ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਯੁਵਯੋਰ੍ਬਾਢਮੇਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯੇ ਕਲਿਸਂਭਵੇ। ਭਵਿष੍ਯਥੋ ਨ ਸਂਦੇਹਃ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਾਮ੍॥੧.੪੦.
ਭਗਵਾਨ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ। ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ 'ਤੇ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਐਸੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਵਰਂ ਪ੍ਰਦਾਯਾਥ ਮਹਾਸੁਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਨਾਤਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਧਰਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਃ। ਰਜਸ੍ਤਮੋਜੌ ਤੁ ਤਦਾਂਜਨੋਪਮੌ ਮਮਰ੍ਦ ਤਾਵੂਰੁਤਲੇऽਮਰਪ੍ਰਭੁਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵ ਨੇ, ਦੋ ਮਹਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਜੋ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਅੰਜਨ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਊਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਕਮਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰਃ। ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਸ੍ਤਪੋਘੋਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ੍ਨਿਵ ਤੇਜੋਭਿਰ੍ਭਾਭਿਃ ਸ੍ਵਾਭਿਸ੍ਤਮੋਨੁਦਃ। ਬਭਾषੇ ਸ ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਰਿਵਾਂਸ਼ੁਭਿਃ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।
ਅਥਾਨ੍ਯਦ੍ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਨਰਾਯਣੋਵ੍ਯਯਃ। ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਯੋਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਚਾਰਯ ਵਜੋਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਸਾਂਖ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਤਿਮਾਨ੍ਕਪਿਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਂ ਵਰਃ। ਉਭਾਵਪਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਪੂਜਿਤੌ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪਰੌ॥੧.੪੦.
ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਚਾਰਯ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵੂਚਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਮਿਤੌਜਸਮ੍। ਪਰਾਵਰਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞੌ ਪੂਜਿਤੌ ਚ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉੱਚ-ਹੇਠਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਂਪਰਿਵੇਦ੍ਯਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਗਦਾਸ੍ਥਿਤੌ। ਗ੍ਰਾਮਣੀਸ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪੂਜਿਤਃ॥੧.੪੦.
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਬੋਧ੍ਯਗਤਯੋਃ ਪਰਮ੍। ਤ੍ਰੀਨਿਮਾਨ੍ਕृਤਵਾਨ੍ਲੋਕਾਨ੍ਯਥੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ॥੧.੪੦.
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਮੁਰਾਦ ਸਮਝ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਬਣਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੇਦ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਸਂਭਵਂ ਚੈਕਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਵਾਨ੍ਭੁਵਮ੍। ਤਦਾਗ੍ਰੇ ਚਾਗਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਾਨਸਸਂਭਵਃ॥੧.੪੦.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ; ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਮਾਨਸਃ ਸੁਤਃ। ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਮਸ੍ਤਵ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਭਗਵਾਨਿਤਿ॥੧.੪੦.
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਮਦਦ ਕਰਾਂ?'
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ। ਯਦੇष ਕਪਿਲੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਥਾ। ਵਦਤੋ ਭਵਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ॥੧.੪੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕਪਿਲ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਤੌ ਪ੍ਰਾਹ ਭੂਪ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ। ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਰਸ੍ਮਿ ਯੁਵਯੋਃ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕृਤਾਂਜਲਿ॥੧.੪੦.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਸ਼੍ਰੀਭਵਗਵਾਨੁਵਾਚ। ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਵਿਧਂ ਚ ਤਤ੍। ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਮਮृਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਪਰਂ ਪਦਮਨੁਸ੍ਮਰ॥੧.੪੦.
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਸੱਚਾ, ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਅਠਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਸ ਸੱਚੇ, ਅਮਰ, ਉੱਚ ਪਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ।'
ਏਤਦ੍ਵਚੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਵਂ ਸ ਯਯੌ ਦਿਸ਼ਮੁਤ੍ਤਰਾਂ। ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤ੍ਰ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਗਮਜ੍ਜ੍ਞਾਨਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ॥੧.੪੦.
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭੁਵਰ੍ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮਸृਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਸਂਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਤਮੇਵ ਚ ਮਹਾਮਨਾਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੂਜਾ ਲੋਕ 'ਭੁਵਰ' ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸੋਪ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਪਿਤਾਮਹ। ਪਿਤਾਮਹਸਮਾ ਜ੍ਞਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਆਖਿਆ: 'ਪਿਤਾਮਾ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'—ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਮृਤਰਸੋਨੁਭੂਤਸ੍ਤੇਨ ਵੈ ਤਤਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਪਰਮਂਸ੍ਥਾਨਂ ਸ ਤਯੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਾਗਤਃ॥੧.੪੦.
