹਸਾ
ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਨ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਥਵਰੋ ਭਾਤਿ ਯੁਕ੍ਤੋ ਮਾਤਲਿਨਾ ਤਦਾ। ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਮੇਰੁਰ੍ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ਯੇਵ ਤੇਜਸਾ
ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਥ, ਮਾਤਲੀ ਵਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਨੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਵੇ।
ਯਮਸ੍ਤੁ ਦਂਡਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਕਾਲਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮੁਦ੍ਗਰਂ। ਤਸ੍ਥੌ ਸੁਰਗਣਾਨੀਕੇ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍
ਯਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੰਡ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਯੋਗ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਾਗਰੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਲੇਲਿਹਾਨੈਸ਼੍ਚ ਪਨ੍ਨਗੈਃ। ਸ਼ਂਖਮੁਕ੍ਤਾਂਗਦਧਰੋ ਬਿਭ੍ਰਤ੍ਤੋਯਮਯਂ ਵਪੁਃ
ਉਹ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ, ਲਪਕਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ।
ਕਾਲਪਾਸ਼ਾਨ੍ਸਮਾਵਿਧ੍ਯ ਹਯੈਃ ਸ਼ਸ਼ਿਕਰੋਪਮੈਃ। ਵਾਯ੍ਵੀਰਿਤਜਲਾਕਾਰੈਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਲੀਲਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਕਾਲ ਦੇ ਫਾਹੇ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਚੰਦਨੀ ਵਰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦਾ।
ਪਾਂਡੁਰੋਦ੍ਧੂਤਵਸਨਃ ਪ੍ਰਵਾਲਰੁਚਿਰਾਂਗਦਃ। ਮਣਿਸ਼੍ਯਾਮੋਤ੍ਤਮਵਪੁਰ੍ਹਾਰਕੇਣਾਰ੍ਚਿਤੋਦਰਃ
ਚਿੱਟੇ ਸੁਥਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸਰੀਰ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਕਮਰਕਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ।
ਵਰੁਣਃ ਪਾਸ਼ਧृਙ੍ਮਧ੍ਯੇ ਦੇਵਾਨੀਕਸ੍ਯ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍। ਯੁਦ੍ਧਵੇਲਾਮਭਿਲषਨ੍ਭਿਨ੍ਨਵੇਲ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਵਰੁਣ, ਫਾਹਾ ਫੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਜੰਗ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸੈਨ੍ਯੇਨ ਗੁਹ੍ਯਕਾਨਾਂ ਗਣੈਰਪਿ। ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਂਖਪਦ੍ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਨਿਧੀਨਾਮਧਿਪਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਗੁਪਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਨਾਲ, ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਾਈ।
ਰਾਜਰਾਜੇਸ਼੍ਵਰਃਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਗਦਾਪਾਣਿਰਦृਸ਼੍ਯਤ। ਵਿਮਾਨਯੋਧੀ ਧਨਦੋ ਵਿਮਾਨੇ ਪੁष੍ਪਕੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਜਗਮਗਾਉਂਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਧਨ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਸ ਰਾਜਰਾਜਃ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਯਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ੋ ਨਰਵਾਹਨਃ। ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪਿਤृਰਾਜਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।
ਵਰੁਣਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਪਕ੍ਸ਼ ਉਤ੍ਤਰੇ ਨਰਵਾਹਨਃ। ਚਤੁਃਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਤ੍ਵਾਰੋ ਲੋਕਪਾਲਾ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਵਰੁਣ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਰਾਖੇ ਖੜੇ ਸਨ।
ਆਤ੍ਮਦਿਕ੍ਸ਼ੁਚਰਂਤਸ਼੍ਚਤਸ੍ਯਦੇਵਬਲਸ੍ਯਤੇ। ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਰਥੇਨਾਨਿਲਗਾਮਿਨਾ
ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਦਿਵਿਆ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ, ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨੇਨ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੈਸ਼੍ਚ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ। ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯੌ ਚਕ੍ਰੇ ਮੇਰੁਪਰ੍ਯਨ੍ਤਗਾਮਿਨਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ, ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦ੍ਵਾਰਚਕ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਲੋਕਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਭ੍ਰਾਜਮਾਨੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹ ਅਟੱਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਚਾਰ ਮਧ੍ਯੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਦਿਵਾਕਰਃ। ਸੋਮਃ ਸ਼੍ਵੇਤਹਯੋ ਭਾਤਿ ਸ੍ਯਂਦਨੇ ਸ਼ੀਤਰਸ਼੍ਮਿਮਾਨ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੋਮ, ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਹਿਮਤੋਯਪ੍ਰਪੂਰ੍ਣਾਭਿਰ੍ਭਾਭਿਰਾਹ੍ਲਾਦਯਞ੍ਜਗਤ੍। ਤਮृਕ੍ਸ਼ਯੋਗਾਨੁਗਤਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਂਸ਼ੁਂ ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਂਕਿਤਤਨੁਂ ਨੈਸ਼ਸ੍ਯ ਤਮਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍। ਜ੍ਯੋਤਿषਾਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਰਸਦਂ ਪ੍ਰਭੁਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਂਵ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਤੇ ਰਸ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਓषਧੀਨਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਿਧਾਨਮਮृਤਸ੍ਯ ਚ। ਜਗਤਃ ਪਰਮਂ ਭਾਗਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਯਂ ਰਸਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹਿੱਸਾ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਰਸ ਹੈ।
ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ਦਾਨਵਾਃ ਸੋਮਂ ਹਿਮਪ੍ਰਹਰਣਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪਂਚਧਾ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ਨृषੁ
ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਿਮ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਕਂਧਗਤੋ ਲੋਕਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਦਧਾਰ ਚਕਾਰ ਚ। ਯਮਾਹੁਰਗ੍ਨਿਕਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਭਵਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਹ, ਸੱਤ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮਦਾ ਤੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਰਗਤਾ ਯਸ੍ਯ ਯੋਨਿਰ੍ਗੀਰ੍ਭਿਰੁਦੀਰ੍ਯਤੇ। ਯਂ ਵਦਂਤਿ ਚਲਂ ਭੂਤਂ ਯਂ ਵਦਂਤ੍ਯਸ਼ਰੀਰਿਣਮ੍
ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਦੇਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਯਮਾਹੁਰਾਕਾਸ਼ਗਮਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਂ ਸ਼ਬ੍ਦਯੋਨਿਜਮ੍। ਸ ਵਾਯੁਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਯੁਰੁਦ੍ਧਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਤੇਜਸਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦਾ, ਤੇਜ਼, ਧੁਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਉੱਚਾ।