ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰ ਮਂਡਲਮ੍ । ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਰਤਿਨਾ ਸਹ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੌਕ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭਦਰਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਆਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਮਨਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਮਨਾ ਪੌਦਾ ਰੱਖੇ; ਉਥੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਲੀਂ ਕਾਮਦੇਵਾਯ ਨਮੋ ਹ੍ਰੀਂ ਰਤ੍ਯੈ ਚ ਤਥਾ ਨਮਃ । ਏਂਦ੍ਰ੍ਯਾਦਿ ਦਿਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕਂਦਰ੍ਪ੍ਪਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਕਲੀਮ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹਰੀਮ ਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕੰਦਰਪ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗਂਧਂ ਪੁष੍ਪਂ ਤਥਾ ਧੂਪਂ ਦੀਪਮਾਰਾਰ੍ਤਿਕਂ ਤਥਾ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਨਾਤ੍ਰ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ ਤੇ ਆਰਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਰਾਣੀ, ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਦਨਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਮ੍ । ਮਨ੍ਮਥਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਆਗ੍ਨ੍ਯੇਯ੍ਯਾਮ੍ । ਕਂਦਰ੍ਪਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਯਾਮ੍ਯੇ । ਅਨਂਗਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਦਿਸ਼ਿ । ਭਸ੍ਮਸ਼ਰੀਰਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਵਾਯਵ੍ਯਾਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਕੌਬੇਰ੍ਯਾਮ੍ । ਪੁष੍ਪਬਾਣਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪੂਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪੂਜਿਤੇ ਕੇਸ਼ਵੇ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ
ਅਕ੍ਸ਼ਤਗਂਧ ਧੂਪਦੀਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਸ੍ਤਾਂਬੂਲੈਸ਼੍ਚ ਦਮਨਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ । ਤਤ੍ਪੁਰੁषਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਕਾਮਦੇਵਾਯ ਧੀਮਹਿ । ਤਨ੍ਨੋऽਨਂਗਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਇਤਿ ਵੈ ਕਾਮਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਵਾਰਂ ਤਂ ਦਮਨਕਂ ਅਭਿਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ । ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਬਾਣਾਯ ਜਗਦਾਹ੍ਲਾਦਕਾਰਿਣੇ । ਮਨ੍ਮਥਾਯ ਜਗਨ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਯ ਚ
ਦੇਵਦੇਵ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੀਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਰਤਿਪਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਂਡਨ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਬੀਜ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਏਤੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰਾਗਮੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ।
ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਤੋ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਜਾਗਰਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ।
ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਵਾਂਚ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦਾਯਕ । ਹृਤ੍ਸ੍ਥਾਨ੍ਪੂਰਯ ਮੇ ਵਿष੍ਣੋ ਕਾਮਾਨ੍ਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰੀਪ੍ਰਿਯ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਭਰ ਦੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ।
ਇਤ੍ਯੇਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਮਭੀਪ੍ਸਕਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦਮਨਕਮੁष੍ਟਿਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਮੂਲਮਂਤ੍ਰੇਣ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਦਮਨਕਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਤਤੋ ਗਂਧਾਦਿਭਿਰ੍ਮਹਤੀਪੂਜਾਗੀਤਵਾਦ੍ਯਨृਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ ਕਾਰ੍ਯਃ । ਦੇਵਾਗ੍ਰੇਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਕਲਸ਼ੋਦਕਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਰ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਗੁਰੁਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਾਰਦ੍ਰਵਿਣੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਬਂਧੁਭਿਃ ਸਹ ਅਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਤਤੋ ਦਮਨਕਮਂਜਰ੍ਯਾ ਯੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਪੂਜਿਤੇ ਵੈ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਹ੍ਯਹਂ ਵੈ ਪੂਜਿਤਃ ਸਦਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦਮਨਾ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਹੇਮਹਾਰੀ ਚ ਮਦ੍ਯਪੋ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਤਕਾਦ੍ਦੇਵਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਮਨਕੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦਮਨਾ ਦੇ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦਮਨਕੋ ਦੇਵਿ ਪੂਜਿਤੋ ਯੈਃ ਸੁਵੈष੍ਣਵੈਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕृਤਂ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਂਜਰ੍ਯਾ ਪੂਜਨਂ ਕृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੇ ਦਮਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਧ੍ਯਯਨਮੇਵ ਚ । ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਮਂਜਰ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਲਂ ਤੁ ਮਹਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾ ਚਾਥ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਚ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਧਨ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਤਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਧਨਵੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਲੇऽਵਤੀਰ੍ਯਾਥੋਤ੍ਸਵੋ ਦਮਨਕਃ ਕृਤਃ । ਸ ਚ ਧਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਨ੍ਯੋ ਵੈ ਯੇਨ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ
ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਮਨਕਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਕਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਧਨਵੰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਦਮਨਕੇਨ ਤੁ ਤਥਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧੁਮਾਧਵੇ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਗੋਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਸਂਲਭਤੇ ਫਲਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਦਮਨਕਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦਮਨਕਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਲ੍ਲਿਕਾਕੁਸੁਮੈਰ੍ਦੇਵਂ ਵਸਂਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ । ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਤ੍ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਸਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਸਵੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ-ਧਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰੁਕੋਦਮਨਕਸ਼੍ਚੈਵ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤੁष੍ਟਿਕਰੋ ਹਰੇਃ । ਅਤਃ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਨਰਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਮਰੁਕਾ ਤੇ ਦਮਨਕਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਗੋਸਹਸ੍ਰਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਕਨ੍ਯਾਦਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਪृਥ੍ਵੀਦਾਨਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵੈ ਪੂਜਨੇ ਕृਤੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਾਨ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਮੇਕਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਂਜਰੀਂ ਦਮਨਸ੍ਯ ਤੁ । ਯਃ ਪੂਜਯਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧੁਮਾਧਵੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਸੰਤ ਆਉਣ ਤੇ ਦਮਨਕਾ ਦੀ ਇਕ ਮੰਜਰੀ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਪੁਣ੍ਯਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨ ਜਾਨੇ ਵੈ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਨਗਨਂਦਿਨਿ । ਸ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਇਹ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ । ਧਰ੍ਮਾਨਰ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚ ਕਾਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਭੁਂਕ੍ਤੇ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮ੍
ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਦਮਨਕਮਹੋਤ੍ਸਵੋ ਨਾਮ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਦਮਾ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਚਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਚੁਰਾਸੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਦਮਨਕਾ ਮਹਾ ਤਿਉਹਾਰ' ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸੂਤਉਵਾਚ- ਅਤਃਪਰਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੂਯਤੇ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ- ਏਕਦਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾਮਾਗਾਦृषਿਃ ਕृष੍ਣਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਾਦਾਯ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਥਿਤਾਨਿ ਚ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦਵਾਰਕਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਲਪਵ੍ਰਿਖ ਦੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲ ਲਿਆਇਆ ਸੀ।
ਨਾਰਦਂ ਸ੍ਵਾਗਤੇਨਾਸੌ ਕृष੍ਣਃ ਸਤ੍ਕਾਰਮਾਚਰਤ੍ । ਇਦਮਰ੍ਘ੍ਯਮਿਦਂ ਪਾਦ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚਾਸਨਂਦਦਤ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਅਰਘ, ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਹੈ।'
ਨਾਰਦਸ੍ਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਕृष੍ਣਾਯੋਪਾਜਹਾਰ ਚ । ਕृष੍ਣਃ षੋਡਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰੀਭ੍ਯਸ੍ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਭਜ੍ਯਤ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੇ।
ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ਯਦਾਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾ ਕ੍ਰੋਧਾਗਾਰਂ ਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉਹ ਫੁੱਲ ਹੋਰ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸਮਾਜ੍ਞਾਯ ਤਤਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਸਤ੍ਯਭਾਮਾਂ ਮਾਨਯਿਤ੍ਵਾ ਗਰੁਡਂ ਮਨਸਾ ਸ੍ਮਰਨ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ, ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਮਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 'ਕੰਦਰਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਅਨੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਭਸਮ-ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਸਮਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ 'ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ'। ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਨੈਵੇਦ, ਤੇ ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦਮਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਪੁਰਖ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਅਨੰਗ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ'। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ-ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦਮਨਾ ਪੌਦੇ ਉੱਤੇ ਅਠ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ: 'ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਫਿਰ ਦਮਨਾ ਦੀ ਮੋਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਮਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ, ਵਾਦਯ, ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਕਰੇ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਏ।