ਬਹੁਜਨ੍ਮਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹਰਿਰੁਚ੍ਯਤੇ। ਜ੍ਞਾਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਯੋਗਿਨਾਂ ਯਾਤਿ ਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍1.39.
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਹਰਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਂ ਯੋਗਵਂਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਂਪੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਪਦੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਨ੍ਯਯੋਜਯਤ ਯੋਗਵਿਤ੍
ਉਸ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਐਸ਼ਵਰਯ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ 'ਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਤੋਯੇ ਮਹੇਸ਼ੋ ਹਰਿਰਚ੍ਯੁਤਃ। ਜਲਕ੍ਰੀਡਾਂ ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ਸ ਚਕ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਕृਤ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਰਿ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਲ-ਖੇਡ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਦ੍ਮਂ ਨਾਭ੍ਯੁਦ੍ਭਵਂ ਚੈਕਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦਿਤਵਾਂਸ੍ਤਤਃ। ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਣਂ ਵਿਰਜਂ ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਮ੍
ਉਥੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਮਲ ਉਪਜਾਇਆ, ਜਿਸਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੱਤਿਆਂ, ਨਿਰਮਲਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਸੀ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨਜ੍ਵਲਿਤਸ਼ਿਖੋਜ੍ਜਵਲਪ੍ਰਭਂ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ਰਦਮਲਾਰ੍ਕਤੇਜਸਮ੍। ਵਿਰਾਜਤੇ ਕਮਲਮੁਦਾਰਵਰ੍ਚਸਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਨੁਰੁਹ ਚਾਰੁਸ਼ੈਵਲਮ੍
ਉਹ ਕਮਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਨਿਰਮਲ, ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸੋਹਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਅਥ ਯੋਗਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਸृਜਦ੍ਭੂਰਿਵਰ੍ਚਸਮ੍। ਸ੍ਰष੍ਟਾਰਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍੧.੪੦.
ਪੁਲਸਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸ਼ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਰਚਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿਰਣ੍ਮਯੇ ਪਦ੍ਮੇ ਬਹੁਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤृਤੇ। ਸਰ੍ਵਤੇਜੋਗੁਣਮਯੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਵृਤੇ੧.੪੦.
ਉਸ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਈ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਤੇਜ ਤੇ ਗੁਣ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਚ੍ਚ ਪਦ੍ਮਂ ਪੁਰਾਭੂਤਂ ਪृਥਿਵੀਰੂਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਨਾਰਾਯਣਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਵਦਂਤਿ ਮਹਰ੍षਯਃ੧.੪੦.
ਉਹ ਕਮਲ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ।
ਯਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਸਾ ਰਸਾਦੇਵੀ ਪृਥਿਵੀ ਪਰਿਕਥ੍ਯਤੇ। ਯੇ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਾ ਮੁਖ੍ਯਾਸ੍ਤਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਪਰ੍ਵਤਾਨ੍ਵਿਦੁਃ॥੧.੪੦.
ਉਹੀ ਕਮਲ ਰਸਾ ਦੇਵੀ, ਅਰਥਾਤ ਧਰਤੀ, ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਰੇਸ਼ੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਿਮਵਂਤਂ ਚ ਨੀਲਂ ਚ ਮੇਰੁਂ ਨਿषਧਮੇਵ ਚ। ਕੈਲਾਸਂ ਸ਼ृਂਗਵਂਤਂ ਚ ਤਥਾਦ੍ਰਿਂ ਗਂਧਮਾਦਨਮ੍॥੧.੪੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਵਤ, ਨੀਲਾ, ਮੇਰੁ, ਨਿਸ਼ਾਧ, ਕੈਲਾਸ, ਸ੍ਰਿੰਗਵਤ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰਂ ਚੈਵ ਕਾਂਤਂ ਮਂਦਰਮੇਵ ਚ। ਉਦਾਰਂ ਪਿਂਜਰਂ ਚੈਵ ਵਿਂਧ੍ਯਮਸ੍ਤਂ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍॥੧.੪੦.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰ, ਸੋਹਣਾ ਮੰਦਰ, ਉੱਚਾ ਪਿੰਜਰਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ।
ਏਤ ਏਵ ਗਣਾਨਾਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਆਸ਼੍ਰਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਸ਼ੀਲਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਾਃ॥੧.੪੦.
ਇਹੀ ਥਾਵਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਮਂਤਰੇ ਦ੍ਵੀਪੋ ਜਂਬੂਦ੍ਵੀਪ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ। ਜਂਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਯਾਜ੍ਞੀਯਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਃ॥੧.੪੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਨਾਮ ਦਾ ਟਾਪੂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੱਗ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ਦ੍ਰਵਤੇ ਤੋਯਂ ਦਿਵ੍ਯਾਮृਤਰਸੋਪਮਮ੍। ਦਿਵ੍ਯਤੀਰ੍ਥਸ਼ਤਾਧਾਰਾਃ ਸਰਸ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨ੍ਯੇਤਾਨੀਹਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਕੇਸਰਾਣਿ ਸਮਂਤਤਃ। ਅਸਂਖ੍ਯੇਯਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਤੇ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਰ੍ਵਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਇਹ ਕਮਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਯਾਨਿ ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯ ਭੂਰਿਪੂਰ੍ਵਾਣਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਤੇ ਦੁਰ੍ਗਮਾਃ ਸ਼ੈਲਚਿਤਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਦੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ॥੧.੪੦.