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚਾ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਿ ਗਤੇ ਸੋਥ ਤृਤੀਯਮਸृਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ। ਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਕੁਸ਼ਲਂ ਸੁਵਰ੍ਨਾਮਯੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ॥੧.੪੦.
ਜਦ ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤੀਜਾ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰਾਹ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸੋਪਿ ਤਂਧਰ੍ਮਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਯੋਰੇਵਾਗਮਦ੍ਗਤਿਂ। ਏਵਂ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਪ੍ਯੇਤੇ ਗਤਾਃ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਵੀ, ਉਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਉਹੀ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਪਦ ਪਾ ਗਏ।
ਤਾਨ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸੁਤਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੌ ਗਤਾਵੂਰ੍ਜਿਤਾਂ ਗਤਿਂ। ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਕਪਿਲਸ਼੍ਚ ਯਤੀਸ਼੍ਵਰਃ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਕਪਿਲ ਯਤੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉੱਚਾ ਪਦ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਯਂ ਕਾਲਂ ਤੇ ਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਕਾਲਮੇਵ ਚ। ਤਪੋਘੋਰਤਰਂ ਭੂਯਃ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ॥੧.੪੦.
ਜੋ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਦ ਪਾ ਗਿਆ।
ਨ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭੁਰੇਕਸ੍ਤਪਸ਼੍ਚਰਨ੍। ਸ਼ਰੀਰਾਰ੍ਧਾਤ੍ਤਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਤਿ ਤਚ੍ਛੁਭਾਮ੍॥੧.੪੦.
ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ, ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁਭਾਵਲੀ ਪਤਨੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਸਦृਸ਼ਾਨ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨਸृਜਦ੍ਵੈ ਪਿਤਾਮਹਃ। ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਯੋ ਯੇਭ੍ਯੋ ਲੋਕਾ ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਾਵਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਤਪਸਾਤ੍ਮਜਮ੍। ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਸਂਹਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਧਰ੍ਮਂ ਸ ਸृष੍ਟਵਾਨ੍॥੧.੪੦.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਤਪ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਮਰੀਚਿਮਤ੍ਰਿਂ ਚ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਂ ਪੁਲਹਂ ਕਤੁਮ੍। ਵਸਿष੍ਠਂ ਗੌਤਮਂ ਚੈਵ ਭृਗੁਮਂਗਿਰਸਂ ਮੁਨਿਂ॥੧.੪੦.
ਉਸ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਪੁਲਸਤ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਗੌਤਮ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਾਸ੍ਸ੍ਵਕृਤ੍ਯੇਨ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਮਹਰ੍षਯਃ। ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਗੁਣਾਰਂਭਾ ਯੇ ਵਂਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਮਹਰ੍षਿਣਾਂ॥੧.੪੦.
ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਤੇਰਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।
ਅਦਿਤਿਰ੍ਦਿਤਿਰ੍ਦਨੁਃ ਕਾਲਾ ਅਨਾਯੁਃ ਸਿਂਹਿਕਾ ਖਸਾ। ਪ੍ਰਾਚੀ ਕ੍ਰੋਧਾ ਚ ਸੁਰਸਾ ਵਿਨਤਾ ਕਦ੍ਰੁਰੇਵ ਚ॥੧.੪੦.
ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੁ, ਕਾਲਾ, ਅਨਾਯੁ, ਸਿੰਹਿਕਾ, ਖਸਾ, ਪ੍ਰਾਚੀ, ਕ੍ਰੋਧਾ, ਸੁਰਸਾ, ਵਿਨਤਾ ਅਤੇ ਕਦਰੂ ਵੀ।
ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ਵੈ ਕਨ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਚਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਸਪ੍ਤ ਚੋਰ੍ਜਿਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨ ਹਨ; ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਵੀ ਸਤਾਈ ਨਕਸ਼ਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਰੀਚੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਪਸਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ਕਿਲ। ਤਸ੍ਮੈ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਵਮਨ੍ਯਤ॥੧.੪੦.
ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਤਪ ਨਾਲ ਕਸ਼੍ਯਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਧੀਆਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।