ਤੇषਾਂ ਸਂਹਰਣੋਦ੍ਭੂਤਃ ਪਾਵਕਃ ਸ਼ਤਧਾ ਜ੍ਵਲਨ੍। ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਨਖਿਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨਲਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੌ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂ ਅੱਗ ਬਣ ਗਈ।
ਸਪਰ੍ਵਤਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ਲਤਾਵਲ੍ਲੀਸ੍ਤृਣਾਨਿ ਚ। ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪੁਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਝਾੜੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ, ਘਾਹ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਲ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ—
ਯਾਨਿ ਚਾਸ਼੍ਰਯਣੀਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪ੍ਯਦਹਦ੍ਭृਸ਼ਮ੍। ਭਸ੍ਮੀਕृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਲ੍ਲੋਕਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਓਹ ਥਾਵਾਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭੂਤਿਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਯੁਗਾਂਤੇ ਲੋਕਸਂਭਵਾਮ੍। ਸਹਸ੍ਰਵृष੍ਟਿਃ ਸ਼ਤਧਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣੋ ਮਹਾਘਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਕਾਲਾ ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ।
ਦਿਵ੍ਯਤੋਯੇਨ ਹਵਿषਾ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਮੇਦਿਨੀਂ। ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਨਿਕਾਸ਼ੇਨ ਸ੍ਵਾਦੁਨਾ ਪਰਮਾਂਭਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਦੂਧ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ।
ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇਣ ਚ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਮਹੀਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਗਮਤ੍। ਤੇਨ ਤੋਯੇਨ ਸਂਪृਕ੍ਤਾ ਪਯਸ੍ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਤੋ ਧਰਾ
ਠੰਢੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੂਧ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।
ਏਕਾਰ੍ਣਾਵਜਲੀਭੂਤਾ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ। ਮਹਾਸਤ੍ਵਾਨ੍ਯਪਿ ਵਿਭੁਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨ੍ਯਮਿਤੌਜਸਂ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਵੀ, ਅਣਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਨष੍ਟਾਰ੍ਕਪਵਨਾਕਾਸ਼ੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਜਗਤਿ ਸਂਵृਤੇ। ਸਂਸ਼ੋषਮਾਤ੍ਮਨਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਦੇਹਿਨਃ
ਸੂਰਜ, ਹਵਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਖਮ ਹੋ ਕੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਕੋਚ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਪੌਰਾਣਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਕੇ ਤੇ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਣਗਣਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੁੱਤਿਆ ਰਿਹਾ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵਜਲੇਯਾਯੀ ਯੋਗੀ ਯੋਗਮੁਪਾਸਿਤਃ। ਅਨੇਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵਾਂਭਸਿ
ਉਹ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਜੋਗੀ, ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਸੁੱਤਿਆ ਰਿਹਾ।
ਨ ਚੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਵੇਦਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਕਸ਼੍ਚੈष ਪੁਰੁषੋ ਨਾਮ ਕਿਂ ਯੋਗਃ ਕਸ਼੍ਚ ਯੋਗਵਾਨ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ। ਇਹ ਕੌਣ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਇਹ ਜੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋਗ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਨ ਪृष੍ਠੇ ਨੈਵਮਭਿਤੋ ਨੈਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨ ਚਾਗ੍ਰਤਃ। ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਃ
ਨਾ ਪਿੱਛੇ, ਨਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਨਾ ਪਾਸੇ, ਨਾ ਅੱਗੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨਭਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਵਨਮਪਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਭੁਵਨਧਰਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਲਯਂ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਸਮਾਪਯਞ੍ਛਯਨਮਰੋਚਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ।
ਏਵਮੇਕਾਰ੍ਣਵੀਭੂਤੇ ਸ਼ੇਤੇ ਲੋਕੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸਲਿਲੇਨੋਰ੍ਵੀਂ ਹਂਸੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯ ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤਿਆ। ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ।
ਮਹਤੋ ਰਜਸੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵਸਮਸ੍ਯ ਵੈ। ਵਾਰਿਜਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰਕ੍ਸ਼ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਦ੍ਵਿਦੁਃ
ਵੱਡੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਰੂਪਸਰੂਪੇਣ ਤਮਸਾ ਸਂਵृਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਮਨਃ ਸਾਤ੍ਵਿਕਮਾਦਾਯ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਤ੍ਵਮਾਹਿਤਂ
ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਤ ਤੱਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾਤਥ੍ਯਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਭੂਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਤਃ। ਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਤਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯਥੋਪਨਿषਦਾਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜ, ਜੋ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਏਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਖ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਯੇ ਚ ਯਜ੍ਞਕਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯੇ ॠਤ੍ਵਿਜ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਅਸ੍ਮਾਦੇਵ ਪੁਰਾ ਭੂਤਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਥਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਤਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦੁਦ੍ਗਾਤਾਰਂ ਚ ਸਾਮਗਂ। ਹੋਤਾਰਂ ਚ ਤਥਾਦ੍ਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਸृਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਪਹਿਲੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਦਗਾਤਾ, ਸਾਮਗ, ਹੋਤਾ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਅਧਵਰਯੁ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਾਣਾਚ੍ਛਂਸਿ ਸ੍ਤੋਤਾਰੌ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ। ਮੇਢ੍ਰਾਚ੍ਚ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਤਾਰਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾ, ਛਾਂਸੀ, ਸਾਰੇ ਸਤੋਤਾ ਅਤੇ ਮੈਧਰ ਤੋਂ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਤਾ ਵੀ ਉਪਜੇ।
ਉਦਰਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾਰਂ ਪੋਤਾਰਂ ਚੈਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮਥ ਚਾਗ੍ਨੀਧ੍ਰਮੁਨ੍ਨੇਤਾਰਂ ਚ ਯਾਜੁषਮ੍
ਉਦਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਤਾ ਤੇ ਪੋਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਤੇ ਯਾਜ਼ਿਕ ਉਨਨੇਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਅਚ੍ਛਾਵਾਕਮਥੋਰੁਭ੍ਯਾਂ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਚ ਸਾਮਗਮ੍। ਏਵਮੇਵਂ ਸ ਭਗਵਾਨ੍षੋਡਸ਼ੈਤਾਨ੍ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਉਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਛਾਵਾਕ ਤੇ ਸਾਮਗ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਰਚੇ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਨਾਮृਤ੍ਵਿਜੋऽਸृਜਦੁਤ੍ਤਮਾਨ੍। ਤਦਾ ਚੈष ਮਹਾਯੋਗੀ ਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਆਪੋ-ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਲਈ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰਿਤਵਿਕ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਯਜਨ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਉਥੇ ਸੀ।
ਵੇਦਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸਹਾਂਗੋਪਨਿषਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ। ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਚੈਵ ਯਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਭੂਤ੍ਪੁਰਾ
ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਦ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤੁ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਃ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍। ਗੀਰ੍ਣੋ ਭਗਵਤਾ ਤੇਨ ਕੁਕ੍ਸ਼ਾਵਾਸੀਨ੍ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਵਲੋਂ ਨਿਗਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਰਤੇਜਸਃ। ਅਟਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਪृਥਿਵੀਤੀਰ੍ਥਗੋਚਰਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸੰਸਰ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨਿ ਚ। ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜੀਬ ਦੇਸ਼, ਰਾਜ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ ਵੇਖੇ।
ਜਪਹੋਮਪਰਾਃ ਸ਼ਾਂਤਾਸ੍ਤਪੋਭਿਰਮਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਮਾਰ੍ਕਂਡੇਯਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਜੋ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਯਾਦ ਆਏ। ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਤਂ ਨ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਾਨੀਤੇ ਦੇਵਮਾਯਯਾ। ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਉਦਰਾਦੇਕਾਰ੍ਣਵਮਥੋ ਜਗਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਦੇਵੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ। ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜਗਤ ਵੇਖਿਆ।