ਕਮਲ ਦੇ ਜੋ ਕਈ ਪੱਤੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਇਲਾਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨ੍ਯਧੋਭਾਗਪਤ੍ਰਾਣਿ ਤਾ ਨਿਵਾਸਾਸ੍ਤੁ ਭਾਗਸ਼ਃ। ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਨਾਂ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ॥੧.੪੦.
ਕਮਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇਂਤਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਤਦ੍ਰਸਾਤਲਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਮਹਾਪਾਤਕਕਰ੍ਮਾਣੋ ਮਜ੍ਜਂਤੇ ਯਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ॥੧.੪੦.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਾਸੁ ਸਂਖ੍ਯਾਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਲਿਲਾਕਰਾਃ। ਏਵਂ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਮਹੀ ਪੁष੍ਕਰ ਸਂਭਵਾ॥੧.੪੦.
ਚਾਰੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਧਰਤੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਲਾਭ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋਪ੍ਯਯਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪੁष੍ਕਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ। ਏਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਰਣਾਦ੍ਯਜ੍ਞੇ ਪੁਰਾਣੈਃ ਪਰਮਰ੍षਿਭਿਃ॥੧.੪੦.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇਹੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
ਯਜ੍ਞਿਯੈਰ੍ਵੇਦਦृष੍ਟਾਂਤੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯੂਪਚਿਤਿਃ ਕृਤਾ। ਏਵਂ ਭਗਵਤਾ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਵ੍ਯਾਪ੍ਯਧਰਾਚਿਤਾ॥੧.੪੦.
ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਦਾ ਚੌਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਨਦੀਨਾਂ ਚ ਰਚਨਾ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ। ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਯਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪ੍ਰਭਾਕਰਾ ਭੋ ਵਰੁਣੋਮਿਤਦ੍ਯੁਤਿਃ॥੧.੪੦.
ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਈ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਵਰੁਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਃ ਸ੍ਵਯਂਭੂਰ੍ਵ੍ਯਸृਜਤ੍ਸੁषੁਪ੍ਤਂ ਜਗਨ੍ਮਯਃ ਪਦ੍ਮਨਿਧਿਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ। ਵਿਘ੍ਨਸ੍ਤਪਸਿ ਸਂਭੂਤੋ ਮਧੁਰ੍ਨਾਮ ਮਹਾਸੁਰਃ॥੧.੪੦.
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਆਪੋ-ਆਪ ਬਣੇ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਹਾਂਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਮਲ-ਖਜ਼ਾਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਮਧੁ ਨਾਮ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੈਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਤੇਨੈਵ ਚ ਸਹੋਦ੍ਭੂਤੋ ਹ੍ਯਸੁਰੋ ਨਾਮ ਕੈਟਭਃ। ਤੌ ਰਜਸ੍ਤਮਸੋਰ੍ਭੂਤੌ ਸਂਭੂਤੌ ਤਾਮਸੌ ਗਣੌ ॥੧.੪੦.
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕੈਟਭ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਦੈਤ ਵੀ ਜੰਮਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਰਜ ਤੇ ਤਮੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਬਣ ਗਈ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯੇਤਾਂ ਮਹਾਬਲੌ। ਦਿਵ੍ਯਰਕ੍ਤਾਂਬਰਧਰੌ ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ੍ਤੋਗ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਿਣੌ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਦਿਵਯ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਕਿਰੀਟਮਕੁਟੋਦਗ੍ਰੌ ਕੇਯੂਰਵਲਯੋਜ੍ਜ੍ਵਲੌ। ਮਹਾਵਿਵृਤਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੌ ਪੀਨੋਰਸ੍ਕੌ ਮਹਾਭੁਜੌ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਉੱਚੇ ਮੋੜਿਆਂ ਤੇ ਤਾਜ ਤੇ ਮੁਕੁਟ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਪਟੇ ਤੇ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਮਹਾਗਿਰੇਃ ਸਂਹਨਨੌ ਜਂਗਮਾਵਿਵ ਪਰ੍ਵਤੌ। ਨਵਮੇਘਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਾਵਾਦਿਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਾਨਨੌ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚੱਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ, ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਵਿਪੁਲਾਭੋਗਕੇਯੂਰ ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਤਿਭੀषਣੌ। ਪਾਦਸਂਚਾਰਵਿਨ੍ਯਾਸੈਰ੍ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਂਤਾਵਿਵਾਰ੍ਣਵਮ੍॥੧.੪੦.
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਮੋਟੀ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹ-ਪਟੀਆਂ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ।
ਕਂਪਯਂਤੌ ਹਰਿਮਿਵ ਸ਼ਯਾਨਂ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍। ਤੌ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਰਂਤੌ ਤੁ ਪੁष੍ਕਰੇ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖੌ॥੧.੪੦.
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਧੁ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਲ ਮੁੜ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।
ਯੋਗਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਤ੍ਯਂਤਂ ਦੀਪ੍ਤਂ ਦਦृਸ਼ਤੁਸ੍ਤਦਾ। ਨਾਰਾਯਣਸਮਾਜ੍ਞਾਤਂ ਸृਜਂਤਮਖਿਲਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ॥੧.੪੦.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।