ਨਾਰਾਯਣੋ ਹ੍ਯਨਂਤਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯ ਏਵ ਚ। ਏष ਨਾਰਾਯਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰਾਸੀਤ੍ਸਨਾਤਨਃ॥੧.੪੦.
ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹਰੀ ਬਣ ਕੇ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੋਮਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ। ਅਦਿਤੇਰਪਿ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮੇਤ੍ਯਜਃ ਕੁਰੁਨਂਦਨ॥੧.੪੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ, ਸੋਮ, ਧਰਮ, ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਅਜਨਮਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ।
ਏष ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਵਰਜੋ ਵਿਭੁਃ। ਪ੍ਰਸਾਦਨਂ ਤਸ੍ਯਵਿਭੋਰਦਿਤ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਕਾਰਣਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਦਿਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।
ਵਧਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਸਸਰ੍ਜਾਥ ਸੁਰਾਨ੍ਕਲ੍ਪੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨ੍॥੧.੪੦.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ—ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਅਸृਜਨ੍ਮਾਨਸਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਂਸ਼ਾਨਨੁਤ੍ਤਮਾਨ੍। ਤੇਭ੍ਯੋਭਵਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭ੍ਯਃ ਪਰਂਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਨਾਤਨਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਮ ਲੋਕ ਬਣਾਏ। ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਏਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਭੂਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਕਰ੍ਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਿਤਂ। ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨੀਯਸ੍ਯ ਲੋਕੇषੁ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ॥੧.੪੦.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਤਬ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤੇ ਵृਤ੍ਰਵਧੇ ਭੀष੍ਮ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਕृਤੇਯੁਗੇ। ਆਸੀਤ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸਂਗ੍ਰਾਮਸ੍ਤਾਰਕਾਮਯਃ॥੧.੪੦.
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਿਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਰਕਾਮਯ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦਾਨਵਾ ਘੋਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਗ੍ਰਾਮਦੁਰ੍ਜਯਾਃ। ਘ੍ਨਂਤਿ ਦੇਵਾਸੁਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਯਕ੍ਸ਼ੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍॥੧.੪੦.
ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਵਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵਿਮੁਖਾਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਪ੍ਰਹਰਣਾ ਰਣੇ। ਤ੍ਰਾਤਾਰਂ ਮਨਸਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍॥੧.੪੦.
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਥਿਆਰ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਮੇਘਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਾਂਗਾਰਵਰ੍ਚਸਃ। ਸਾਰ੍ਕਚਂਦ੍ਰਗ੍ਰਹਗਣਂ ਚ੍ਛਾਦਯਂਤੋ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍॥੧.੪੦.
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਬੱਦਲ ਜੋ ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਲੁਕ ਗਏ।
ਚਂਡਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਗਣੋਪੇਤਾ ਘੋਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਕਾਰਿਣਃ। ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਵੇਗਾਭਿਹਤਾਃ ਪ੍ਰਵਵੁਃ ਸਪ੍ਤਮਾਰੁਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਤਿੱਖੀਆਂ ਬਿਜਲੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਸੱਤ ਹਵਾਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਦੀਪ੍ਤਤੋਯਾਃ ਸਨਿਰ੍ਘਾਤੈਃ ਸਹ ਵਜ੍ਰਾਨਲਾਨਿਲੈਃ। ਰਵੈਸ੍ਸੁਘੋਰੈਰੁਤ੍ਪਾਤੈਰ੍ਦਹ੍ਯਮਾਨਮਿਵਾਮ੍ਬਰਮ੍॥੧.੪੦.
ਪਾਣੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ, ਬਿਜਲੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਇਆ।
ਪੇਤੁਰੁਲ੍ਕਾਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਿਪੇਤੁਃ ਖਚਰਾਣ੍ਯਪਿ। ਦੈਵਾਨਿ ਚ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰਪਤਂਤ੍ਯੁਤ੍ਪਤਂਤਿ ਚ॥੧.੪੦.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ; ਇਨ੍ਹਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਥ ਵੀ ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਕਦੇ ਉੱਡਦੇ ਦਿਸੇ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਂਤਸਮਯੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਯਦ੍ਭਯਂ ਭਵੇਤ੍। ਅਰੂਪਵਤਿ ਰੂਪਾਣਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਤ੍ਪਾਤਲਕ੍ਸ਼ਣੇ॥੧.੪੦.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਵੇਂ ਆ ਗਏ—ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸਾਰੇ ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁष੍ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਕਿਂਚਨ। ਤਿਮਿਰੌਘਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਨ ਰੇਜੁਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼॥੧.੪੦.
ਇਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਦੱਸ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚਮਕ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਰੂਪਿਣੀ ਕਾਲੀ ਕਾਲਮੇਘਾਵਗੁਂਠਿਤਾ। ਦ੍ਯੌਰ੍ਨਭਾਤ੍ਯਭਿਭੂਤਾਰ੍ਕਾ ਘੋਰੇਣ ਤਮਸਾ ਵृਤਾ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਆ ਗਈ; ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ।
ਤਾਂ ਘਨੌਘਾਂ ਸਤਿਮਿਰਾਂ ਦੋਰ੍ਭ੍ਯਾਮਾਛਿਦ੍ਯ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਵਪੁਃ ਸ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਦਿਵ੍ਯਂ ਕृष੍ਣਵਪੁਰ੍ਹਰਿਃ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਬੱਦਲ ਚੀਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਖਾ ਗਿਆ—ਹਰੀ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ।
ਬਲਾਹਕਾਂਜਨਨਿਭਂ ਬਲਾਹਕਤਨੂਰੁਹਮ੍। ਤੇਜਸਾ ਵਪੁषਾ ਚੈਵ ਕृष੍ਣਂ ਕृष੍ਣਮਿਵਾਚਲਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਚਮਕ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਲੇ, ਅਡਿੱਗ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਦੀਪ੍ਤਪੀਤਾਂਬਰਧਰਂ ਤਪ੍ਤਕਾਂਚਨਭੂषਣਮ੍। ਧੂਮ੍ਰਾਂਧਕਾਰਵਪੁषਂ ਯੁਗਾਂਤਾਗ੍ਨਿਮਿਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਚਮਕਦੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵृਤ੍ਤਦ੍ਵਿਗੁਣਪੀਨਾਂ ਸਂਕਿਰੀਟਾਚ੍ਛਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧਜਮ੍। ਬਭੌ ਚਾਮੀਕਰਪ੍ਰਖ੍ਯੈਰਾਯੁਧੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਗੋਲ ਤੇ ਮੋਟੀਆਂ ਸਨ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੋਹਣੇ ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਮਕੁਟ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਿਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਕਿਰਣੋਦ੍ਯੋਤਂ ਗਿਰਿਕੂਟਮਿਵੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍। ਨਂਦਕਾਨਂਦਿਤਕਰਂ ਕੌਸ੍ਤੁਭੋਦ੍ਭਾਸਿਤੋਰਸਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਨੰਦ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਚਿਤ੍ਰਫਲੋਦਗ੍ਰਂ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍। ਵਿष੍ਣੁਸ਼ੈਲਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ੀਲਂ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਂ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਪਾਣਿਨਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਢਾਲ ਅਜੀਬ ਨਕਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡਿੱਗ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲਾ।
ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੋਦਾਰਫਲਦਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰੀਚਾਰੁਵਲ੍ਲਭਮ੍। ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਨਃਕਾਂਤਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਮਨੋਹਰਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਲਵਿਟਪਂ ਤੋਯਦੌਘਸਮਪ੍ਰਭਮ੍। ਵਿਦ੍ਯਾਹਂਕਾਰਮਾਨਾਢ੍ਯ ਮਹਾਭੂਤਪ੍ਰਰੋਹਣਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਗਿਆਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ।
ਵਿਸ਼ੇषਪਤ੍ਰੈਰ੍ਨਿਚਿਤਂ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁष੍ਪਿਤਮ੍। ਦੈਤ੍ਯਲੋਕਮਹਾਸ੍ਕਂਧਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍॥੧.੪੦.
ਖਾਸ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਵੱਡੀ ਟਹਿ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨਵ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਾਗਰਾਕਾਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਂ ਰਸਾਤਲਗਲਾਸ਼੍ਰਯਮ੍। ਨਾਗੇਂਦ੍ਰਪਾਸ਼ੈਰ੍ਵਿਤਤਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਜਂਤੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍॥੧.੪੦.
ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਰਸਾਤਲ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ 'ਚ ਅਧਾਰ ਰੱਖਦਾ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ੀਲਾਨਾਹਾਰ੍ਯਗਂਧਾਢ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮ੍। ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਨਂਦਸਲਿਲਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਹਂਕਾਰਫੇਨਿਲਮ੍॥੧.੪੦.
ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਣੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਆਨੰਦ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਦੀ ਝੱਗ ਪ੍ਰਗਟ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ।
ਮਹਾਭੂਤਕਰੌਘੌਘਂ ਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਬੁਦ੍ਬੁਦਮ੍। ਵਿਮਾਨਵਾਹਨੈਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤੋਯਦਾਡਮ੍ਬਰਾਕੁਲਮ੍॥੧.੪੦.
ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਦਾ ਜਥਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ, ਦੇਵਤਾਈ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਬਦਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ।
ਜਂਤੁਮਤ੍ਸ੍ਯਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼ੈਲਸ਼ਂਖਕੁਲੈਰ੍ਯੁਤਮ੍। ਤ੍ਰੈਗੁਣ੍ਯਵਿषਯਾਵਰ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਤਿਮਿਂਗਿਲਮ੍॥੧.੪੦.
ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ।
ਵੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਲਤਾਗੁਲ੍ਮਂ ਭੁਜਗੋਤ੍ਸृष੍ਟਸ਼ੈਵਲਮ੍। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰ੍ਕਮਹਾਦ੍ਵੀਪਂ ਰੁਦ੍ਰੈਕਾਦਸ਼ਪਤ੍ਤਨਮ੍॥੧.੪੦.
ਵੀਰ ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਨਾਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘਾਸ ਨਾਲ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਟਾਪੂ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ।